Από το Personal Banking στην Personal Bank

Η εξατομίκευση υπηρεσιών στο banking δίνει την θέση της στην εξατομίκευση πελατών, καθώς όλο και περισσότερες τράπεζες που απευθύνονται σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες κάνουν την εμφάνιση τους.

Οι τράπεζες δεν είναι πια αυτό που ξέραμε. Στόχος τους είναι πλέον η προσωποποιημένη εξυπηρέτηση και το υψηλότερο δυνατό επίπεδο εμπειρίας των πελατών, που θα διασφαλίσει την πιστότητά τους. Με τη βοήθεια ειδικών αλγορίθμων γίνονται αναλύσεις επί αναλύσεων για τη συμπεριφορά, τις κινήσεις και τα ενδιαφέροντά τους, βγαίνουν συμπεράσματα και τους γίνονται προτάσεις που “δύσκολα μπορούν να αρνηθούν”, δένοντας ακόμα περισσότερο τη σχέση τους με την τράπεζα (όπως συμβαίνει και μ’ έναν retailer – μια πιο πολύπλοκη και αναβαθμισμένη μορφή retail είναι κι αυτές). Κι όπως φαίνεται, ειδικά τώρα που βγαίνουμε από τον εφιάλτη της πανδημίας, αυτή τη σχέση την αποζητά κι ο πελάτης – τώρα που κατάφερε να ξεπεράσει τον κίνδυνο, να βγει νικητής και τροπαιούχος στη μάχη με τον ιό, θέλει η ζωή του να γίνει καλύτερη και ευκολότερη, θέλει να νιώσει πως τον προσέχουν και τον φροντίζουν (feel pampered, που λένε), πως καταλαβαίνουν τις ανάγκες του και δίνουν λύσεις στα προβλήματά του.

Δεν πιστεύει στο one size fits all, ούτε γοητεύεται πια από γενικότητες – ψάχνει το καλύτερο που μπορεί να πάρει με όσα διαθέτει, ανεξάρτητα αν πρόκειται για ένα γεύμα, ένα ρούχο, ένα αυτοκίνητο ή μια τράπεζα. Η ‘νέα κανονικότητα’ βάζει τη σφραγίδα της και στα χρηματοοικονομικά. Ο πελάτης έχει αλλάξει φιλοσοφία, τώρα που ο αιφνίδιος θάνατος πέρασε δίπλα από το σπίτι του, έχει αποκτήσει ευαισθησίες για το περιβάλλον και τους συνανθρώπους του, νοιάζεται και αναζητά κάτι ανάλογο από εκείνους με τους οποίους συνεργάζεται, ελέγχει πώς θα ανταποκριθούν. Οι μεγάλες τράπεζες έχουν όγκο, μέγεθος, πελατολόγιο, αλλά αυτά ακριβώς τις δυσκολεύουν… είναι σαν τα μεγάλα δεξαμενόπλοια, που θέλουν χρόνο για να αλλάξουν πορεία.

Οι μικρές και ευέλικτες fintechs έχουν περισσότερες πιθανότητες να κερδίσουν τη μάχη, γι’ αυτό και συχνά βλέπουμε εξαγορές και συνέργειες, ώστε να παίξουν με την εξειδικευμένη τεχνογνωσία και τις φρέσκες ιδέες που κομίζουν το ρόλο του “πιλότου”, στα “δεξαμενόπλοια”… Τα δίκτυα συρρικνώνονται, υποκαταστήματα κλείνουν, όμως την ίδια ώρα κάνει εντυπωσιακή είσοδο η τεχνολογία – ο online πελάτης έχει πλέον στη διάθεσή του έναν τραπεζικό (ή και ασφαλιστικό) σύμβουλο, για να μιλήσουν με τη βοήθεια teleconference, να πάρουν αποφάσεις βάσει δεδομένων, ώστε να λυθεί κάθε πρόβλημα εύκολα και γρήγορα. Ο πελάτης-αποταμιευτής και (μόνο) καταθέτης “απέθανε” –  ζήτω ο ενεργός, σύγχρονος και δραστήριος πελάτης! Κι αν δεν του φτάνει ο σύμβουλος, τότε μπορεί να απευθυνθεί στην “προσωπική” του τράπεζα.

Σιγά-σιγά βγαίνουν στο προσκήνιο μια σειρά από ψηφιακές και ανατρεπτικές neo-banks, που εστιάζουν σε συγκεκριμένα verticals της τραπεζικής αγοράς, σε πελάτες που μοιράζονται το ίδιο επάγγελμα, τα ίδια χαρακτηριστικά και ανάγκες, τις ίδιες πεποιθήσεις, ενδεχομένως και την ίδια φιλοσοφία για τη ζωή, με στόχο να τους προσφέρουν εξειδικευμένες λύσεις και εμπειρίες τις οποίες δεν βρίσκουν αλλού. Έτσι, έχουν κάνει την εμφάνισή τους (δανειζόμαστε στοιχεία από πρόσφατο δημοσίευμα του Forbes) στην αμερικανική -πλην, διεθνή- αγορά τράπεζες όπως η Aspiration, που απευθύνεται σε όσους έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία για το περιβάλλον και συμβάλλει στην προστασία του φυτεύοντας δένδρα, σε όσους είναι Αφροαμερικανοί ή απλώς συμπαθούντες (όπως η First Boulevard, με δράση Cash back for Buying Black), στην LGBT κοινότητα, σε νέους γιατρούς (η Panacea Financial στηρίζει τις ανάγκες τους), εποχιακούς εργαζόμενους (η Qwil τους υποστηρίζει στα μεσοδιαστήματα της ανεργίας), ΑΜΕΑ (η Purple αναλαμβάνει να φροντίσει για τα επιδόματά τους) ή σε φορτηγατζήδες (η TAB Bank τους δίνει χαμηλότοκα δάνεια για αγορά νέου εξοπλισμού). Μπορείτε να το δείτε, αν θέλετε, σαν επέκταση του smart specialization, της “έξυπνης εξειδίκευσης” που προωθούν τα τελευταία χρόνια οι Βρυξέλλες, αλλά με εφαρμογή στα χρηματοοικονομικά. Σημεία των καιρών, με πολλαπλή σημασία…

Η νέα εποχή στις πληρωμές βρίσκεται στα wearables

Οι φορετές συσκευές θεωρούνται πλέον το επόμενο βήμα για την υποστήριξη ανέπαφων συναλλαγών στην καθημερινότητά μας, όμως ο ρόλος τους δεν εξαντλείται σ’ αυτές, δίνοντας λύσεις και σε πολλά άλλα θέματα.

Οι ανατροπές που έφερε η πανδημία επιταχύνοντας τις εξελίξεις σε πλήθος τομείς, δεν θα μπορούσαν να αφήσουν εκτός παιδιάς τον χώρο της -ψηφιακής, πλέον- οικονομίας. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα, είναι η καθολική επικράτηση των ανέπαφων συναλλαγών που κυριαρχούν πλέον στην καθημερινότητά μας, ακόμα και για την πληρωμή μικροποσών.

Σύμφωνα με στοιχεία από το δικό της δίκτυο τερματικών (POS) που δημοσιοποίησε η Cardlink, το 93% των συναλλαγών στην Ελλάδα γίνεται σήμερα ανέπαφα, έναντι 92% πέρυσι, 71% στα τέλη του 2019 και 58% το 2018, με τη χρήση τους να είναι πλέον διαδεδομένη ακόμα και για μικροπληρωμές των λίγων ευρώ.

Το έδαφος είναι γόνιμο, λοιπόν, από πλευράς προϋποθέσεων, για την αξιοποίηση -μετά και πέρα από τις κάρτες- κάποιων “εναλλακτικών” μορφών έγκρισης συναλλαγών με συνδεδεμένες συσκευές, όπως το κινητό, το smartwatch ή κάποια άλλη φορετή (wearable) συσκευή, με στόχο τη βελτίωση της ψηφιακής εμπειρίας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Mastercard, σύντομα ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους θα αρχίσει να χρησιμοποιεί μια τέτοια συσκευή για τις ανέπαφες πληρωμές του και μάλιστα με απόλυτη ασφάλεια, καθώς έχουν ληφθεί όλα τα μέτρα για εξουδετέρωση της πιθανότητας “διαρροής” στοιχείων.

Γι’ αυτόν τον νέο κόσμο, στον οποίο έχουμε ήδη μπει κι όπου τον ρόλο της “παραδοσιακής” κάρτας καλείται να παίξει ένα βραχιόλι, ένα δακτυλίδι, μια πένα, μια κούπα, ένα ρούχο ή οποιοδήποτε αντικείμενο που εμείς επιλέγουμε, μίλησαν στο Digital Finance φωτίζοντας εξελίξεις και προοπτικές ο καθένας από τη δική του οπτική γωνία, οι εκπρόσωποι πέντε σημαντικών stakeholders.

ΕΤΕ: ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΑΝΤΑ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ I-BANK PAYBAND
Η Εθνική Τράπεζα το διαφημίζει ως «τον πιο σύγχρονο, γρήγορο και εύκολο τρόπο πληρωμών». Πρόκειται για μια προπληρωμένη, επαναφορτιζόμενη κάρτα VISA σε μορφή micro-tag, η οποία ενσωματώνεται σε αδιάβροχο wearable-βραχιόλι και φοριέται στο χέρι του χρήστη.

Επιτρέπει τις αγορές σε επιχειρήσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, οι οποίες διαθέτουν τερματικό (POS) με υποστήριξη ανέπαφων συναλλαγών με πλήρη ασφάλεια, ακολουθεί την κάρτα (αν δεν είναι ανεξάρτητο) με την οποία είναι συνδεδεμένο (ίδιος αριθμός, ίδιο ΡΙΝ, ίδια διάρκεια), έχει κάποιο ανώτατο όριο που ορίζει ο χρήστης και “φορτώνεται” εύκολα, μέσω της εφαρμογής i-bank Pay.

Παρότι «έχει τα χρονάκια του», συνεχίζει να είναι δημοφιλές, καθώς είναι η μοναδική λύση φορετής συσκευής στην ελληνική αγορά. Όπως δήλωσε στο DF ο Αντώνης Μπαλτζόγλου, επικεφαλής του τομέα Ανάπτυξης Προϊόντων & Στρατηγικής στη Διεύθυνση Καρτών της Εθνικής Τράπεζας, τα paybands αποτελούν σήμερα περίπου το 5% των πωλήσεών της σε νέες, προπληρωμένες κάρτες και η τράπεζα συνεχίζει την προώθησή τους στους πελάτες της, μέσω των καναλιών πώλησής της.

Προσθέτοντας ότι “το μοντέλο είναι το ίδιο, καθώς έχει αποδειχτεί ανθεκτικό και σχεδιαστικά ‘φρέσκο’. Προσφέρουμε στους πελάτες μας ευρεία γκάμα χρωμάτων τα οποία ξεκινάνε από τα “κλασσικά” χρώματα του μπλε και του μαύρου και καταλήγουν στα “μοντέρνα” πράσινο, ροζ, κίτρινο, καλύπτοντας όλες τις προτιμήσεις, ανάλογα με το φύλο και την ομάδα ηλικίας. Δεν υπάρχει στα άμεσα πλάνα μας πλάνο αλλαγής του σχεδίου, χωρίς όμως να μας αφήνει αδιάφορους τυχόν προοπτική επέκτασης της δυνατότητας πληρωμών μέσω άλλων wearables”.

Η πανδημία προκάλεσε, προφανώς, αύξηση στα αιτήματα για απόκτηση κάρτας, αλλά και payband, όπως μας επιβεβαίωσε ο κ. Μπαλτζόγλου, “πέρα από την εποχική αύξηση στην ζήτηση του προϊόντος, την άνοιξη και το καλοκαίρι, λόγω της φύσης του προϊόντος και της ευελιξίας που προσφέρει στον κάτοχό του να πραγματοποιεί ηλεκτρονικές συναλλαγές, χωρίς να έχει μαζί του το πορτοφόλι του”.

Κι ίσως το πορτοφόλι να μην είναι η μόνη εφαρμογή, καθώς “προϊόντα όπως τα wearables σου δίνουν τη δυνατότητα να εμπλουτίσεις τη χρήση τους, πέρα από ένα μέσο πληρωμής. Υπάρχουν ορισμένα use cases τα οποία εξετάζουμε και δείχνουν ενδιαφέρον για υλοποίηση”. Όσο για το μέλλον… “στόχος μας είναι η περαιτέρω ανάπτυξη των ηλεκτρονικών πληρωμών κι η ακόμα μεγαλύτερη υιοθέτηση τους από τους πελάτες μας.

Έχουμε κάνει τεράστια βήματα ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια, αλλά ως ελληνική αγορά ακόμα υπολειπόμαστε ως προς τους μέσους όρους της Ε.Ε.. Προς την κατεύθυνση αυτή, εμείς ως Εθνική Τράπεζα, θέλουμε να προσφέρουμε στους πελάτες μας πληθώρα προϊόντων, τεχνολογικά καινοτόμων τα οποία θα ‘βάλουν’ τις ηλεκτρονικές πληρωμές στην καθημερινότητα του πελάτη”.

NEOS: ΠΑΜΕ ΓΙΑ ΕΝΑ ΜΕΛΛΟΝ ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΡΗΤΑ
Ο Παναγιώτης Μαρκίδης, ο ένας εκ των τριών συνιδρυτών της neos (οι άλλοι δυο είναι ο Βαγγέλης Καραλής και η Μυρτώ Κοντογιάννη) είναι σαφής: “Το μέλλον -που προφανώς θα είναι χωρίς μετρητά, δεν χωρεί αμφιβολία γι’ αυτό- φεύγει και από τις κάρτες! Μπορεί να υπάρχουν ως virtual προϊόντα και ως υποδομή, γιατί εκεί πατάει το όλο σύστημα, αλλά θα δούμε το ‘πλαστικό’ να περιορίζεται αισθητά και να αντικαθίσταται.

Πιθανότερος διάδοχος το κινητό – τα smartwatch δεν ‘τραβάνε’ τόσο, τα βραχιόλια και τα wearables είναι ακόμα αγορά υπό δημιουργία… Μπορεί να φτιάξουμε κούπες που θα πληρώνουν τον καφέ, στιλό (ελβετική εταιρία παρουσίασε πρόσφατα πένες που πληρώνουν!), μπρελόκ, οτιδήποτε…”

Στο οτιδήποτε δεν φτάσαμε ακόμα, όμως, τα κομψά βραχιόλια της neos ήδη κάνουν πληρωμές τα δυο τελευταία χρόνια διεθνώς, αν και όχι ακόμα στη χώρα μας, καθώς “στην Ελλάδα οι τράπεζες προχωρούν τα έργα διασύνδεσης με τις πλατφόρμες tokenization της Visa και της Mastercard, σε μια προσπάθεια να καλύψουν την υστέρηση με τον υπόλοιπο κόσμο, οπότε αναμένουμε την ολοκλήρωσή τους.

Εμείς είμαστε ήδη διασυνδεδεμένοι, μέσω της Fidesmo (ΣΣ. περισσότερα για τη σουηδική πρωτοπόρο στη συνέχεια) σε 11 χώρες (Σουηδία, Φινλανδία, Νορβηγία, Δανία, Βέλγιο, Γερμανία, Ελβετία, Ρωσία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία) στην Ευρώπη. Πουλάμε το προϊόν μας απευθείας στους καταναλωτές, μέσω του site μας, ζητώντας αρχικά να ελέγξουν αν η κάρτα τους υποστηρίζεται –μιλάμε για πολλές, δεκάδων τραπεζών, όλες Mastercard και Visa.

Η διαδικασία διασύνδεσης με το βραχιόλι είναι απλή, εύκολη και γρήγορη, με ανταλλαγή μηνυμάτων / κωδικών και απολύτως ασφαλή τρόπο! Όλα βασίζονται σε διεθνείς προδιαγραφές και διαδικασίες τις οποίες έχει δημιουργήσει η Fidesmo, με την έγκριση των Vida / Mastercard – εμείς είμαστε πιστοποιημένοι από αυτήν”.

Ο Παναγιώτης Μαρκίδης δικαίως θεωρεί μεγάλη ευκαιρία τη συμμετοχή της εταιρίας του στην αναδυόμενη αγορά που τώρα αρχίζει να δημιουργείται, όσο κι αν είναι δύσκολη η πρόβλεψη για το ‘μεγάλο μπαμ’.

“Σήμερα υπάρχουν περίπου 10 εταιρίες σ’ όλη την Ευρώπη που επίσης δραστηριοποιούνται στην αγορά των passive wearables. Όταν ξεκινήσαμε, πριν από δυο χρόνια, είμασταν οι μόνοι στην Ευρώπη -στην Ελλάδα παραμένουμε, βεβαίως, πρώτοι και μόνοι- αλλά, κάθε μήνα ξεφυτρώνει και μια καινούρια εταιρία, σε Γερμανία, Σουηδία, Ρωσία, Ιταλία κλπ…”

Μετά λόγου γνώσεως, υποστηρίζει ότι στο εγγύς μέλλον, δεν θα υπάρχει ζήτημα για το ποιες κάρτες μπορούν να υποστηριχθούν σε περιβάλλον tokenization και ποιες όχι. Ως τότε θα έχουν διασυνδεθεί τράπεζες και πλατφόρμες – άλλωστε είναι υποχρέωσή τους, στο πλαίσιο του open banking.

Σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον, προφανώς δεν θα υπάρχει το ερώτημα ποια κάρτα μπορεί να διασυνδεθεί, πού… “Αν δεν έχουμε κάποια ευχάριστη έκπληξη κι έλθει νωρίτερα, οι κάρτες των ελληνικών τραπεζών θα μπορούν τότε να διασυνδεθούν με τις πλατφόρμες tokenization… Το παιχνίδι θα είναι ανοικτό για όλους, χωρίς να χρειάζονται ειδικές συμφωνίες, το βήμα θα γίνει από μόνο του, με την ενοποίηση των συστημάτων…

Όλες οι κάρτες, όλων των τραπεζών θα μπορούν να διασυνδεθούν με ό,τι θέλει ο καταναλωτής, χωρίς περιορισμούς, με στόχο τη μεγιστοποίηση της θετικής εμπειρίας του. Ίσως εδώ χρειαστούμε λίγο περισσότερο χρόνο, αλλά τελικά αυτό θα γίνει και τον τελευταίο λόγο θα τον έχει ο καταναλωτής!”

Μιλώντας για τη συνεργασία της neos με τη Fidesmo, τον τελευταίο χρόνο, ο Παναγιώτης Μαρκίδης τη χαρακτηρίζει “το παράθυρο στον κόσμο, που θα μας δώσει πρόσβαση σ’ ένα μεγάλο κομμάτι της αγοράς – σήμερα των πληρωμών, αύριο της πρόσβασης, μεθαύριο των μετακινήσεων. Μόνοι μας δεν θα είχαμε τη δυναμική να κάνουμε κάτι τέτοιο, αν δεν ανήκαμε στο οικοσύστημα”.

Τελευταία ερώτηση: πώς βλέπει την επόμενη ημέρα; “Εμείς εμπνεόμαστε πάντα από τα οράματα και τα λεγόμενα της Visa και της Mastercard: στην πρώτη έχουν πει από πολλά χρόνια ότι οποιαδήποτε συσκευή μπορεί να μετατραπεί σε συσκευή πληρωμών (potential way to pay), περιλαμβάνοντας αυτοκίνητα, ΙοΤ συσκευές, παθητικές φορετές συσκευές, ρούχα και τόσα άλλα…

Η δεύτερη, έβγαλε πια τη λέξη Mastercard από το logo της, αφήνοντας μονάχα τους δυο κύκλους, θέλοντας να δείξει ότι το μέλλον στις πληρωμές δεν είναι απαραίτητα συνδεδεμένο με τις κάρτες – υπάρχουν τα κινητά, τα smartwatch, τα wearable, τα ρούχα και Κύριος οίδε τι άλλο. Συμφωνούμε και εμπνεόμαστε!”

GOOGLE PAY – APPLE PAY – FIDESMO PAY…
Όσες φορές χρειαζόταν να δώσει ένα παράδειγμα για τους νέους τρόπους πληρωμών, στη διάρκεια της δικτυακής συζήτησής μας που κράτησε κοντά μια ώρα, o CEO της Fidesmo, Mattias Eld, χρησιμοποιούσε τις ίδιες λέξεις: Google Pay – Apple Pay – Fidesmo Pay…

Με έτος ίδρυσης το 2013, έδρα στη Στοκχόλμη και R&D στη Μαδρίτη, με μόλις 22 “αποκεντρωμένους” εργαζόμενους. αφήνει ήδη έντονο και καινοτόμο αποτύπωμα στον χώρο των ανέπαφων υπηρεσιών με την πλατφόρμα της.

Με δικό της “κλειδί” και σύστημα υψηλής ασφάλειας, στο πλαίσιο της στενής συνεργασίας της με τη Visa και τη Mastercard, η Fidesmo αναπτύσσει δραστηριότητα σε 11 χώρες, καλλιεργώντας ένα οικοσύστημα το οποίο επεκτείνεται από τις συναλλαγές, ως την ελεγχόμενη πρόσβαση και τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς.

Πώς βλέπει την επόμενη ημέρα, τον ρωτάμε. “Θα θέλαμε να επεκταθούμε, να αυξήσουμε τον αριθμό των εφαρμογών που υποστηρίζει το οικοσύστημά μας, αλλά και τον αριθμό των συσκευών που τις υποστηρίζουν.

Κοιτάμε εφαρμογές και υπηρεσίες – θεωρούμε ότι υπάρχουν πολλές που σήμερα δεν είναι πλήρως ενταγμένες στο ανέπαφο οικοσύστημα, ενώ θα έπρεπε. Μιλάμε για έλεγχο πρόσβασης, σε κατοικίες, ξενοδοχεία, επιχειρήσεις. Θεωρούμε ότι πρέπει να είναι μέρος μιας γενικής λύσης – η ίδια συσκευή πρέπει να υποστηρίζει τόσο συναλλαγές, όσο και πρόσβαση, να είναι το κλειδί για το σπίτι σου ή το δωμάτιό σου, στο ξενοδοχείο!

Το επόμενο μεγάλο θέμα, είναι βεβαίως η υποστήριξη της κινητικότητας: Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και ηλεκτροκίνητα πατίνια, που είναι της μόδας τελευταία… Αντί για QRCode, χρησιμοποιείς το wearable σου κι έφυγες – ο χώρος της κινητικότητας είναι τεράστιος!

Τέλος, πολύ σημαντικός είναι και ο χώρος της ταυτοποίησης: της ταυτότητας, της άδειας οδήγησης, του διαβατηρίου, αλλά και του επίκαιρου πια, διαβατηρίου ανοσίας, της ‘πράσινης κάρτας’ που προωθεί η ΕΕ.”.

“Ο άλλος παράγων είναι, βέβαια, οι ίδιες οι συσκευές – σήμερα δουλεύουμε κυρίως με παθητικές συσκευές, μπρελόκ, βραχιόλια σε διάφορα σχέδια και μορφές, πένες, ρολόγια κλπ. Έχουμε, επίσης, συνεργασία με τη Samsung – μπορούμε να ενσωματώσουμε στα κινητά της την ασφαλή τεχνολογία μας, αλλά θα θέλαμε να συνεργαστούμε και με άλλους κατασκευαστές κινητών, γιατί όλοι έχουν το ίδιο ζητούμενο: ένας πάροχος θέλει να με ταυτοποιήσει – να επαληθεύσει την ταυτότητά μου όσο γίνεται πιο γρήγορα και αξιόπιστα, ώστε να μου επιτρέψει να μπω σε όσο γίνεται περισσότερες υπηρεσίες. Αυτή την αξία μπορούμε να τους τη δώσουμε εμείς”.

“Πιστεύουμε, επίσης, πως η πιστωτική κάρτα στο μέλλον θα πρέπει να είναι tokenized, καθαρά για λόγους ασφαλείας. Αν γίνει κάτι τέτοιο, ο αριθμός της κάρτας σου δεν πρόκειται ποτέ να διαρρεύσει, ακόμα κι αν χακάρουν τον έμπορο, ή ο χρήστης πέσει θύμα skimming.

Το προτείνουμε στις τράπεζες και συμφωνούν ότι αυτή είναι η σωστή λύση, αλλά δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί! Αυτό που μας κρατάει πίσω, είναι τα απαρχαιωμένα συστήματα (τόσο σε υποδομές, όσο και σε διαδικασίες) που διατηρούν πολλές τράπεζες και εξαρτούν τη λειτουργία τους από αυτά! Κάποια στιγμή πρέπει να σκεφτούν πώς θα περάσουν στο μέλλον.” Όσο για τη σχέση τους με την Ελλάδα, ο Eld είναι σαφής: πέρα από τα καλά λόγια για τη neos, μέλος του οικοσυστήματός τους, αρνείται να απαντήσει στο ερώτημα για τυχόν επαφές με την Αθήνα.

“Όταν μπουν ελληνικές τράπεζες στο σύστημά μας, θα το μάθετε!” χαμογελάει αινιγματικά, για να προσθέσει αμέσως “Φυσικά και θέλουμε να προσθέσουμε νέες χώρες – δεν λέω κάτι συγκεκριμένο για την Ελλάδα, όμως θα ήταν πολύ καλό για εμάς και για όλους, να βγαίναμε live σε μια από τις μεσογειακές χώρες Δεν είμαστε καν στην Ισπανία, παρότι το R&D Centre μας, με επικεφαλής τον συνιδρυτή μας, βρίσκεται στη Μαδρίτη… Μακάρι!”

MASTERCARD: ΒΕΒΑΙΗ Η ΑΝΟΔΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ WEARABLES
Η Mastercard ηγείται της παγκόσμιας αλλαγής προς τις ανέπαφες συναλλαγές εδώ και χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό, πως το ποσοστό των συναλλαγών που πραγματοποιείται ανέπαφα σε φυσικό περιβάλλον πλέον στην Ελλάδα αγγίζει το 93%. Τον τελευταίο χρόνο οι περισσότεροι Έλληνες εκδότες καρτών έδωσαν την ευκαιρία στους πελάτες τους να ψηφιοποιήσουν τις κάρτες τους κι έτσι να είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν συναλλαγές με τις συνδεδεμένες συσκευές τους.

Μπορεί στην Ελλάδα να βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή, αλλά η δυναμική των wearables στην ευρωπαϊκή αγορά είναι ήδη σημαντική. Εκτιμάται πως σύντομα ένας στους τέσσερις θ’ αρχίσει να κάνει τις ανέπαφες συναλλαγές του με wearable συσκευές. Στη Mastercard υποστηρίζουμε την ανάπτυξη λύσεων που διασφαλίζουν για τον καταναλωτή τη δυνατότητα επιλογών, την εύκολη και διαισθητική εμπειρία, την ασφάλεια και την προστασία του. Η κάρτα ως μέσο δεν θα εξαφανιστεί, αλλά πολλές ακόμη μορφές έρχονται να διευρύνουν τις επιλογές του.
Άσπα Παλημέρη, Country Manager για Ελλάδα, Κύπρο, Μάλτα

“Αυτό που μας κρατάει πίσω, είναι τα απαρχαιωμένα συστήματα (τόσο σε υποδομές, όσο και σε διαδικασίες) που διατηρούν πολλές τράπεζες και εξαρτούν τη λειτουργία τους από αυτά.”
Mattias Eid, CEO, Fidesmo

“Το μέλλον -που προφανώς θα είναι χωρίς μετρητά – φεύγει και από τις κάρτες! Θα δούμε το ‘πλαστικό’ να περιορίζεται αισθητά και να αντικαθίσταται.”
Παναγιώτης Μαρκίδης, Founder, Neos

VISA: ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΜΕ ΦΟΡΗΤΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ
Συνδεόμαστε πλέον με τρόπους που δεν θα μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε στο παρελθόν. Η πανδημία επιτάχυνε τις αλλαγές στην καθημερινότητά μας κι αυτό είναι εμφανές στις πληρωμές και το εμπόριο, με σαφή μετάβαση από τις συναλλαγές με μετρητά στις ψηφιακές πληρωμές.

Οι ανέπαφες συναλλαγές επαναπροσδιορίζουν τον τρόπο που πληρώνουμε κι αυτό απεικονίζεται στο γεγονός ότι πάνω από το 80% των συναλλαγών με Visa στην Ευρώπη γίνεται πλέον ανέπαφα. Οι ψηφιακές πληρωμές επίσης εξελίσσονται. Στην αρχή ήρθαν στην ζωή μας τα κινητά τηλέφωνα και στη συνέχεια τα wearables (GarminPay, Fitbit Pay, Swatch κ.λπ.) βελτίωσαν περαιτέρω την ψηφιακή εμπειρία. Τώρα το Internet of Things αναδιαμορφώνει το εμπόριο με καινοτόμες λύσεις πληρωμών, για κάθε είδους συναλλαγή, από οποιαδήποτε συσκευή.

Μπορούμε να κάνουμε αγορές ενώ βρισκόμαστε στο αυτοκίνητό, μέσω app ή στο κατάστημα. Σε αυτές τις άνευ προηγουμένου εποχές, η Visa υποστηρίζει τις πληρωμές με τη βοήθεια του IoT που διευκολύνει την καθημερινότητα μας, διασφαλίζοντας ότι μπορούμε να πραγματοποιήσουμε με ασφάλεια ανέπαφες πληρωμές με φορητές συσκευές, είτε για να αγοράσουμε σνακ στο δρόμο χρησιμοποιώντας ένα smartwatch, είτε για να προμηθευτούμε τρόφιμα χωρίς να φύγουμε από το σπίτι.

Στη Visa δεσμευόμαστε να παρέχουμε νέους τρόπους πληρωμής με τη τεχνολογία να βρίσκεται πλέον στην καθημερινή μας ζωή, πάντα με γνώμονα την ασφάλεια των ανέπαφων συναλλαγών. Η τεχνολογία Visa Token Service, είναι θεμελιώδης για ασφαλείς ψηφιακές συναλλαγές, καθώς αφαιρεί ευαίσθητα στοιχεία του λογαριασμού πληρωμής και συνδέει με ασφάλεια λογαριασμούς της Visa με φορητές συσκευές.
Ανδριάνα Παππά, Επικεφαλής της Visa στην Ελλάδα

Τα κρυπτονομίσματα βλάπτουν σοβαρά τον πλανήτη

Η ενέργεια που απαιτείται για την εξόρυξή τους φτάνει ή και ξεπερνάει αυτήν που καταναλώνουν καθημερινά ολόκληρες χώρες, με ό,τι σημαίνει αυτό -ειδικά αν προέρχεται από μη ανανεώσιμες πηγές- για το περιβάλλον και τους φιλόδοξους στόχους που έχει θέσει ο ΟΗΕ για βιώσιμη ανάπτυξη ως το 2030.

Η ολοένα μεγαλύτερη δημοφιλία που γνωρίζουν τον τελευταίο καιρό τα κρυπτονομίσματα -η οποία, άλλωστε, αποτυπώνεται και στη σημαντική άνοδο της τιμής τους- φέρνει πάλι στο προσκήνιο και μάλιστα ακόμα εντονότερα αυτή τη φορά καθώς η σύνδεση γίνεται αμεσότερη, το θέμα της επίπτωσης που έχει η “εξόρυξή” τους (όπως ονομάζεται η δημιουργία τους, το crypto-mining), στο περιβάλλον, η οποία κάθε άλλο παρά αμελητέα μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί. Αλλεπάλληλες παρουσιάσεις στα μεγάλα διεθνή κι όχι μόνο στα εξιδεικευμένα ΜΜΕ -καθώς το θέμα έχει πάρει διαστάσεις, αγγίζοντας το ευρύ κοινό- δίνουν τον τόνο και συντηρούν έναν διάλογο όπου το πρόσημο γι’ αυτή τη δραστηριότητα είναι κυρίως αρνητικό.

Λίγες είναι οι φωνές που προσπαθούν να υπερασπιστούν τους “κρυπτωρύχους”, συστήνοντας μετριοπάθεια, καθώς τα στοιχεία και οι αριθμοί είναι συντριπτικά εις βάρος τους… Αποτελέσματα ερευνών, όπως πχ. εκείνων του πανεπιστημίου του Cambridge, ανεβάζουν την ενέργεια που απαιτείται ετησίως για την «εξόρυξη» στα επίπεδα της κατανάλωσης μικρο-μεσαίων χωρών, όπως η Δανία, η Ιρλανδία, το Μπαγκλαντές και η Αργεντινή, με συνέπεια ακόμα μεγαλύτερη επιβάρυνση του περιβάλλοντος, σε μια εποχή κατά την οποία οι στόχοι που έχουν θέσει τόσο ο ΟΗΕ για το 2030, όσο και η Συνθήκη του Παρισιού για ακόμα νωρίτερα, επιβάλλουν ακριβώς το αντίθετο, μείωση των εκπομπών CO2, ώστε να ανασταλεί κατά το δυνατόν η υπερθέρμανση του πλανήτη.

Σ’ αυτόν τον ανηλεή αγώνα για το κέρδος αλλά και τη γεωπολιτική κυριαρχία (υπαρκτός, βεβαίως, κι αυτός ο στόχος έστω κι αν δεν ομολογείται επισήμως), η «Μέκκα» των «κρυπτωρύχων» είναι αναμφισβήτητα η Κίνα, καθώς η συμμετοχή της στο παγκόσμιο hashing power (την ισχύ που καταναλώνουν ολόκληρες «φάρμες» υπολογιστών όπου «τρέχουν» οι εξειδικευμένοι αλγόριθμοι για τη δημιουργία κρυπτονομισμάτων και τη συντήρηση των blockchain στα οποία βασίζονται) ξεπερνά το 75%. Εξ ου και οι φωνές να μπει κάποιο φρένο, κάποια μορφή ρύθμισης σ’ αυτή την εν πολλοίς άναρχη, σήμερα, δραστηριότητα.

Προβλήματα και δεσμεύσεις
Μπορεί να γίνει κάτι προς αυτή την κατεύθυνση; ρωτήσαμε τον Αλέξη Ανανία, Research Coordinator στο Cambridge Centre for Alternative Finance και επίσης μέλος της ομάδας ειδικών του EU Blockchain Observatory & Forum, με αφορμή κάποιους περιορισμούς που επέβαλε στα τέλη Απριλίου η κινεζική κυβέρνηση, που έτσι κι αλλιώς έχει αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις, υπογράφοντας τη Συμφωνία του Παρισιού. “Κι εγώ το διάβασα, αλλά δεν νομίζω ότι το λένε στα σοβαρά”, απάντησε, επισημαίνοντας ωστόσο ότι “αυτό που μετράει περισσότερο δεν είναι η κατανάλωση, αλλά το αποτύπωμα άνθρακα κι αυτό εξαρτάται από τον τρόπο παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται – προσπαθούμε να το βρούμε, αλλά δεν το έχουμε καταφέρει ακόμα.

Ο υπολογισμός είναι δύσκολος και, ως γνωστόν, οι ‘κρυπτωρύχοι’ αφενός δεν έχουν ιδιαίτερα καλές σχέσεις με τη διαφάνεια, αφετέρου έχουν σκληρό ανταγωνισμό μεταξύ τους, προσπαθώντας να ξεπεράσουν ο ένας τον άλλον… Έχουμε κάποια data sets από την Κίνα, που είναι η χώρα με το μεγαλύτερο βαθμό εξόρυξης στον κόσμο, και προσπαθούμε να κάνουμε βάσει αυτών προβλέψεις. Όμως, είναι περισσότερο υποθέσεις, καθώς δεν έχουμε όλη την πληροφορία που χρειαζόμαστε για να είμαστε ακριβείς…”

Το περιβάλλον το σκέπτεται κανείς, ρωτάμε. “Διεθνώς, μεγάλο μέρος της εξόρυξης των bitcoin γίνεται με ‘πράσινη’ ενέργεια. Για να κερδίζουν περισσότερο, οι ‘κρυπτωρύχοι’ μετακινούνται συχνά, προτιμώντας απομονωμένες και κρύες (πχ. Σιβηρία ή Νορβηγία) περιοχές, αξιοποιώντας το φτηνό περίσσευμα ενέργειας από ΑΠΕ πχ. υδροηλεκτρικά, γεωθερμικά ή ηλιακά εργοστάσια. Στην Κίνα, όμως, τα εργοστάσια βασίζονται αρκετά στον λιγνίτη κι αυτό είναι ένα πρόβλημα… Σίγουρα ισχύει και εκεί η εποχικότητα – όπως τα καταστήματα αλλάζουν βιτρίνα ανά εποχή, έτσι και οι ‘κρυπτωρύχοι’ αλλάζουν τοποθεσία: στην ξηρασία αξιοποιούν τον λιγνίτη, τώρα που ξεκινάει η περίοδος των βροχών, θα πάνε εκεί όπου υπάρχουν υδροηλεκτρικά εργοστάσια…”

Είναι σπατάλη, τελικά, η “εξόρυξη”;  “Κάποιοι λένε ναι, κάποιοι όχι – εξαρτάται από το πώς βλέπεις το bitcoin: είναι κάτι άχρηστο, κάτι χρήσιμο μόνο για συναλλαγές κακοποιών ή μια μοναδική επανάσταση στα χρηματοοικονομικά; Ανάλογα με την οπτική γωνία που το βλέπει κανείς και τη φιλοσοφία στην οποία πιστεύει…”

Η απειλή και τα “συγχωροχάρτια”
Πόσο μεγάλη είναι τελικά η απειλή, ξαναρωτήσαμε τον Δρα Ιωάννη Βλάχο, ειδικό σε θέματα τεχνολογίας και ενέργειας, επίσης μέλος του expert panel, αλλά και της ομάδας υποστήριξης του Blockchain Observatory, ο οποίος συντόνισε το πρόσφατο ευρωπαϊκό webinar πάνω σ’ αυτό το αντικείμενο. “Το bitcoin και άλλα κρυπτονομίσματα βασίζονται, όπως ξέρουμε, στο Proof of Work, το οποίο είναι εκ σχεδιασμού ενεργοβόρο για λόγους ασφαλείας.

Κάποια θα πάνε στο Proof of Stake, που έχει μικρότερη ενεργειακή κατανάλωση… Όμως, το bitcoin έχει πολύ μεγάλη απήχηση, οπότε δεν αναμένουμε μεγάλο transition, οι νυν κάτοχοι και οι θεσμικοί επενδυτές δεν θα πάνε αλλού. Γίνονται προσπάθειες για μείωση της υπερβολικής κατανάλωσης, αλλά υπάρχουν και θέματα διαχείρισης – δεν μπορείς να μιλάς για αποκεντρωμένο δίκτυο, αν όταν βγαίνει εκτός μια περιοχή (όπως έγινε πρόσφατα στην Κίνα, λόγω προβλημάτων σε λιγνιτωρυχείο), χάνεις σημαντικό ποσοστό του δικτύου σου – εδώ, πάμε πλέον σε φιλοσοφικά ζητήματα…

Από την άλλη, δεν πρέπει να φτάσουμε στο άλλο άκρο, στο “πράσινο ξέπλυμα” – δεν χρειαζόμαστε “συγχωροχάρτια” για το περιβάλλον…

Δεν έχει νόημα μια μεγάλη εταιρία να αγοράζει φτηνά παγκόσμια certificates (χονδρικά, σε τεμάχια του 1 MW και πάνω) προκειμένου να εξωραΐσει το profile της, από μια χώρα που δεν έχει πρόβλημα – το δίκαιο είναι να αγοράζεις δικαιώματα συνδεδεμένα με τον τόπο σου και για τα συγκεκριμένα ωράρια, που εσύ λειτουργείς.

Υπάρχουν, πάντως, και εταιρίες 24/7, που αντισταθμίζουν το αποτύπωμα άνθρακα ανά ώρα της ημέρας κι όχι μήνα ή χρόνο. Μάλιστα, σε μια παράλληλη εξέλιξη, το Energy Web Foundation (με το οποίο επίσης συνεργάζομαι) ξεκίνησε πριν από λίγες εβδομάδες με το Rocky Mountain Institute και την Alliance for Innovative Regulation, την πρωτοβουλία Crypto Climate Accord που ήδη μετράει περισσότερα από 40 μέλη -crypto exchanges, μεγάλα κρυπτωρυχεία κλπ.- με στόχο να κάνουν το bitcoin «πράσινο».

Πάνε όπου γίνονται μεγάλες καταναλώσεις για mining και τους ζητούν για λόγους βιωσιμότητας, να αγοράζουν τα τοπικά renewable energy certificates, για να αντισταθμίσουν το ενεργειακό τους αποτύπωμα”.

Στις Βρυξέλλες τι λένε γι‘ αυτό το θέμα; “Σίγουρα δεν βλέπουν με καλό μάτι τις αντισταθμίσεις – στόχος πρέπει να είναι η αποθάρρυνση όσων χρησιμοποιούν ενέργεια από λιγνίτη, όχι απλώς ο ‘εξαγνισμός’ τους, με την τακτική των δικαιωμάτων – έτσι τους δίνεις κίνητρο να κάψουν παραπάνω…  Πρέπει να μειωθεί η υπερβολική κατανάλωση, να βρούμε άλλες λύσεις, λιγότερο ενεργοβόρες εν τη γενέσει τους, στον τρόπο που λειτουργούν, στο validation…”

O Elon, ο Jack και τα άλλα παιδιά
Μελέτη του Bitcoin Clean Energy Initiative (BCEI) προσπάθησε τον περασμένο μήνα να ανατρέψει τον ισχυρισμό ότι η εξόρυξη Bitcoin προκαλεί μεγάλη βλάβη στο περιβάλλον και καταστρέφει τον πλανήτη, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι -αντίθετα- δίνει κίνητρα για την παραγωγή ηλεκτρισμού από ΑΠΕ… Το αξιοσημείωτο είναι ότι τη συγκεκριμένη μελέτη “ενέκριναν” με δηλώσεις τους αρκετές διασημότητες – υπέρμαχοι των κρυπτονομισμάτων, όπως ο Elon Musk, o Jack Dorsey (συνιδρυτής και CEO του Twitter, αλλά και της εταιρίας πληρωμών Square) και η Cathie Wood της Ark Invest. Στο BCEI θεωρούν εφικτή τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος όπου «φωτοβολταϊκές και αιολικές ΑΠΕ θα συνυπάρχουν με συσσωρευτές και εξόρυξη bitcoin σε ένα ‘πράσινο’ δίκτυο το οποίο θα καλύπτει σχεδόν εξ ολοκλήρου τις ενεργειακές ανάγκες του μ’ αυτόν τον τρόπο, χωρίς υστέρηση ή υπερφόρτωση, καθώς το όποιο περίσσευμα θα κατευθύνεται στην ‘εξόρυξη’». Υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι μια τέτοια λύση όχι μόνο είναι εφικτή, αλλά δεν πρόκειται να βλάψει και τα κέρδη του κλάδου.

Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε – κι αν αλλάξετε γνώμη, δεν πειράζει! Όπως ακριβώς έγινε, λίγες ημέρες αργότερα: προφανώς αντιμέτωπος με αντιδράσεις εκ μέρους περιβαλλοντολόγων και επενδυτών, μετά την ανακοίνωση της Tesla ότι θα πουλάει τα αυτοκίνητά της και με Bitcoin εκτός από δολάρια, ο Elon Musk άλλαξε γραμμή και στις 13 Μαΐου ανακοίνωσε μέσω Twitter την αναστολή αυτής της απόφασης. “Ανησυχούμε για την ταχέως αυξανόμενη χρήση ορυκτών καυσίμων για την εξόρυξη και τις συναλλαγές με bitcoin, ειδικά λιγνίτη, ο οποίος προκαλεί τις χειρότερες εκπομπές (αερίων του θερμοκηπίου)”, διακήρυξε, προσθέτοντας, ότι “τα κρυπτονομίσματα είναι μια πολύ καλή ιδέα, σε πολλά επίπεδα, και πιστεύουμε ότι έχουν ένα πολλά υποσχόμενο μέλλον, όμως αυτό δεν μπορεί να γίνει εις βάρος του περιβάλλοντος. Η Tesla δεν πρόκειται να προχωρήσει σε πωλήσεις Bitcoin (ΣΣ. από το 1,5 δις σε $, που ανακοίνωσε επισήμως ότι συγκέντρωσε) – θα τα χρησιμοποιήσουμε μόλις οι εξορύξεις στραφούν στη χρήση περισσότερο βιώσιμης ενέργειας και, επίσης, εξετάζουμε άλλα κρυπτονομίσματα, που χρησιμοποιούν λιγότερο του 1% της κατανάλωσης για (την παραγωγή) Bitcoin”. Αμέσως μετά την ανακοίνωση, η τιμή του έκανε -όπως ήταν επόμενο- μια γενναία «βουτιά» στα crypto- exchanges, ανά τον κόσμο…

Ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για κίνηση καλής θέλησης, πράξη εντυπωσιασμού ή απλώς “ζαριά” σε ένα ακόμα παιχνίδι (από τα πολλά που παίζει ο Musk, σύμφωνα με τα αμερικανικά ΜΜΕ, που του “χρεώνουν” επίσης το “πουσάρισμα” του νεόκοπου κρυπτονομίσματος Doge), κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι αρκετές αμερικανικές Πολιτείες εζήλωσαν τη δόξα των Κινέζων και προσπαθούν να προσελκύσουν “κρυπτωρύχους” στο έδαφός τους. Έτσι, μετά το Τέξας, που ήδη φιλοξενεί μια τεράστια “φάρμα” (πιθανώς τη μεγαλύτερη παγκοσμίως) της γερμανικής Northern Data, προσφέροντάς της ηλεκτρική ενέργεια σε χαμηλές τιμές, στη μάχη μπήκε και το Κεντάκι, όπου το τοπικό Κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα δυο νομοσχέδια με τα οποία παρέχονται φορολογικά κίνητρα σε “κρυπτωρύχους”, προκειμένου να στήσουν εκεί τα εργοστάσιά τους.

To Χρηματιστήριο Αθηνών επενδύει στην καινοτομία

Το Χρηματιστήριο Αθηνών δείχνει το δρόμο για την ανάπτυξη του fintech στην Ελλάδα, με την ίδρυση ενός μόνιμου innovation hub, σε συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο.

Η πρόσκληση από το Χρηματιστήριο της Αθήνας, τον περασμένο Νοέμβρη, προς κάθε ενδιαφερόμενο από τους χώρους της έρευνας, της καινοτομίας και των νεοφυών να πάρουν μέρος στο Πρόγραμμα ATHEX Innovation, το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με το Κέντρο Επιχειρηματικότητας & Καινοτομίας (ACEin) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, μπορεί να ξάφνιασε πολλούς, αλλά όχι όσους έχουν παρακολουθήσει τις ολοένα μεγαλύτερες επενδύσεις και τη συμβολή των τεχνολογιών αιχμής στην πορεία του, τα τελευταία χρόνια. Συμβολή που είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο την καλύτερη λειτουργία του ίδιου του Χρηματιστηρίου, αλλά και τη διάχυση της τεχνογνωσίας που απέκτησε, με τη μορφή ψηφιακών προϊόντων και υπηρεσιών, ακόμα και εκτός συνόρων, με σημαντικό όφελος στα έσοδα και το κύρος του. Το Πρόγραμμα και η μετεξέλιξή του σε Κόμβο Καινοτομίας είναι απλώς τα επόμενα βήματα στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας, όπως φάνηκε καθαρά στη συζήτηση που είχε το Digital Finance με τους βασικούς συντελεστές της. “Η αποτελεσματική διαχείριση της τεχνολογίας και της καινοτομίας αποτελεί πάγιο στόχο του Ομίλου του Χρηματιστηρίου Αθηνών”, μας ξεκαθάρισε ευθύς εξαρχής ο Σωκράτης Λαζαρίδης, διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου Χρηματιστηρίου Αθηνών. “Πέρυσι, δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στα πιθανά σενάρια εκσυγχρονισμού των συστημάτων και υποδομών μας και σ’ αυτό το πλαίσιο προέκυψε η ιδέα για διαμόρφωση ενός νέου προγράμματος καινοτομίας, του οποίου ο ρόλος δεν θα εξαντλείται στην εκπαίδευση νέων στελεχών και τη βράβευση κάποιων ιδεών και προτάσεων, αλλά θα επενδύει στη διαμόρφωση άμεσων σχέσεων συνεργασίας των συμμετεχόντων με το Χρηματιστήριο και την υποστήριξη των στρατηγικών μας στόχων.”

Έργο Ανοικτής Καινοτομίας
Στην προσπάθεια για την υλοποίηση της πρωτοβουλίας του ATHEX Innovation, καθοριστική ήταν η συμβολή του καθηγητή και μέλους του ΔΣ του Χρηματιστηρίου, Γιώργου Δουκίδη, αλλά και η συνεργασία με το ACEin, το οποίο έχει πλούσια εμπειρία στο σχεδιασμό και την υλοποίηση αντίστοιχων προγραμμάτων.

“Το Χρηματιστήριο Αθηνών είναι διεθνώς γνωστό για τη σημαντική τεχνογνωσία που έχει στα πληροφοριακά συστήματα, τα οποία προσφέρει ως υπηρεσίες και σε άλλα Χρηματιστήρια. Άρα, ως εξειδικευμένος διεθνής πάροχος ψηφιακών υπηρεσιών προβληματίζεται για το πώς θα συνεχίσει να είναι ανταγωνιστικός, αξιοποιώντας τις αναδυόμενες τεχνολογικές τάσεις, όπως τεχνητή νοημοσύνη, μεγάλα δεδομένα, υποδομές cloud, blockchain κλπ,” τόνισε στο Digital Finance ο κ. Δουκίδης. “Επειδή οι εξελίξεις γενικά στον χώρο των FinTech προχωρούν με μεγάλη ταχύτητα, αποφασίστηκε η υλοποίηση project ανοικτής καινοτομίας, ώστε το χρηματιστήριο να συνεργαστεί με startups που έχουν ήδη σχετική τεχνογνωσία και παρόμοια συστήματα/υπηρεσίες. Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο διαθέτει σχετική τεχνογνωσία στην οργάνωση έργων ανοικτής καινοτομίας και ήταν πολύ λογικό να συνεργαστούν, προκειμένου να υλοποιηθεί με επαγγελματικό τρόπο αυτό το σημαντικό έργο.”

Από τη μεριά της, η αναπληρώτρια καθηγήτρια του ΟΠΑ, Κατερίνα Πραματάρη, επιστημονικά υπεύθυνη του Κέντρου ACEin, διευκρίνισε ότι “στα προγράμματα ανοιχτής καινοτομίας, μεγάλες επιχειρήσεις και οργανισμοί έρχονται σε αλληλεπίδραση με το οικοσύστημα καινοτομίας, το οποίο περιλαμβάνει νεοφυείς επιχειρήσεις και ερευνητικές ομάδες, αλλά κι ένα pool με ταλαντούχα άτομα και επιστήμονες που ενδιαφέρονται να αναπτύξουν καινοτόμα προϊόντα/υπηρεσίες, αξιοποιώντας τεχνολογίες αιχμής”. Σύμφωνα με την κ. Πραματάρη, σε αυτό το εγχείρημα το ACEin διαδραμάτισε κομβικό ρόλο, αφού ήταν ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο Χρηματιστήριο Αθηνών και τις startups.

“Πέρα από τον αρχικό σχεδιασμό, είχαμε καθοριστικό ρόλο σ’ ό,τι αφορούσε στην εστιασμένη επικοινωνία και τον εντοπισμό (scouting) σχετικών νεοφυών επιχειρήσεων, ερευνητικών ομάδων και ταλαντούχων ατόμων από πολλά διαφορετικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, οδηγώντας σε συμμετοχές-ρεκόρ στο πρόγραμμα,” είπε η κ. Πραματάρη. “Επιπλέον, η συμβολή μας ήταν καθοριστική στο σχηματισμό ομάδων και τον προσδιορισμό συγκεκριμένων έργων και αναγκών του Χρηματιστηρίου, πάνω στα οποία ξεκίνησε η συνεργασία του μ’ αυτές τις ομάδες και τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Το Κέντρο ACEin, ως ενδιάμεσος συνεργάτης, παρέχει δοκιμασμένη μεθοδολογία για τον σχεδιασμό και τη διεξαγωγή ενός τέτοιου προγράμματος και υποστηρίζει τις ομάδες μέσα από μία συστηματική διαδικασία επιτάχυνσης. Επιπλέον, βοηθά τον ίδιο τον Οργανισμό και τα στελέχη του να αλληλοεπιδράσουν με τις ομάδες με οργανωμένο τρόπο, που εγγυάται μία win-win συνεργασία, εμπλέκοντας στη διαδικασία επιστήμονες και διδάκτορες του Κέντρου, εξειδικευμένους στην καθοδήγηση και υποστήριξη καινοτόμων ιδεών”.

Αριθμός-ρεκόρ συμμετοχών
Η κ. Πραματάρη είναι ενθουσιασμένη με τον αριθμό-ρεκόρ των συμμετοχών, που ξεπέρασαν τις 400. Τόνισε ότι στο μεγαλύτερο μέρος τους είναι φοιτητές και νέοι επιστήμονες με ισχυρό τεχνολογικό ή/και χρηματοοικονομικό υπόβαθρο που έδειξαν ενδιαφέρον να συμμετάσχουν σε ομάδες, να συνεργαστούν στενά με το Χρηματιστήριο και να αναπτύξουν καινοτόμες υπηρεσίες και μοντέλα βασισμένα στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και αλγορίθμων, για τη χρηματιστηριακή διοίκηση και τις ευρύτερες ανάγκες της κεφαλαιαγοράς. Μάλιστα, οι συμμετοχές δεν προέρχονταν μόνο από το ΟΠΑ, αλλά από πολλά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα της χώρας (22, συνολικά), ενώ σημαντική ήταν η συμμετοχή νεοφυών επιχειρήσεων, μεμονωμένων φοιτητών με υπόβαθρο στην Πληροφορική, την Επιστήμη των Δεδομένων και τα χρηματοοικονομικά, όσο και ερευνητικών ομάδων (33 ερευνητικές ομάδες και ερευνητές) οι οποίες αναπτύσσουν μοντέλα και τεχνολογίες που μπορούν να βρουν εφαρμογή στον ευρύτερο κλάδο του Χρηματιστηρίου και του fintech.

“Πολύ σημαντικό είναι το γεγονός ότι, μέσα από αυτή τη διαδικασία, νέες και νέοι με μεγάλο εύρος δεξιοτήτων μπορούν να προτείνουν λύσεις και να δουν άμεσα την ανταπόκριση της αγοράς, επιταχύνοντας έτσι την επιχειρηματική τους δραστηριότητα,” υπογράμμισε η κ. Πραματάρη. Από την πλευρά του ο Γιώργος Δουκίδης συμπλήρωσε ότι αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, είναι η επιθυμία κορυφαίων ερευνητικών ομάδων από ελληνικά πανεπιστήμια να συνεργαστούν με το Χρηματιστήριο σε μακροπρόθεσμη βάση και να πειραματιστούν με εφαρμοσμένα ερευνητικά δεδομένα που θα τους δώσει. “Αυτό δίνει στο Χρηματιστήριο τη δυνατότητα να παίξει κομβικό ρόλο στην υποστήριξη της ερευνητικής κοινότητας των fintech, εξέλιξη που θεωρούμε ιδιαίτερα θετική στη συνεργασία των ΑΕΙ με την πραγματική οικονομία,” επεσήμανε ο κ. Δουκίδης.

Η συμμετοχή ξεπέρασε τις προσδοκίες
Ο κ. Λαζαρίδης υπογράμμισε πως αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στη δεύτερη και κρισιμότερη φάση του προγράμματος, χαρακτηρίζοντας εντυπωσιακό γεγονός– το οποίο απέδωσε κυρίως στο όνομα και τη φήμη του Χρηματιστηρίου. Στην παρούσα δεύτερη φάση, έχουν περάσει οκτώ ομάδες από αυτές που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος, οι οποίες προσπαθούν με τη βοήθεια μεντόρων από την πλευρά του Χρηματιστηρίου να διαμορφώσουν την τελική πρόταση στην οποία θα αξιολογηθούν. Μέσα στο επόμενο δίμηνο, οι ομάδες που έχουν προτάσεις με προστιθέμενη αξία και είναι σε θέση να τις υλοποιήσουν, αναμένεται να συνεργαστούν με τον Όμιλο, αφού διαμορφωθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο ενδεχομένως να περιλαμβάνει και κάποιου είδους χρηματοδότηση. Πέρα από την εξειδικευμένη εκπαίδευση και ενημέρωση στα σύγχρονα θέματα των Χρηματιστηρίων, στις ομάδες δόθηκε υποστήριξη σ’ ό,τι αφορά στη σχεδίαση και ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών, αλλά και στην οργάνωση μιας startup εταιρείας από 10 και πλέον εξειδικευμένα στελέχη του Χρηματιστηρίου.

Ο διευθύνων σύμβουλος του Χρηματιστηρίου Αθηνών αποκάλυψε, επίσης, ότι ήδη συνεργάζονται με δυο startup, εξετάζοντας τα προϊόντα που προσφέρουν και την πιθανότητα τροποποίησής τους προς μια κατεύθυνση που εξυπηρετεί τον Όμιλο, ενώ προχωρούν οι συζητήσεις και με τις ερευνητικές ομάδες, προκειμένου να επιδιώξουν κοινούς στόχους και να ‘παντρέψουν’ τα δικά τους ερευνητικά ενδιαφέροντα με τις ανάγκες του business. “Όπως μπορείτε να φανταστείτε, η πανδημία δυσκόλεψε μεν το έργο μας, αλλά η ομάδα που ‘τρέχει’ το πρόγραμμα έχει καταφέρει να βρει δημιουργικές λύσεις και να φέρει τον κόσμο που συμμετέχει κοντά, δίνοντάς του κατάλληλη καθοδήγηση και εργαλεία,” είπε ο κ. Λαζαρίδης.

Αναζητώντας νέους συνεργάτες
Ο κ. Λαζαρίδης δεν κρύβει πως στόχος του ATHEX Innovation δεν είναι μονάχα η λειτουργία του ως παραδοσιακό πρόγραμμα καινοτομίας, στο πλαίσιο του οποίου ομάδες και νέοι δημιουργοί θα εξοικειωθούν με τις δραστηριότητες και τις ανάγκες της κεφαλαιαγοράς και θα συνεργαστούν μεταξύ τους, έχοντας στη διάθεσή τους έμπειρα στελέχη για να στηρίξουν τις προσπάθειες και τις ιδέες τους. “Κεντρικός στόχος και φιλοδοξία μας είναι να βρούμε τους νέους συνεργάτες που θα υποστηρίξουν τον Όμιλο άμεσα, στην προσπάθεια υλοποίησης των σκοπών του,” είπε ο κ. Λαζαρίδης. “Το πρόγραμμα δεν φιλοδοξεί απλώς να βραβεύσει κάποιες ομάδες με ενδιαφέρουσες προτάσεις, αλλά να δημιουργήσει τις συνθήκες για τη συνεργασία του Ομίλου με αυτές, πάνω σε συγκεκριμένους άξονες που μας ενδιαφέρουν.

Φιλοδοξεί, δηλαδή, να κατευθύνει νέους επιστήμονες με επιχειρηματικό δαιμόνιο να καταπιαστούν με κάποια από τα βασικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει η σύγχρονη κεφαλαιαγορά, αλλά και η ελληνική οικονομία, στην προσπάθειά της να χρηματοδοτήσει τις ελληνικές επιχειρήσεις. Μάλιστα, για να τροφοδοτήσουμε τους συμμετέχοντες και τις ομάδες με τα κατάλληλα ερεθίσματα για να καινοτομήσουν, φροντίσαμε να εντοπίσουμε τις βασικότερες προκλήσεις που αναμένεται να αντιμετωπίσει ο χώρος το επόμενο διάστημα και να εξετάσουμε πώς οι νέες τεχνολογίες θα μπορούσαν να δώσουν απαντήσεις σε αυτές.” O κ. Λαζαρίδης ανέφερε ότι στόχος για το ATHEX Innovation, είναι να καθιερωθεί ως μόνιμο innovation hub, και να αποτελεί ένα πυλώνα μέσω του οποίου ο Όμιλος θα δύναται να διατηρεί συνεχή επαφή με τις νέες τεχνολογίες και τις τελευταίες εξελίξεις στο χώρο, αλλά και να συνεισφέρει στον εντοπισμό ατόμων και ομάδων που χαρακτηρίζονται από ευρηματικότητα και επιχειρηματικότητα. “Πιστεύουμε βαθύτατα στην εξωστρέφεια και τις συνέργειες και ευελπιστούμε ότι μέσω αυτού θα γίνουμε πόλος έλξης για άτομα που θέλουν να πάνε την ελληνική οικονομία μπροστά, φέρνοντας σημαντική προστιθέμενη αξία,” τόνισε ο κ. Λαζαρίδης. “Εννοείται ότι θα το θεωρήσουμε τρομερή επιτυχία αν οι προτάσεις και τα project που θα προκύπτουν από το πρόγραμμα διευκολύνουν το άνοιγμα του Ομίλου σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες. Η κατεύθυνση αυτή, δηλαδή η διεύρυνση των παρεχόμενων υπηρεσιών στους συμμετέχοντες στην κεφαλαιαγορά, πέρα από την αμιγώς συναλλακτική δραστηριότητα, αποτελεί συγκεκριμένο στρατηγικό προσανατολισμό του Ομίλου”.

Ανάλογο ήταν και το σχόλιο του κ. Δουκίδη, σ’ ό,τι αφορά στην αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος, καθώς τονίζει ότι το Χρηματιστήριο ενδιαφέρεται να αξιοποιήσει τις καινοτόμες υπηρεσίες, εφ’ όσον αποδειχτεί ότι αντιμετωπίζουν τις σύγχρονες προκλήσεις με αποδοτικό τρόπο. Επισημαίνει ότι στόχος τους είναι να βοηθηθούν οι συμμετέχουσες startup στα αρχικά τους βήματα, με καλά επαγγελματικά συμβόλαια ως τεχνολογικοί προμηθευτές και με τη δυνατότητα να προωθήσουν τις νέες υπηρεσίες τους διεθνώς.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η καινοτομία
Όταν έχεις στη διάθεσή σου τον διευθύνοντα σύμβουλο του Χρηματιστηρίου, που μάλιστα ομολογεί το τεράστιο ενδιαφέρον του Ομίλου για την τεχνολογία και την καινοτομία, δεν μπορείς να μην τον ρωτήσεις κάτι παραπάνω γι’ αυτή τη σχέση. Ο κ. Λαζαρίδης αποδέχεται την “πρόκληση”, τονίζοντας ότι η διαχείριση της τεχνολογίας και της καινοτομίας είναι κάτι που τους απασχολεί σοβαρά: “Ο Όμιλος διαθέτει πλούσια τεχνογνωσία, αναπτύσσει και επενδύει σημαντικά ποσά στα συστήματα του και τις τεχνολογίες του, γεγονός που του επιτρέπει να τις εκμεταλλεύεται εμπορικά και σε διεθνές επίπεδο. Δεν είναι άλλωστε τυχαία η πρόσφατη επιτυχία μας σε δύο διεθνείς διαγωνισμούς, αλλά και η καθοριστική συμβολή του Ομίλου στη δημιουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας και της ανάλογης πλατφόρμας. Παρακολουθούμε από πολύ κοντά τα trends του χώρου, με σκοπό να αναζητούμε καινοτόμες λύσεις στα θέματα αυτά. Ενδεικτικά, αναφέρω τα SMEs funding & ESG – Roots & ESG – Το ATHEX Innovation προσπαθεί να στηρίξει και αυτά”.

Οι προσπάθειες για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Χρηματιστηρίου βρίσκονται στο επίκεντρο των εργασιών καθώς είναι αδήριτη ανάγκη να συμβαδίσει η ελληνική κεφαλαιαγορά με τις νέες τεχνολογίες και νοοτροπίες.

“Έχοντας επενδύσει πρόσφατα στην αναβάθμιση των υπολογιστικών του υποδομών στα ιδιόκτητα Κέντρα Δεδομένων, το Χρηματιστήριο μπορεί να εξετάζει προσεκτικά τις επόμενες κινήσεις και επιλογές του που θα εξασφαλίσουν το επιθυμητό αποτέλεσμα για τον μετασχηματισμό όχι μόνο του ιδίου, αλλά και του οικοσυστήματος των συμμετεχόντων στις αγορές του,” ανέφερε ο κ. Λαζαρίδης. “Έχει γίνει αντιληπτό ότι τεχνολογίες όπως το cloud παίζουν κεντρικό ρόλο στον ψηφιακό μετασχηματισμό κάθε επιχείρησης, καθώς δίνουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε τεχνολογίες που, χωρίς αυτό, θα είχαν δυσβάστακτο κόστος πρόσβασης, Επίσης, επιδιώκοντας να λειτουργεί ως πάροχος λύσεων με το μοντέλο SaaS, το Χρηματιστήριο αξιολογεί τις  εναλλακτικές λύσεις και τις δυνατότητες αυτών των τεχνολογιών και ήδη προγραμματίζει την αναβάθμιση των πληροφοριακών συστημάτων του προκειμένου να το επιτύχει. Είναι προφανές ότι το πρόγραμμα Ανοικτής Καινοτομίας μπορεί να συμβάλει με πολλούς τρόπους προς αυτή την κατεύθυνση, διότι φέρνει σε επαφή καινοτόμες ομάδες με ιδέες και δυνατότητες, ώστε να μπορέσουν να λύσουν σύνθετα προβλήματα των αγορών”. Η τελευταία ερώτηση ήταν εστιασμένη στο μέλλον των κεφαλαιαγορών. Διεθνώς, παρατηρούμε -αν και όχι με τόση έκπληξη, πια- την “επέλαση” των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας και την επικράτησή τους στα “ταμπλό”, εις βάρος των εκπροσώπων πολλών άλλων κλάδων, που χάνουν έδαφος. Πώς το σχολιάζει αυτό, ρωτήσαμε τον κ. Λαζαρίδη, πώς βλέπει αυτή την τάση και τι συμβαίνει στα καθ’ ημάς;

“Τη δεκαετία του ΄90 συντελέσθηκε πραγματική επανάσταση τόσο σε συστήματα trading και post trading, όσο και σε συστήματα συγκέντρωσης εντολών. Οι αγορές θα πρέπει να αναγνωρίζονται  ως αποτελεσματικοί μηχανισμοί διαμόρφωσης τιμών και συγκέντρωσης κεφαλαίων. Και στις δύο αυτές διαστάσεις, καταλυτικό ρόλο παίζουν τα κανάλια πληροφόρησης του επενδυτικού κοινού και η συγκέντρωση του ενδιαφέροντος. Προφανώς, η χρήση και επίδραση της τεχνολογίας σε όλα τα παραπάνω, είναι κομβικής σημασίας,” ανέφερε ο κ. Λαζαρίδης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η τεχνολογία και η ραγδαία εξέλιξή της θα κρίνουν το μέλλον πολλών τομέων και χώρων, γιατί επιτρέπουν την επίλυση σημαντικών προβλημάτων και δημιουργούν προστιθέμενη αξία που είναι το βασικό ζητούμενο. Φυσικά, ένας χώρος που στόχο έχει να “παντρέψει” την προσφορά με τη ζήτηση, να διασφαλίσει την ομαλή και ασφαλή λειτουργία αυτής της επαφής και να διαμοιράσει την απαιτούμενη πληροφορία δεν είναι δυνατόν να μην επηρεαστεί από τις ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνολογία για να κάνουμε τη δουλειά μας όλο και πιο αποτελεσματικά, εξ ου και μια ισχυρή τάση διεθνώς για “από-διαμεσολάβηση” (disintermediation).

“Βέβαια, όπως συμβαίνει και σε κάθε άλλο χώρο, η τεχνολογία δεν είναι πανάκεια, αλλά αναγκαίο εργαλείο, ιδιαίτερα την τρέχουσα εποχή. Χρειάζεται, όμως, να εστιάσουμε εμφατικά, όπως συμβαίνει σ’ όλη την Ευρώπη, από τη μία στο financial literacy κι από την άλλη στη διευκόλυνση των startuppers να εξασφαλίσουν τα κεφάλαια ανάπτυξης που χρειάζονται. Επομένως, το μέλλον του Χρηματιστηρίου δεν είναι δυνατό να είναι αμιγώς τεχνολογικό,” είπε ο διευθύνων σύμβουλος του ΧΑ.

H Walmart μπήκε στο fintech και κονταροχτυπιέται με την Amazon

Η μεγαλύτερη είδηση των τελευταίων εβδομάδων στη διεθνή κοινότητα του Fintech δεν είναι καμία άλλη από την απόφαση του αμερικανικού κολοσσού Walmart να κάνει δυναμική είσοδο στον τομέα. Σε πολλούς, και ειδικά στην Amazon, αυτό δεν άρεσε καθόλου.

Η είδηση προκάλεσε πηχυαίους τίτλους, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το όνομά της είναι σχεδόν συνώνυμο της λιανικής καταναλωτικών αγαθών: “Η Walmart μπαίνει στο fintech!” Αφορμή στάθηκε η “αρπαγή” δυο ανώτερων στελεχών της επενδυτικής τράπεζας Goldman Sachs, των Omer Ismail και David Stark, στα τέλη Φεβρουαρίου, προφανώς για να ετοιμάσουν το επόμενο μεγάλο βήμα εκ μέρους της, που μένει να δούμε τι ακριβώς είναι.  Η αίσθηση στην κοινή γνώμη ήταν μεγάλη, αλλά όχι και στους ειδήμονες – οι παλιοί, έμπειροι αναλυτές της αμερικανικής αγοράς απλώς χαμογελούσαν, καθώς ο γίγαντας των 11.500 καταστημάτων σε 27 χώρες και των 2,2 εκατομμυρίων εργαζομένων, τον οποίο επισκέπτονται κάθε εβδομάδα περισσότερα από 150 εκατομμύρια καταναλωτές, αν και ελαφρώς κλονισμένος λόγω της κρίσης δεν έκανε κάτι απροσδόκητο.

Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’50, η Walmart έμπαινε σταδιακά όλο και περισσότερο στο χώρο του χρήματος. Αρχικά, το έκανε για να καλύψει τις ανάγκες των πελατών της με εγκατάσταση ΑΤΜ και πρόσθετες υπηρεσίες οι οποίες στήριζαν τα δικά της προγράμματα πιστότητας, με κουπόνια, εκπτώσεις και προσφορές, ώστε να υπερισχύσει των ανταγωνιστών της, που ολοένα έριχναν τις τιμές, στενεύοντας όσο δεν παίρνει άλλο τα περιθώρια κέρδους. Όμως, σιγά-σιγά, από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 και μετά, άρχισε όλο και πιο πολύ πραγματικά να “βάζει πόδι” στον χώρο.

Η πρώτη προσπάθεια
Πρώτα, προσπάθησε να αγοράσει μια μικρή τράπεζα της Οκλαχόμα, αλλά δεν της το επέτρεψε η τότε νομοθεσία. Λίγο αργότερα, προσπάθησε να κάνει κάτι ανάλογο στην Καλιφόρνια – ξανά “πόρτα”.

Το 2015 ξεκίνησε το Walmart Pay, για πληρωμές μέσω κινητών, τομέας που στην αμερικανική αγορά θα φτάσει τα επόμενα δυο χρόνια στα 3 τρις δολάρια, από μόλις 550 δις σήμερα, άρα, ο αγώνας της μάλλον θα δικαιωθεί νωρίς. Την ίδια χρονιά ξεκίνησε και τις προπληρωμένες κάρτες με τη Walmart MoneyCard, ενώ ένα χρόνο νωρίτερα είχε ξεκινήσει τις μεταφορές χρημάτων με την Walmart2Walmart (για όσους βρίσκονταν εκτός τραπεζικού συστήματος, αλλά είχαν κάρτα για τις αγορές τους), που συμπληρώθηκαν με την Bluebird2Walmart (εντολή μέσω κινητού για πληρωμή μετρητών) και την πιο πρόσφατη Walmart2World (με στόχο τα περίπου 2 δισεκατομμύρια εκτός τραπεζικού συστήματος κατοίκους αυτού του πλανήτη). Άρα, έχουν γνώσιν (και πόρους, αφού τα κέρδη από προμήθειες συνεχώς αυξάνουν) οι “χρηματο-φύλακες”. Δεν είναι αυτός, όμως, ο μοναδικός λόγος της επέκτασης.

Η αντιπαλότητα με την Amazon
H Walmart ιδρύθηκε από τον Sam Walton to 1962 και παραμένει η μεγαλύτερη επιχείρηση στον κόσμο, πραγματική αυτοκρατορία, με έσοδα σχεδόν 560 δις δολάρια. H Amazon ιδρύθηκε από τον Τζεφ Μπέζος 32 χρόνια αργότερα, το 1994, όμως τα έσοδά της ξεπέρασαν πέρυσι τα 386 δις δολάρια, με έντονα αυξητικές τάσεις.

Με άλλα λόγια, ο πρώτος νιώθει καυτή στην πλάτη του την ανάσα του δεύτερου, που θέλει να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη. Ο πρώτος βασίζεται στην κλίμακα και στον όγκο για να προσφέρει τις χαμηλότερες δυνατές τιμές. Ο δεύτερος βασίζεται στην τεχνολογία και στις καινοτομίες, για να πάρει όσο γίνεται μεγαλύτερο μερίδιο από την πίτα της αγοράς. Μοιραίο ήταν να μπει ο ένας στα “χωρικά ύδατα” του άλλου, όσο κι αν το βασικό κοινό τους παραμένει διαφορετικό: σύμφωνα με τις έρευνες αγοράς, ο μέσος πελάτης της Walmart είναι μια 51χρονη γυναίκα με ετήσιο εισόδημα λίγο πάνω από τα 56.000 δολάρια, ενώ του Amazon είναι 37 χρονών, με εισόδημα της τάξεως των 90.000 δολαρίων.

H Walmart στρέφεται στην τεχνολογία και στο fintech, λοιπόν, για να κρατήσει τη βάση της και να αποκρούσει την επίθεση του πλουσιότερου ανθρώπου στον κόσμο, έχοντας ως στόχο να προλάβει να γίνει εκείνη Amazon, πριν η Amazon γίνει Walmart Μπορεί, άραγε, να τα καταφέρει;

Οι αναλυτές ξεκινούν από την παραδοχή πως δεν θα μπορέσει ποτέ να “χτυπήσει” την Amazon μέσα στο ίδιο της το “σπίτι”, στο ηλεκτρονικό εμπόριο – τουλάχιστον, όμως, η διαφορά πρέπει να μείνει σε λογικά επίπεδα, εξ ου και η εξαγορά από την Walmart ήδη από το 2018 πλειοψηφικού μεριδίου στην Flipkart, το μεγαλύτερο ηλεκτρονικό κατάστημα λιανικής της Ινδίας με πλούσια τεχνογνωσία, αντί 16 δις δολαρίων. Με δεδομένο το τεράστιο πλήθος καταστημάτων offline που διαθέτει στις ΗΠΑ. τo μοντέλο που μάλλον προκρίνει, είναι μεικτό: παραγγελία online και παραλαβή στην πόρτα του καταστήματος ή σε ειδικά εξωτερικά κιόσκια.

Αγώνας σε νέο γήπεδο
Η προειδοποιητική βολή ότι τα πράγματα έχουν σοβαρέψει για τη fintech στροφή της Walmart ρίχτηκε τον περασμένο Ιανουάριο, όταν ανακοίνωσε ότι ιδρύει μια νέα εταιρία, προκειμένου “να αναπτύξει μοναδικά και προσιτά χρηματοοικονομικά προϊόντα για τους πελάτες και τους εργαζομένους της”. Κι εδώ αναζήτησε βοήθεια, καθώς συνεργάζεται στη δημιουργία της νέας startup με ένα VC, τη Ribbit Capital (επενδυτή, επίσης, στην πολυσυζητημένη RobinHood), κρατώντας όμως για λογαριασμό της την πλειοψηφία των μετοχών και τοποθετώντας στο ΔΣ της νεοφυούς τον US CEO, John Furner και τον CFO Brett Biggs. Σαφές το μήνυμα ότι τα πράγματα είναι σοβαρά και εντάσσονται σε μια ευρύτερη, μακροχρόνια στρατηγική, καθώς υπήρχε και υποσημείωση ότι δεν αποκλείεται να υπάρξουν και άλλες συνέργειες.

Στόχος της Walmart είναι να βασιστεί στο μέγεθος και τον όγκο της -αλλά και στα δεδομένα των εκατοντάδων εκατομμυρίων πελατών της που έχει συγκεντρώσει τόσα χρόνια- για να επεκταθεί σε άλλους χώρους, κάτι που δεν έκρυψε ο CEO της, Doug McMillon, μιλώντας στα μέσα Φεβρουαρίου σε επενδυτές και αναλυτές. Αποδεχόμενος πως η λιανική δεν φτάνει πιά για να στηρίξει το μέλλον της, δήλωσε πως θα κινηθούν “γρήγορα και επιθετικά” σε οτιδήποτε μπορεί να εξυπηρετήσει τους πελάτες τους, από τα χρηματοοικονομικά και το delivery ως τη δημιουργία κέντρων υγείας! Η αλλαγή στους τρόπους αγοράς, που επέβαλε η πανδημία, δεν τους αφήνει, επίσης, αδιάφορους, με την έμφαση να δίνεται στο ηλεκτρονικό εμπόριο και τη δημοφιλέστατη εφαρμογή της Walmart για κινητά.

Τεχνολογικές με άδεια τραπέζης
Οι ανατροπές σε πλήθος τομείς, με αποτελεσματικότατο καταλύτη την πανδημία, μάλλον δεν έχουν τελειωμό. Τα σύνορα ανάμεσα στους κλάδους καταλύονται με συνοπτικές διαδικασίες και με τρόπο ανάλογο της κατάλυσης των φυσικών συνόρων, μετά την επικράτηση του Internet ως βασικού στην καθημερινότητά μας αγαθού. Η τεχνολογία αποτελεί όλο και πιο συχνά τη βάση πάνω στην οποία “κτίζονται” με νέα μορφή παλιοί και κρίσιμοι κλάδοι. Ανώτερο στέλεχος συστημικής τραπέζης ομολόγησε, πριν από λίγους μήνες στον γράφοντα, ότι “είμαστε κατά βάση μια εταιρεία τεχνολογίας, με άδεια τραπέζης”.

Η υπόθεση της Walmart δείχνει πως ακόμα κι ένας μεγάλος retailer μπορεί να γίνει πλέον τράπεζα, ή ό,τι άλλο χρειαστεί η πελατεία του. Άλλωστε, τα δεδομένα, το brand, τα κεφάλαια που μπορεί να διαθέσει και η μακροχρόνια σχέση με την πελατεία της αποτελούν το καλύτερο “διαβατήριο” για επέκταση σε όποιον άλλο χώρο θελήσει. Ή και να επανεφεύρει την οικονομία, με τη μορφή ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος βασισμένου στην ψηφιακή τεχνολογία και τις κινητές εφαρμογές.

NFT: Crypto-art ή Crypto-φούσκα;

Αν και τα NFTs μετράνε πάνω από μια 5ετία ζωής, εντούτοις τώρα τελευταία αναδείχθηκαν σε “πρωταγωνιστές” των νέων κρυπτο-συναλλαγών και αναμένεται να εξαπλωθούν ακόμα περισσότερο.

Τις τελευταίες εβδομάδες “αχός βαρύς ακούγεται, πολλά δολάρια πέφτουν”… Πού πέφτουν; Σε ψηφιακά έργα τέχνης και όχι μόνο. Πρόσφατα, βγήκε σε ηλεκτρονικό πλειστηριασμό και πουλήθηκε αντί 2,9 εκατ. δολαρίων το “παρθενικό” tweet του ιδρυτή του Twitter, Jack Dorsey, με τα χρήματα του Μαλαισιανού επιχειρηματία αγοραστή να οδεύουν σε φιλανθρωπίες. Πώς πέφτουν; Ως αντίτιμο για την αγορά NFTs. Δηλαδή; Καλύτερα να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή…

Τα NFTs (Non-Fungible Tokens, που σε ελεύθερη μετάφραση θα μπορούσαν να αποδοθούν ως μη-ανταλλάξιμες μονάδες αξίας) δεν είναι κάτι καινούριο, καθώς μετράνε ήδη 6-7 χρόνια ιστορίας, όμως μόλις πρόσφατα άρχισαν να απασχολούν τα ΜΜΕ. Ουσιαστικά είναι μοναδικά ψηφιακά αρχεία, των οποίων η ταυτότητα και η ιδιοκτησία διασφαλίζονται μέσω blockchain.

Σε αντίθεση, όμως, με τα κρυπτονομίσματα τα NFTs είναι μη-ανταλλάξιμα. Ενώ, δηλαδή, ένα bitcoin είναι εντελώς ίδιο με οποιοδήποτε άλλο, οι μονάδες αξίας του NFT είναι μοναδικές και συνδεδεμένες με ένα ψηφιακό, συγκεκριμένο και κατά κανόνα σπάνιο αρχείο – για παράδειγμα, το πρώτο tweet στην ιστορία, που αναφέραμε παραπάνω, ή τον ψηφιακό πίνακα με τίτλο “The first 5000 Days” του 39χρονου καλλιτέχνη Beeple (κατά κόσμον, Mike Winkelmann), ο οποίος πωλήθηκε σε Ethereum αξίας 69 εκατ. δολαρίων, στις αρχές Μαρτίου. Ήταν ο πρώτος πλειστηριασμός NFTs από τους Christie’s, που πυροδότησε “έκρηξη” δημοσιότητας και προκάλεσε το ενδιαφέρον του ευρέως κοινού.

Τονίζω το ευρέως, γιατί κάποια κοινότητα μυημένων, που δεν θα την έλεγες και μικρή, συμμετείχε ενεργά στη δημοπρασία: κατά τον Οίκο του Λονδίνου, στα τελευταία λεπτά την παρακολουθούσαν online 22 εκατομμύρια χρήστες, αν και αυτοί που πραγματικά “χτυπούσαν” το έργο, θα πρέπει να ήταν ελάχιστοι.

Προφανώς, γράφτηκαν και ακούστηκαν πολλά, ξεκινώντας από την έντονη πλέον τάση απο-υλοποίησης και ψηφιοποίησης της τέχνης και φτάνοντας ως τις προειδοποιήσεις για την εμφάνιση μιας ακόμα “φούσκας”, ανάλογης της διαβόητης dotcom-bubble, που βιώσαμε πριν από περίπου 20 χρόνια, με τις γνωστές οδυνηρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Κάπου ανάμεσα, χώρεσαν οι επιφυλάξεις για τον ρόλο του blockchain (αν συμβεί ό,τι με το bitcoin, άντε να βγάλει μετά τη ρετσινιά), αλλά και η ικανοποίηση για την έμπρακτη επιβεβαίωση του νέας τεχνολογίας ελέγχου γνησιότητας ενός έργου, οι εκκλήσεις για την εφαρμογή κάποιου ρυθμιστικού πλαισίου αντί της σημερινής ασυδοσίας (τα ψηφιακά έργα τέχνης μπορούν σήμερα να αναπαραχθούν μυριάδες φορές, έστω κι αν το copyright ανήκει σε λίγους), οι απορίες για το πού θα φτάσουμε και τι άλλο μένει να δούμε σ’ αυτόν τον μάταιο κόσμο, αλλά και οι έντονες διαμαρτυρίες των οικολόγων που βλέπουν πίσω από τη ραγδαία ανάπτυξη των NFTs τη ζημιά που θα προκαλέσει στο ήδη βεβαρυμμένο περιβάλλον η χρονοβόρα και ενεργοβόρα δημιουργία τους.

Φυσικά, ακούστηκε και η γνωστή επωδός ότι “κάποιοι θέλουν να πλουτίσουν γρήγορα”, ενώ λάδι στη φωτιά ήρθε να ρίξει και η δημοσιοποίηση ενός νέου αποκεντρωμένου project, με τον τίτλο Fractional, που θα επιτρέπει -λέει- στους ιδιοκτήτες NFTs να διαμοιράζουν τα token τους, δηλαδή το σπάνιο καλλιτεχνικό ή μη ψηφιακό έργο που έχουν στην ιδιοκτησία τους, πουλώντας μικρό ποσοστό του σε όποιον ενδιαφέρεται να αγοράσει. Μ’ άλλα λόγια, προωθούν κάτι σαν προέκταση και σταδιακή ρευστοποίηση του συγκεκριμένου ψηφιακού περιουσιακού στοιχείου τους, χωρίς να χρειάζεται να το αποχωριστούν στο σύνολό του. Πριν από τρία χρόνια, μια πρώτη γεύση του κόσμου των NFTs είχαμε πάρει με τα CryptoΚitties, μια σειρά από ψηφιακά γατάκια, που έφεραν πολλά χρήματα στους αρχικούς κατόχους τους και στο οικοσύστημα που στήθηκε γύρω τους, δημιουργώντας συνεχώς νέες εμπειρίες. Τι μέλλει γενέσθαι τώρα; Άγνωστο – ή, καλύτερα, “προσδεθείτε, αναμένονται ισχυρές αναταράξεις”!

Virglijus Markes: Η Revolut Bank απλώνει τα δίχτυα της στην Ελλάδα

O CEO της Revolut Bank Virglijus MIrkes μιλά στο Digital Finance και τον Γιάννη Ριζόπουλο για το επόμενο μεγάλο βήμα της διεθνούς startup να λάβει ολοκληρωμένη τραπεζική άδεια και να ανταγωνιστεί στα ίσια τις τράπεζες στην Ευρώπη.

Η παγκόσμια χρηματοοικονομική πλατφόρμα Revolut που ήδη μετράει περισσότερους από 15 εκατομμύρια ιδιώτες πελάτες και 500.000 επιχειρήσεις ενεργοποίησε μέσα στον Φεβρουάριο την άδεια τραπεζικών συναλλαγών που έχει λάβει στη Λιθουανία, σε 10 ευρωπαϊκές αγορές, ανάμεσα στις οποίες η Ελλάδα και η Κύπρος (Βουλγαρία, Κροατία, Εσθονία, Λετονία, Μάλτα, Ρουμανία, Σλοβακία και Σλοβενία, οι υπόλοιπες, ενώ είχαν προηγηθεί πέρυσι η Πολωνία και η Λιθουανία), με στόχο να αυξήσει την πλούσια γκάμα των σύγχρονων υπηρεσιών που ήδη προσφέρει -πάντα μέσω της εφαρμογής της- στον χώρο της ψηφιακής οικονομίας.

Τι καλύτερη αφορμή, λοιπόν, για να ζητήσουμε από τον Virgilijus Mirkes, CEO της Revolut Bank, να μας μιλήσει για το όραμα, τους στόχους, αλλά και τις (φιλόδοξες, όπως παραδέχεται κι ο ίδιος) προοπτικές τόσο της τράπεζας, όσο και συνολικά του ομίλου Revolut, τα επόμενα χρόνια. Ιδού οι απαντήσεις του στα ερωτήματα που στείλαμε στην έδρα τους, στο Βίλνιους, την πρωτεύουσα της Λιθουανίας.

Η Revolut έχει παρουσία την Ελλάδα από το καλοκαίρι του ’18, κοντεύει να κλείσει τρία χρόνια. Θα θέλαμε ένα σχόλιο εκ μέρους σας μαζί με κάποια νούμερα, σχετικά με τις δραστηριότητές της στη χώρα μας.

Η Revolut έχει σήμερα περίπου 300.000 πελάτες στην Ελλάδα. Προσθέσαμε άλλες 100.000 το 2020, στη διάρκεια της πανδημίας, και η κοινότητά μας εδώ διαφοροποιείται ολοένα περισσότερο ως προς το τι ζητούν οι πελάτες μας από εμάς. Σιγά-σιγά γινόμαστε ο καθημερινός χρηματο-οικονομικός εταίρος όλων αυτών των ανθρώπων, που μας αξιοποιούν στα ψώνια τους, τη διαχείριση των οικονομικών τους, αλλά και στις αποταμιεύσεις τους. Οι συναλλαγές των πελατών μας στην Ελλάδα πέρυσι τριπλασιάστηκαν.

Είσαστε ακόμα μια startup (τουλάχιστον, βαθιά στην ψυχή σας) ή περάσατε πια αυτό το στάδιο;

Νομίζω ότι η Revolut συνδυάζει και τους δυο κόσμους – σ’ ό,τι αφορά στις διαδικασίες και τη διακυβέρνηση της εταιρίας είμαστε περισσότερο corporate, αλλά -την ίδια ώρα- η ταχύτητα με την οποία αντιδρούμε και η ευελιξία που επιδεικνύουμε στη δημιουργία και διακίνηση των προϊόντων μας είναι αντίστοιχη μιας startup.

Από τον προπερασμένο μήνα έχουμε στην Ελλάδα και τη Revolut Bank, με αντίπαλο (τουλάχιστον) τις τέσσερις συστημικές τράπεζες. Πώς έγινε αυτό; Ποιος είναι ο στόχος σας;

Τον Φεβρουάριο ξεκινήσαμε να προσφέρουμε λογαριασμούς καταθέσεων, με την εγγύηση του σχήματος deposit guarantee σε πελάτες μας οι οποίοι επιλέγουν να αναβαθμιστούν στη Revolut Bank (Σ.Σ. όπως ρητώς αναφέρεται στην ιστοσελίδα της εταιρείας, “σχεδόν όλες οι καταθέσεις στη Revolut Bank UAB είναι ασφαλισμένες από τη Λιθουανική Κρατική Επιχείρηση ‘Ασφάλιση Καταθέσεων και Επενδύσεων’ (VI «Indeliu ir investiciju draudimas»). Αυτό σημαίνει ότι εάν μια ασφαλισμένη κατάθεση δεν επιστραφεί ως αποτέλεσμα αδυναμίας της Revolut Bank UAB να εκπληρώσει τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις της, η Λιθουανική Κρατική Επιχείρηση «Ασφάλιση Καταθέσεων και Επενδύσεων”  θα καταβάλει την αποζημίωση για ασφάλιση κατάθεσης στους καταθέτες. Το μέγιστο ποσό ασφαλιστικής αποζημίωσης για καταθέσεις στη Revolut Bank UAB για έναν καταθέτη είναι 100.000 €»).

Προσφέρουμε στους Έλληνες πελάτες μας χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, στο πλαίσιο του αποκαλούμενου “passporting regime”. Και, βέβαια, αυτό γίνεται πλέον όλων των άλλων υπηρεσιών της Revolut, που είναι διαθέσιμες στην εφαρμογή μας. Οι πελάτες μας στην Ελλάδα μπορούν πλέον να απολαύσουν την ασφάλεια μιας τράπεζας σε συνδυασμό με την ξεχωριστή εμπειρία, την ευελιξία και την καινοτομία μιας fintech. Επεκτείναμε τις τραπεζικές μας υπηρεσίες εδώ, επειδή βλέπουμε πως οι πελάτες μας χρειάζονται μεγαλύτερη ασφάλεια για τα χρήματά τους. Οι κοινωνίες, ιδιαίτερα στην Ανατολική Ευρώπη, δεινοπαθούν κάποιες φορές από πτωχεύσεις συστημικών τραπεζών – είμαι, λοιπόν, βέβαιος ότι οι λογαριασμοί καταθέσεων που προστατεύονται στο πλαίσιο του “deposit guarantee”, είναι μια ευπρόσδεκτη προσθήκη κι ένας παράγων ο οποίος μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, σ’ αυτές τις αγορές. Άλλωστε, η ταχεία αύξηση του αριθμού τους στην Ελλάδα και ευρύτερα στην περιοχή, θεωρώ ότι είναι ένα δείγμα της εμπιστοσύνης με την οποία μας περιβάλλουν οι πελάτες μας.

Τι ιδιαίτερο θα προσφέρετε στους Έλληνες πελάτες σας; Και -επί τη ευκαιρία- ποιος είναι για εσάς ο ιδανικός (αν υπάρχει κάτι τέτοιο) πελάτης στην Ελλάδα; Πώς θα ξεχωρίσετε από τις άλλες τράπεζες; Ένα πιο ευέλικτο μοντέλο αρκεί;

Νομίζω ότι δεν υπάρχει πια, αυτό που λέμε “ιδανικός πελάτης”. Πριν από μερικά χρόνια, η Revolut δεν ήταν στην πραγματικότητα τίποτα περισσότερο από μια κάρτα την οποία προτιμούσαν όσοι ταξίδευαν συχνά, ιδιαίτερα οι νεότεροι σε ηλικία. Καθώς οι δυνατότητές της αυξάνονταν, έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής σ’ όσους ψώνιζαν online ή πλήρωναν μ’ αυτήν τις συνδρομές τους. Τώρα, που παρουσιάζουμε πλέον τις υπηρεσίες της Revolut Bank στην Ελλάδα, θέλουμε να προσελκύσουμε μια διαφορετική ομάδα πελατών, εκείνους που ενδιαφέρονται για τραπεζικές υπηρεσίες.

Ποιο είναι το όραμά σας για τη Revolut Bank στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς;

Αν και ο απώτερος, φιλόδοξος στόχος μας είναι να γίνουμε μια παγκόσμια τράπεζα, για την ώρα εστιάζουμε στην προσπάθειά μας να αξιοποιήσουμε την άδεια διεξαγωγής τραπεζικών υπηρεσιών που έχουμε λάβει στη Λιθουανία, προκειμένου να επεκτείνουμε τις τραπεζικές δραστηριότητές μας σ’ όλη την Ευρώπη. Η περιοχή της Κεντρικής & Ανατολικής Ευρώπης (CEE) είναι πολύ σημαντική για εμάς, καθώς βλέπουμε την αυξανόμενη ανάγκη των πελατών για μια διαφορετική και καλύτερη τραπεζική εμπειρία – το 25% της εγκατεστημένης βάσης των πελατών μας παγκοσμίως, βρίσκεται σ’ αυτή την  περιοχή.

Πόσες είναι οι επενδύσεις που έχετε “σηκώσει” ως τώρα, πόσες χώρες εξυπηρετείτε και πού αλλού σχεδιάζετε να επεκταθείτε; Με τις ΗΠΑ, τι γίνεται;

Η Revolut έχει “σηκώσει” ως τώρα συνολικά σχεδόν 1 δις δολάρια από επενδυτές και η κεφαλαιοποίησή της φτάνει τα 5,5 δις δολάρια. Δραστηριοποιούμαστε σε 35 χώρες και πέρυσι μπήκαμε στις αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας. Παγκοσμίως, ο στόχος μας είναι να ενισχύσουμε την προσφορά μας στις αγορές όπου έχουμε ήδη παρουσία, αλλά και να επεκταθούμε σε νέες, όπως οι χώρες της περιοχής Ασίας / Ειρηνικού, η Λατινική Αμερική κι ακόμα μακρύτερα.

Όμως, δεν βλέπω να διαφημίζετε πολύ τις υπηρεσίες σας… πώς θα μάθουν για εσάς οι μελλοντικοί πελάτες σας; Αρκεί η πληροφόρηση “από στόμα σε στόμα”;

Κάνουμε κάποια διαφήμιση στις περιοχές όπου η δυναμική για οργανική ανάπτυξη βρίσκεται σε χαμηλό επίπεδο, αλλά πάνω απ’ όλα εστιάζουμε στην ανάπτυξη που προέρχεται από τους ίδιους τους πελάτες μας. Αφήνουμε τα προϊόντα και τις υπηρεσίες μας να μιλήσουν για λογαριασμό μας και, στις περισσότερες περιπτώσεις, το κάνουν.

Η Revolut επιδιώκει την αλλαγή παραδείγματος στον τραπεζικό χώρο, πιέζοντας για μεγάλες ανατροπές. Νομίζετε ότι αυτό το μοντέλο θα αναδειχθεί νικητής τα επόμενα χρόνια ή η μάχη θα κρατήσει πολύ περισσότερο;

Εμείς δεν ανταγωνιζόμαστε κάποιον – εστιάζουμε στην ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων που μπορούν να κάνουν τις ζωές των 15 εκατομμυρίων ιδιωτών και 500.000 επιχειρηματικών πελατών μας ευκολότερες. Ο αγώνας για καινοτομία είναι διαρκής, δεν πρόκειται για μια μάχη που την κερδίζεις ή όχι. Βεβαίως, εμείς είμαστε σε καλύτερη μοίρα από τις συστημικές τράπεζες, όσον αφορά στις ανάγκες των πελατών σήμερα, αλλά και στο μέλλον.

Τραπεζικές υπηρεσίες – ασφαλιστικές – επενδύσεις – χρηματιστηριακές συναλλαγές -κρυπτονομίσματα – με τι άλλο θα ασχοληθείτε στη συνέχεια;

Υπάρχουν τόσα πολλά να κάνεις στο χώρο των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, όπου εμείς συνεχίζουμε να καινοτομούμε – για παράδειγμα, τραπεζικές υπηρεσίες σε επιχειρήσεις, ειδικοί λογαριασμοί για μικρά παιδιά με στόχο την εξοικείωσή τους μ’ αυτές τις υπηρεσίες, νέα μοντέλα αποταμίευσης, προγράμματα πιστότητας και πολλά άλλα τα οποία η Revolut βλέπει με μια εντελώς ανατρεπτική ματιά.

Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν αρκετοί Έλληνες που εργάζονται για εσάς, επομένως έχετε μια καλή ιδέα για την προστιθέμενη αξία που μπορεί να φέρνουν στην εταιρία σας. Στα μελλοντικά σας σχέδια περιλαμβάνεται η δημιουργία κόμβου, εργαστηρίου ή ερευνητικής δομής στην Ελλάδα;

Ενδεχομένως να εξετάσουμε κάτι τέτοιο στο μέλλον, αλλά για την ώρα δεν υπάρχουν τέτοια σχέδια. Όμως, με την πρόσφατη ευέλικτη πολιτική μας σε θέματα εργασίας, αλλά και την περαιτέρω ανάπτυξη πρακτικών τηλε-εργασίας, είμαι βέβαιος ότι η Revolut μπορεί να γίνει ένας ιδιαίτερα ελκυστικός εργοδότης για τους Έλληνες, χωρίς να είναι αναγκαία η φυσική παρουσία τους εδώ…

Οι “βασίλισσες” της παγκόσμιας ασφάλισης είναι insurtechs

Δυο καινοτόμες αμερικανικές ασφαλιστικές εταιρείες, η Lemonade και η Root Insurance, δείχνουν το δρόμο που είναι υποχρεωμένος να πάρει ο κλάδος, για να συμβαδίσει με την εποχή μας, να καλύψει τις ανάγκες των πελατών του και να τους προσφέρει μια καινούρια, διαφορετική εμπειρία.

Είναι φρέσκες, είναι αρκούντως νεωτεριστικές στις προτάσεις τους και τη συμπεριφορά τους καθώς λειτουργούν ουσιαστικά μέσω κινητών, οι πιστοί φίλοι τους τις αγαπάνε τρελά (σχεδόν 5 στα 5 αστέρια, η ετυμηγορία τους) κι ας έχουν περίεργα (τουλάχιστον) ονόματα αφού τη μια τη λένε “Λεμονάδα” (Lemonade) και την άλλη “Ρίζα” (Root).

Και, σαν να μην έφτανε αυτό, η πρώτη μοιράζει όσα χρήματα της περισσεύουν σε αγαθοεργίες που επιλέγουν οι πελάτες της! Ε, πολύ θέλει να γίνει ντόρος στην αγορά γι’ αυτές; Όχι πως τους βγήκε σε κακό, βεβαίως, αφού όταν αποφάσισαν -μέσα στο 2020 και οι δυο- να προχωρήσουν σε ΙΡΟ, η τιμή της μετοχής τους εκτοξεύθηκε και η κεφαλαιοποίησή τους το ίδιο. Είναι οι ασφαλιστικές εταιρείες “νέας κοπής” του 21ου αιώνα.

ΛΕΓΕ ΜΕ, INSURTECH…
Η ραγδαία εξέλιξη της ψηφιακής τεχνολογίας, που πήρε ασύλληπτες διαστάσεις τα τελευταία 10-15 χρόνια με την ενσωμάτωση στην καθημερινότητά μας ολοένα και περισσότερων δυνατοτήτων από αυτές που κομίζει το περί την Τεχνητή Νοημοσύνη οικοσύστημα (δηλ., Big Data, Analytics, IoT, Robotics, αλλά και blockchain κλπ.) σε αγαστή συνέργεια με τις υψηλές ταχύτητες διακίνησης δεδομένων που εξασφάλιζαν η 4η και πλέον η 5η γενιά κινητής τηλεφωνίας, δεν θα μπορούσε να αφήσει εκτός νυμφώνος τον ασφαλιστικό κλάδο.

Από τα παραδοσιακά μεγάλα και μικρότερα ονόματα της αγοράς, λίγοι αντέδρασαν με σχετική ευελιξία στα κελεύσματα των καιρών, αν και τελικά το έκαναν. Όμως, ταυτόχρονα έκαναν την εμφάνισή τους νέα σχήματα που πέρασαν κατευθείαν στη νέα εποχή των online ασφαλειών.

Εκεί, οι ανατροπές είναι πολλές και μεγάλες: η “δουλειά” γίνεται στο cloud, οι κανόνες του παιχνιδιού μεταξύ εταιρειών και ασφαλιζομένων ξαναγράφονται και βελτιώνονται τακτικά, η καινοτομία βασιλεύει σε όλους τους κλάδους ανάλογα με τις ιδιομορφίες τους και η επανάσταση του Insurtech επικρατεί. Τα πάντα, λοιπόν, αλλάζουν και μόνο κάποιες ονομασίες μένουν ίδιες.

Όμως, το περιεχόμενο είναι στο μεγαλύτερο μέρος του διαφορετικό, καθώς έχουμε πια περάσει σε νέα μοντέλα. Στον κλάδο αυτοκινήτου, για παράδειγμα, η τηλεματική και οι αισθητήρες “κάνουν παιχνίδι”, η προσωπική εξυπηρέτηση έχει πάρει κεφάλι έναντι της παλιότερης μαζικής, στον κλάδο αστικής ευθύνης το ίδιο, στην ασφάλιση ακινήτων, στη ζωή, στην υγεία…

Πολλές οι ανατροπές ειδικά στους “δημοφιλείς” κλάδους, όπου νέα προϊόντα και υπηρεσίες ανοίγουν νέα κανάλια επικοινωνίας των εταιριών είτε δια ζώσης είτε μέσω bot με τους πελάτες τους που, άλλωστε, κι αυτοί γίνονται ολοένα πιο απαιτητικοί, γιατί έχουν μάθει να ζουν με την τεχνολογία.

Η μετάβαση λοιπόν στο mobile insurance ήταν αναμενόμενη. Οι ασφαλιστικές εφαρμογές άνοιξαν πολλούς ακόμα δρόμους, από συνδυαστικές υπηρεσίες (πχ. εφαρμογές χρέωσης, πληρωμών, αξιολόγησης, κουπονιών – the sky is the limit) ως την πληρέστερη ανάλυση δεδομένων και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει το blockchain. Κι ίσως να είμαστε μονάχα στην αρχή…

Η Lemonade και η Root είναι χαρακτηριστικά δείγματα αυτής της νέας εποχής. Η πρώτη, ως peer-to-peer insurance provider, εστιάζει στους κλάδους ασφάλισης περιεχομένου, κατοικίδιων και αστικής ευθύνης (μεμονωμένα ή σε “πακέτο”) σε ΗΠΑ, Γερμανία, Ολλανδία και Γαλλία, η δεύτερη δραστηριοποιείται κυρίως στον κλάδο αυτοκινήτου και στην ασφαλιστική κάλυψη των ενοικιαστών, σε 30 αμερικάνικες Πολιτείες.

Όμως, τα μοντέλα που ακολουθούν αμφότερες, στον παράλληλο βίο τους, δεν θα μπορούσαν να σταθούν χωρίς τη στήριξη της πιο προηγμένης τεχνολογίας.

ΆΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Ι
Η Lemonade υπερηφανεύεται ότι οι πελάτες της μπορούν να αποκτήσουν συμβόλαιο σε χρόνο dt (instant everything, είναι οι λέξεις που χρησιμοποιεί στην ιστοσελίδα της) με τη βοήθεια μιας εφαρμογής για κινητά και της Maya, του φιλικού bot που “πατάει” σε γερές βάσεις Τεχνητής Νοημοσύνης και ανάλυσης δεδομένων, προσφέροντας μια σταθερή (flat fee) μηνιαία συνδρομή. Την ίδια ευκολία διαφημίζει και για τη διεκδίκηση αποζημίωσης.

Το μόνο που έχει να κάνει ο ασφαλισμένος, είναι να ανοίξει την εφαρμογή της Lemonade στο κινητό του, να απαντήσει σε κάποιες ερωτήσεις και μέσα σε δευτερόλεπτα (αν δεν είναι περίπλοκη υπόθεση), τα χρήματα θα είναι στον λογαριασμό του.

Η εταιρεία προβάλλει ιδιαίτερα τη διαφάνεια στη λειτουργία της, την (πιστοποιημένη με B-corp certification) μέριμνά της για προσφορά στην κοινωνία και το περιβάλλον και τη συνεργατική διαμόρφωση της ασφαλιστικής πολιτικής της (Policy 2.0 την αποκαλεί), η οποία βασίζεται σε λογισμικό ανοικτού κώδικα.

Και βέβαια, θεωρεί “κορώνα στην κεφαλή της” το Giveback – την επιστροφή κάθε τέλος Ιουνίου ενός σεβαστού ποσού, που περισσεύει από τα συνολικά ασφάλιστρα μετά την αφαίρεση των αποζημιώσεων που καταβλήθηκαν, των εξόδων και των προμηθειών της, στην κοινωνία – στις περιπτώσεις που δεν περισσεύουν πολλά, η ίδια η εταιρία προσθέτει το κατιτίς της. Το πού καταλήγουν τα χρήματα ποικίλλει – οι προτάσεις των πελατών καταγράφονται, μπαίνουν σε ψηφοφορία και οι επικρατέστεροι “κερδίζουν”.

Πέρυσι, για παράδειγμα, το ποσό που διατέθηκε -αν και δεν αποκαλύπτεται στην ιστοσελίδα της εταιρείας- έφτασε για να βοηθηθούν στην αγορά φαρμάκων 50000 νοσηλευόμενοι σε εντατικές, να φυτευτούν 37000 δένδρα σε προβληματικά οικοσυστήματα της Β. Αμερικής, να αγοραστούν 250 κιτ εγγραφής νέων ψηφοφόρων (χρονιά εκλογών, γαρ) και να ξεκινήσουν κλινικές δοκιμές για μια σπάνια μορφή καρκίνου.

ΆΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΙ
Η Root, από την πλευρά της, αξιοποιεί τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης και του ΙοΤ για να ελέγξει τη συμπεριφορά ενός οδηγού, πριν του κάνει εξατομικευμένη πρόταση για το ασφάλιστρό του. Τον “υποχρεώνει” να έχει ενεργοποιημένη επί αρκετές εβδομάδες την εφαρμογή της στο κινητό του, η οποία καταγράφει τι κάνει και τι όχι, ώστε να σχηματιστεί με ακρίβεια το οδηγικό προφίλ του, βασισμένο σε 200 διαφορετικές παραμέτρους.

Μάλιστα, η εταιρεία υπερηφανεύεται, με τη σειρά της, ότι μπορεί και κρατάει τα ασφάλιστρά της χαμηλά επειδή δεν ασφαλίζει κακούς οδηγούς, άρα έχει να πληρώσει λιγότερες αποζημιώσεις για τρακαρίσματα! Τον τελευταίο χρόνο, έχει προσθέσει στο “οπλοστάσιό” της για μεγαλύτερη διαφάνεια και δικαιοσύνη στα ασφάλιστρα και τα προϊόντα της συνεργασίας της με την εταιρεία Owlcam, που ειδικεύεται στο in-car-video.

Η Root ήταν, επίσης, η πρώτη εταιρία στον κλάδο που έσπευσε να προσαρμόσει προς τα κάτω τα ασφάλιστρά της για τους ιδιοκτήτες μοντέλων της Tesla, τα οποία προσφέρουν δυνατότητα Auto-steer, αποδεχόμενη ως γεγονός το ότι τα ημι-αυτόνομα αυτοκίνητα είναι λιγότερο επικίνδυνα στο δρόμο.

Απλά, γρήγορα και εύκολα – σ’ αυτό το τρίπτυχο εντοπίζεται το όραμα των ασφαλιστικών εταιρειών νέα κοπής. Η διαφάνεια, η δικαιοσύνη και η προσφορά στο κοινωνικό σύνολο (‘πιστεύουμε στο καλό karma’, γράφει σ’ ένα σημείο του site της, η Lemonade) έρχονται να ολοκληρώσουν την εμπειρία. Μάλλον πρέπει να ξεχάσουμε ό,τι ξέραμε για τις ασφάλειες και γρήγορα, μάλιστα…

Σούλα Λουκά | DeFi: Καταλύτης χρηματοοικονομικού εκδημοκρατισμού

Η διακεκριμένη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Λευκωσίας Σούλα Λουκά μιλάει στο Digital Finance για τις ανατροπές που μπορεί να φέρει στις καθημερινές συναλλαγές μας η υιοθέτηση μιας αποκεντρωμένης προσέγγισης βασισμένης στο blockchain.

Δώστε μας έναν ορισμό του DeFi και μιλήστε μας για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του…

Οι σχέσεις της τεχνολογίας με τα χρηματοοικονομικά πάνε πολλές δεκαετίες πίσω. Το μοντέλο, που γνωρίζουμε και εφαρμόζουμε ως τις μέρες μας, βασίζεται σε συγκεντρωτικά συστήματα, τα οποία χρειάζονται μεσάζοντες για να λειτουργήσουν.

Το DeFi (σύντμηση του Decentralized Finance), από την άλλη, είναι ένας όρος-ομπρέλα, τον οποίο χρησιμοποιούμε για διάφορες οικονομικές εφαρμογές οι οποίες «πατάνε» στην τεχνολογία του blockchain και επιτρέπουν τις συναλλαγές χωρίς την ανάμιξη μεσαζόντων.

Με τη βοήθεια «έξυπνων συμβολαίων» (smart contracts), οι γραμμές του κώδικα ουσιαστικά παίζουν τον ρόλο των τραπεζών και των άλλων χρηματοοικονομικών θεσμών, με αποτέλεσμα η απομάκρυνση των μεσαζόντων να μειώνει το κόστος για τους καταναλωτές.

Το DeFi επεκτείνει τη χρήση του blockchain από τις απλές μεταφορές αξιών ως τις πιο σύνθετες χρήσεις, όπως για παράδειγμα οι συναλλαγές μεταξύ μηχανών (Machine-to-Machine – M2M), στο πλαίσιο μιας διαφορετικής και βελτιωμένης, θα έλεγα, χρηματοοικονομικής υποδομής.

Η καινοτομία περνάει μ’ αυτόν τον τρόπο σε εφαρμογές οι οποίες περιλαμβάνουν (χωρίς, βεβαίως, να περιορίζονται μονάχα σ’ αυτές) τις διασυνοριακές συναλλαγές, τις πλατφόρμες δανεισμού και τις διασταυρούμενες (cross-chains) συναλλαγές.

Ποια είναι τα βασικά πλεονεκτήματά του και σε ποιους τομείς μπορεί το DeFi να κάνει τη διαφορά, σε σύγκριση με όσα γνωρίζουμε ως σήμερα;

Το DeFi μπορεί να συνεισφέρει πολλαπλά στη βελτίωση του σημερινού χρηματοοικονομικού συστήματος. Καθώς δεν έχει ούτε κεντρικό ούτε ενδιάμεσα σημεία ελέγχου, αφενός είναι πολύ πιο δύσκολο να το χειραγωγήσεις ή να το παραβιάσεις, αφετέρου διαθέτει ό,τι χρειάζεται, προκειμένου οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές να πραγματοποιούνται με αξιοπιστία και διαφάνεια.

Ακόμα περισσότερο, τέτοιου είδους συστήματα προσφέρουν στους χρήστες τους πλήρη ιδιοκτησία και έλεγχο των προσωπικών τους δεδομένων. Η εγγενής στην τεχνολογία blockchain ελεύθερη πρόσβαση -που, με τη σειρά της, εξασφαλίζει ελεύθερη πρόσβαση και στο DeFi- δίνει το έναυσμα για σημαντικές εξελίξεις στον χρηματοοικονομικό τομέα.

Σε χώρες όπου το βαρύ ρυθμιστικό πλαίσιο δεν επιτρέπει την ελεύθερη πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, ούτε δίνει τη δυνατότητα έντοκης κατάθεσης ποσών στις τράπεζες, το DeFi αποτελεί ένα πανίσχυρο εργαλείο στα χέρια των πολιτών. Κι αν το καλοσκεφτούμε, αυτό ισχύει σήμερα στις περισσότερες χώρες, της Κύπρου μη εξαιρουμένης.

Το DeFi δεν απαιτεί από τον χρήστη να έχει credit score, δεν ζητάει τη διεύθυνσή του, ούτε του επιβάλλει την απόκτηση ψηφιακής ταυτότητας, προκειμένου να αποκτήσει ελεύθερη πρόσβαση στο χρηματοοικονομικό σύστημα.

ΜΟΝΑΧΑ ΕΝΑ ΚΙΝΗΤΟ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΗ
Αυτό που πρέπει, επίσης, να θυμόμαστε είναι ότι παρά το γεγονός πως η πλειοψηφία των πολιτών ανά τον κόσμο, διαθέτουν πλέον smartphone με πρόσβαση στο Internet, σε πολλές χώρες δεν είναι ακόμα διαθέσιμη η δυνατότητα αξιόπιστης πρόσβασης στο online banking.

Αφού οι μόνες προϋποθέσεις είναι η κατοχή μιας “έξυπνης” συσκευής και η δυνατότητα σύνδεσης στο Διαδίκτυο, αυτοί που δεν έχουν δοσοληψίες με κάποια τράπεζα, μπορούν πλέον εύκολα να αποκτήσουν πρόσβαση σε ένα παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα και να διαχειριστούν τις συναλλαγές τους μέσω αυτού – μ’ άλλα λόγια, βρισκόμαστε μπροστά στον εκδημοκρατισμό των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Μια άλλη, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πλευρά του DeFi είναι ότι επιτρέπει την αναπαραγωγή σε ένα αποκεντρωμένο περιβάλλον κάποιων παραδοσιακών χρηματοοικονομικών εργαλείων, όπως είναι τα παράγωγα, τα δάνεια, οι καταθετικοί λογαριασμοί αλλά και οι αγοραπωλησίες σε ένα (αποκεντρωμένο, βεβαίως) χρηματιστήριο.

Τα παράγωγα στο πλαίσιο του DeFi, για παράδειγμα, αποτελούν μια εντελώς νέα μορφή παραγώγων, τα οποία μπορούν να δώσουν ακριβώς τις ίδιες υπηρεσίες μ’ όσες θα έπαιρνε κανείς από την παραδοσιακή πλατφόρμα των παραγώγων, αλλά ταυτόχρονα ανοίγουν την πόρτα σε πρωτοποριακά crypto-native συμβόλαια, όπως είναι τα hash-swaps (συμφωνίες στις οποίες πωλείται μέρος της ‘εξορυκτικής’ ισχύος κάποιου δημιουργού κρυπτονομισμάτων, αντί χρηματικού αντιτίμου).

Μάλιστα, όπως όλα δείχνουν, φέτος θα είναι η χρονιά των Αποκεντρωμένων Χρηματιστηρίων (Decentralized Exchanges – DEXs) καθώς περνούν στη φάση της ωρίμανσης, ενισχύοντας ακόμα περισσότερο το οικοσύστημα των DEX και του ίδιου του DeFi.

Η “έκρηξη” των αιτήσεων, τους τελευταίους μήνες, έχει ανεβάσει την επιβεβαιωμένη συνολική αξία του DeFi οικοσυστήματος στα περίπου 40 δις δολάρια μια πολύ σημαντική αύξηση σε σχέση με τα μόλις 13 δις δολάρια τον Δεκέμβριο του 2020.

Ποιες θεωρείτε τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην πορεία του DeFi;

Για την ώρα, το οικοσύστημα του DeFi είναι ένα πεδίο τεχνολογικού πειραματισμού και καινοτομίας. Η τεχνολογία του δεν είναι ακόμα ώριμη και δεν υπάρχει το κατάλληλο νομικό πλαίσιο. Επί πλέον, η ανάπτυξή του, εφ’ όσον μιλάμε για υιοθέτηση μεγάλης κλίμακας, παραμένει ακόμα μια μεγάλη πρόκληση.

Το Ethereum 2.0 φαίνεται να παρουσιάζει καλύτερες προοπτικές, όσον αφορά στην αντιμετώπιση της επεκτασιμότητας και τη μείωση των ενεργειακών απαιτήσεων, όμως από την άλλη θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν τις τιμές του Ether, οι οποίες αποτελούν εμπόδιο για την επίτευξη του στόχου μας, που παραμένει η δυνατότητα πρόσβασης στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες για όλους.

Γύρω από το Ethereum, πάντως, υπάρχει έντονη δραστηριότητα ήδη από την εποχή της δημιουργίας του και πολλοί προγραμματιστές αξιοποιούν τις δυνατότητες που προσφέρει, ιδιαίτερα στον χώρο των smart contracts. Όπως όλα δείχνουν, θα συνεχίσει να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στον χώρο του DeFi…

Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της ρύθμισης, σ’ έναν χώρο όπου ακόμα κινούμαστε σε αχαρτογράφητα νερά;

Η προοπτική να μπουν οι πλατφόρμες του DeFi σε ρύθμιση, μας βάζει μπροστά σε ένα δίλημμα: από τη μια πλευρά θα περιορίσει τη συνολική αποτελεσματικότητα και φιλοσοφία του crypto-χώρου, όμως από την άλλη, χωρίς αυτήν θα είναι πολύ δύσκολο να αποδώσεις ευθύνες σε κάποιον ιδιώτη ή οντότητα, στην περίπτωση μιας αποτυχίας ή καταστροφής.

Κι αυτή μπορεί να είναι οτιδήποτε: από την αντιμετώπιση προβλημάτων ασφαλείας, αν ένα σύστημα δεχτεί επίθεση hackers, ως την κατάρρευση ολόκληρου του συστήματος. Η ρύθμιση θα καθορίσει την ταχύτητα με την οποία θα αντιδράσουν οι κυβερνήσεις. Είναι κάτι αναπόφευκτο, αφού έχουμε να κάνουμε με τόσο ριζικές αλλαγές στις δομές του χρηματοοικονομικού συστήματος και, παράλληλα, είμαστε υποχρεωμένοι να βρούμε τρόπους για να προστατέψουμε τον καταναλωτή.

Χρειάζεται να λάβουμε μέτρα για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε το “ξέπλυμα χρήματος”, αλλά και τις προσπάθειες μυστικής χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Τα συστήματα DeFi -όντας αποκεντρωμένα- μπορούν να καλύψουν με τη δράση τους όλο τον πλανήτη, χωρίς μάλιστα να αποκαλύπτονται οι ταυτότητες των αντισυμβαλλομένων. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι ποιος θα ρυθμίσει το DeFi;

Δύσκολη η απάντηση – ίσως πρέπει να αναπτυχθούν νέες, καινοτομικές τεχνολογίες εποπτείας (embedded supervision). Μόνο αν συμβεί κάτι τέτοιο, θα μπορέσουμε να πούμε ότι οι όποιες ρυθμιστικές αποφάσεις θα έχουν πραγματικά σημαντικό αντίκτυπο στην υιοθέτηση του DeFi.

Όμως, ποιος θα αναλάβει να ενημερώσει τους καταναλωτές; Πώς θα αναγνωρίσουν αν πρόκειται για τάση, για “φούσκα” ή για πραγματική αξία;

Η σωστή ενημέρωση αποτελεί κομβικό παράγοντα για όσες τεχνολογίες αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού, αφού η έλλειψή της μπορεί να σταθεί εμπόδιο για την υιοθέτησή τους. Η εκπαίδευση στον χώρο του DeFi και γενικότερα γύρω από το blockchain αποτελεί από μόνη της μια ανατρεπτική καινοτόμο τεχνολογία, η οποία αναπτύσσεται με εκθετικό ρυθμό.

Το αποτέλεσμα είναι η εμφάνιση νέων αγορών, οι οποίες απαιτούν νέα γνώση, νέες δεξιότητες και νέους γύρους έρευνας και καινοτομίας. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα πρέπει να ξαναγραφτούν σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκομένους – εκπροσώπους της βιομηχανίας, όσους χαράσσουν πολιτική, βεβαίως την κυβέρνηση, αλλά και την κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να προετοιμαστεί η νέα γενιά για τις σημερινές και αυριανές απαιτήσεις στην αγορά εργασίας.

Πολλά πανεπιστήμια ανά τον κόσμο κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση, προσφέροντας την αναγκαία εκπαίδευση και επιμόρφωση – ένα από αυτά είναι και το πανεπιστήμιο της Λευκωσίας, το οποίο πρωτοπορεί σ’ ό,τι αφορά στην εκπαίδευση στον χώρο του blockchain. Όμως, εξίσου σημαντική είναι και η εκπαίδευση των καταναλωτών.

Αφού οι τράπεζες θα παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο συνολικό οικοσύστημα του Open Banking, η εκ μέρους τους εκπαίδευση των χρηστών αποκτά καίρια σημασία για την υιοθέτηση και, τελικά, την επιτυχία αυτού του εγχειρήματος.

eFraud: Η απάτη στην εποχή της νέας κανονικότητας

Καθώς η ζωή μας περνάει με γοργό ρυθμό και με καταλύτη την πανδημία από την offline στην online έκφρασή της, το ίδιο -μοιραία- συμβαίνει και με το έγκλημα, που γίνεται κι αυτό ψηφιακό. Επιχειρήσεις, οργανισμοί και ιδιώτες βρίσκονται όλο και πιο συχνά αντιμέτωποι με κυβερνο-επιθέσεις που στόχο έχουν είτε την οικονομική απολαβή, με πολλούς και διάφορους τρόπους, είτε την κλοπή δεδομένων – που κι αυτά πωλούνται από τους κακόβουλους στο Dark Web.

Τέσσερις ειδικοί επί του θέματος μιλούν στο Digital Finance, περιγράφοντας -ο καθένας με τη δική του οπτική- την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή όσον αφορά στην ηλεκτρονική απάτη, παρέχοντας μετά λόγου γνώσεως οδηγίες και συμβουλές προς αντιμετώπιση αυτού του ολοένα εντεινόμενου προβλήματος.

ΚΑΛΛΙΟ ΤΟ ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΕΙΝ…

Ένα από τα βασικά “αναχώματα” της κοινωνίας απέναντι στις ηλεκτρονικές απάτες, είναι η  Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ., η οποία δίνει το παρών σε όλες τις φάσεις, από την ενημέρωση των πολιτών ως την αντιμετώπιση του προβλήματος σε πραγματικό χρόνο, αλλά και στην ευαισθητοποίησή τους, ώστε να λαμβάνουν εγκαίρως προληπτικά μέτρα και προφυλάξεις.

Ο Διευθυντής της Υπηρεσίας, Αστυνομικός Διευθυντής Βασίλης Παπακώστας, περιγράφει με στοιχεία και στατιστικές το μέγεθος του προβλήματος και δίνει συμβουλές για την αντιμετώπιση των κινδύνων.

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ

Η πανδημία του COVID-19 και η ανάγκη για απρόσκοπτη συνέχιση της λειτουργίας του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, επιτάχυναν τον ψηφιακό μετασχηματισμό επιχειρήσεων και οργανισμών, που προσαρμόστηκαν στα νέα δεδομένα αξιοποιώντας τεχνολογίες απομακρυσμένης πρόσβασης μέσω ασφαλών εικονικών δικτύων (Virtual Private Networks – VPN), προκειμένου να διασφαλίσουν την εξ αποστάσεως εργασία.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον Ελληνικό Σύνδεσμο Ηλεκτρονικού Εμπορίου (GRECA), ο όγκος των ηλεκτρονικών παραγγελιών ανά ημέρα ξεπέρασε τον Δεκέμβριο του 2020 τις 800.000. Το ηλεκτρονικό εμπόριο, το οποίο υπό κανονικές συνθήκες αποτελεί το 17% της κίνησης, σήμερα φτάνει το 83% του συνολικού όγκου αγορών.

Αντίστοιχα, σύμφωνα με τα στατιστικά της Υπηρεσίας μας, αλλά και εκθέσεις που έχουν εκπονηθεί διεθνώς, όπως αυτή της Europol, οι εγκληματίες επίσης προσαρμόστηκαν στα νέα δεδομένα.

Πρωταγωνιστικό ρόλο στο κυβερνοέγκλημα κατέχουν η κοινωνική μηχανική (Social engineering),δηλαδή, η χειραγώγηση των θυμάτων από τους δράστες, και οι επιθέσεις με αλίευση των προσωπικών δεδομένων (phishing), τεχνικές που χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα επιτυχείς, κυρίως λόγω έλλειψης επαρκών μέτρων ασφαλείας και κατάλληλης ενημέρωσης ή εκπαίδευσης των χρηστών.

Εξίσου συνηθισμένες είναι και οι επιθέσεις με κακόβουλο λογισμικό τύπου ransomware (λυτρισμικό), αλλά και επιθέσεις με άλλου τύπου κακόβουλο λογισμικό. Σημαντικό ρόλο, τέλος, εξακολουθούν να διαδραματίζουν οι απάτες που διαπράττονται μέσω διαδικτύου και ειδικά οι λεγόμενες απάτες με τη μέθοδο του «ενδιάμεσου» (Business Email Compromise – BEC) καθώς και οι νεοεμφανιζόμενες με τη μέθοδο της αντικατάστασης καρτών κινητής τηλεφωνίας SIM (SIM-swap).

ΜΑΚΡΥΣ Ο ΔΡΟΜΟΣ

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στον Κυβερνοχώρο (ENISA)προειδοποιεί ότι ο δρόμος για ένα πιο ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον θα είναι μακρύς. Αυτό οφείλεται, κυρίως, στην αποδυνάμωση των υφιστάμενων μέτρων ασφάλειας στον κυβερνοχώρο λόγω των αλλαγών στα πρότυπα εργασίας της εξ αποστάσεως απασχόλησης. Αυτή η στροφή οδήγησε σε αύξηση των εξατομικευμένων επιθέσεων στον κυβερνοχώρο, με τη χρήση, μάλιστα, πιο προηγμένων μεθόδων και τεχνικών.

ΠΛΟΥΣΙΑ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ

Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος παρατηρήθηκε αύξηση 13,8% στο σύνολο των νέων υποθέσεων τις οποίες χειρίστηκε το 2020, σε σχέση με το 2019.

Οι απάτες που πραγματοποιήθηκαν μέσω διαδικτύου εμφάνισαν αύξηση 13,66% με σημαντικότερους τρόπους δράσης τις μεταφορές χρημάτων μέσω τραπεζικών συστημάτων και απάτες που σχετίζονταν με αγορές υλικών αγαθών. Επίσης, εμφανίστηκαν νέοι τρόποι δράσης, όπως οι απάτες με αντικατάσταση/αλλαγή κάρτας SIM κινητού τηλεφώνου (sim swap) και οι απάτες με την υπόσχεση παροχής επενδυτικών υπηρεσιών.

Δεν υπάρχουν σύνορα – Για τη διάπραξη κακόβουλων ενεργειών στο διαδίκτυο δεν απαιτείται αυτοπρόσωπη παρουσία δράστη και θύματος. Βασικό χαρακτηριστικό του διαδικτύου είναι η “ανωνυμία” που παρέχει στους χρήστες του, λόγω μη ταυτοποίησης κατά την εγγραφή τους σε ιστολόγια και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το διαδικτυακό έγκλημα είναι παγκοσμιοποιημένο και αναπτύσσεται ταχέως, η διάδοσή του είναι ραγδαία και συμβαδίζει με την εξέλιξη και διείσδυση της τεχνολογίας των υπολογιστών στις κοινωνίες. Τα εγκλήματα μπορούν να πραγματοποιηθούν από οποιονδήποτε κακόβουλο χρήστη που βρίσκεται σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη και να πλήξουν πολίτες που βρίσκονται σε οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Η ισχύς εν τη ενώσει – Σ’ αυτό το πλαίσιο, η χώρα μας επενδύει σε συνεργασίες εντός της επικράτειας με εισαγγελικές αρχές, άλλους φορείς, ανεξάρτητες αρχές, πανεπιστήμια, τραπεζικά ιδρύματα, ιδιωτικό τομέα, καθώς και με τον εμπορικό και επιχειρηματικό κόσμο, αλλά και σε διεθνές επίπεδο με Europol, Interpol, ec3, FBI, ENISA.

Ειδική μνεία γίνεται για την απευθείας συνεργασία της Υπηρεσίας μας με αστυνομικές και δικαστικές αρχές της αλλοδαπής, με τη συνδρομή της Eurojust, προκειμένου να οργανωθούν JITs-Joint Investigation Teams.

CRIME AS A SERVICE

Η παροχή υπηρεσιών διάπραξης “διαδικτυακών εγκλημάτων ως υπηρεσία”, γνωστό ως “Crime as a Service” αποτελεί μια από τις σημαντικότερες απειλές στον κυβερνοχώρο, καθώς χρησιμοποιείται από κυκλώματα του οργανωμένου εγκλήματος για όλα τα διαδικτυακά εγκλήματα και κυρίως για επιθέσεις σε κρίσιμες κρατικές και μη ψηφιακές υποδομές, την τρομοκρατία, το παράνομο εμπόριο όπλων, ανθρώπων, ναρκωτικών κ.λπ.

Βλέπουμε, δηλαδή, πως το έγκλημα στο διαδίκτυο εμπορευματοποιείται και παράλληλα -τόσο από άποψη ωρίμανσης, όσο και προσφοράς- αυξάνεται. Στην τελευταία έκθεση της IOCTA 2020 το “Crime as a Service” αναγνωρίζεται ως μέσο διευκόλυνσης τόσο του ηλεκτρονικού ψαρέματος “phishing”, όσο και άλλων μορφών κυβερνοεγκλήματος.

Συγκεκριμένα, η διαθεσιμότητά του στο σκοτεινό διαδίκτυο βοηθάει τους εγκληματίες να βελτιώσουν σημαντικά την τεχνική πολυπλοκότητα των επιθέσεών τους, χωρίς να απαιτείται κατανόηση των διαθέσιμων εξελιγμένων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένης και της Τεχνητής Νοημοσύνης.

ΝΕΟ ΠΕΔΙΟ ΔΟΞΗΣ ΛΑΜΠΡΟ

Οι απάτες είναι πια περισσότερο εξελιγμένες και οι δράστες πιο καταρτισμένοι, τόσο σε τεχνικά όσο και σε οικονομικά ζητήματα.

Η ισχυρή παρουσία των κρυπτονομισμάτων ως μέσο τέλεσης παραβατικών πράξεων καταδεικνύει την πολυπλοκότητα εξιχνίασης υποθέσεων απατών, δεδομένου ότι η χρήση μηχανισμών ανάμειξης συναλλαγών κρυπτονομισμάτων (τα λεγόμενα mixing services ή tumblers) οδηγεί στην απόκρυψη της ροής του χρήματος και δυσκολεύει σημαντικά την ταυτοποίηση του τελικού αποδέκτη.

Οι απάτες σε συνδυασμό με τη χρήση κρυπτονομισμάτων κατά την τέλεσή τους απαιτούν ερευνητές με ειδικές γνώσεις για τη διαλεύκανσή τους.

Η εμπλοκή αλλοδαπών χωρών στην αναζήτηση των ηλεκτρονικών ιχνών ανέρχεται σε ποσοστό 80%-90% των υποθέσεων, ενώ η περιουσιακή ζημία για τους πολίτες της χώρας μας αποτιμάται ετησίως σε 9 – 40 εκατ. ευρώ. Επομένως, είναι επιβεβλημένη η συνέχιση της διεθνούς παρουσίας της ΕΛ.ΑΣ. και η συμμετοχή της σε διεθνείς δράσεις για την επίτευξη σημαντικών αποτελεσμάτων στη δίωξη του κυβερνοεγκλήματος.

Φάρμακα και θεραπείες – Η πρόληψη αναφορικά με το έγκλημα στον κυβερνοχώρο αποτελεί στρατηγική επιλογή του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας, μέσω της κατάρτισης προγραμμάτων ενημέρωσης πολιτών και φορέων, καθώς -όπως διαπιστώνουμε- τα διαδικτυακά εγκλήματα οφείλονται κυρίως σε έλλειψη εμπειρίας και λήψης μέτρων ασφαλείας από τους χρήστες.

Σημαντική είναι, επίσης, και η δημοσιοποίηση του κοινωνικού έργου της Υπηρεσίας μέσω των ιστοσελίδων (cyberalert.gr και cyberkid.gr) και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (Twitter, Facebook, Instagram, YouTube) με σκοπό την άμεση ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών σε θέματα ηλεκτρονικών απειλών και κινδύνων.

Η ασφάλεια των πληροφοριακών και τηλεπικοινωνιακών υποδομών είναι μια διαρκής διαδικασία στην οποία αξίζει να επενδύουμε σε υλικοτεχνικό εξοπλισμό και κατάλληλο στελεχιακό δυναμικό, το οποίο -με την κατάλληλη εκπαίδευση- θα είναι σύμμαχος του φορέα που υπηρετεί στην αποτελεσματική διαδικτυακή προστασία.

Η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο πρέπει να αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για όλους μας, ειδικά κατά την τρέχουσα περίοδο, αλλά και μελλοντικά που ολοένα και περισσότερες δραστηριότητες θα διενεργούνται διαδικτυακά.

Ο ΕΦΗΣΥΧΑΣΜΟΣ ΒΛΑΠΤΕΙ ΣΟΒΑΡΑ ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Η απότομη, λόγω της πανδημίας, αύξηση των αγορών και γενικότερα των συναλλαγών μέσω του Διαδικτύου, έχει προκαλέσει το έντονο ενδιαφέρον μεμονωμένων κακόβουλων ή και ολόκληρων εγκληματικών δικτύων, που σπεύδουν να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία.

Ο Ανδρέας Κίτσιος, Head of Customer Advisory, Greece & Eastern Europe της SAS Institute, περιγράφει την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στη χώρα μας, σχολιάζει τις συνέπειες για το χρηματοπιστωτικό σύστημα αλλά και το κοινό, ενώ κάνει και προτάσεις για βελτίωση αυτής της ανησυχητικής εξέλιξης.

Σήμερα, λόγω της πανδημίας, πολύ περισσότεροι ψωνίζουν online. Οι ψηφιακές συναλλαγές εκτοξεύθηκαν κι αυτό είχε μεγάλη επίπτωση τόσο παγκοσμίως, όσο και στην Ελλάδα, στο κομμάτι που λέγεται Identity theft.

Υπάρχουν δυο διακλαδώσεις: η μια έχει να κάνει με την κλοπή των στοιχείων της κάρτας σου -πχ. τα passwords και ΡΙΝ που σου στέλνει η τράπεζα, για να κάνεις αναλήψεις από τον eBanking λογαριασμό σου- χωρίς να το καταλάβεις και η άλλη με το ότι μπορώ να σου κλέψω στοιχεία και να δημιουργήσω συνθετικές ταυτότητες – δηλ. ψεύτικα προφίλ ανθρώπων.

Οι κακοποιοί προσπαθούν να υποκλέψουν τα στοιχεία κάποιου προκειμένου να πάρουν χρηματοοικονομικά προϊόντα στο όνομά του – φυσικά, μόλις τα πάρουν εξαφανίζονται και δεν τα πληρώνουν ποτέ. Οι τράπεζες μετά, είτε κυνηγούν εσένα (γιατί κάποια στοιχεία της ταυτότητας είναι εντελώς ψεύτικα, όμως κάποια άλλα ανήκουν σε πραγματικά πρόσωπα) είτε ψάχνουν να βρουν ποιος έκανε την ”κλοπή”.

Σε πολλές περιπτώσεις έχουμε δει και συνεργασίες όχι ύποπτων πελατών τραπεζών, που γίνονται εν γνώσει τους (δίνοντας κάποια στοιχεία τους) “σημεία εισόδου” για οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα.

Η τράπεζα είναι σ’ αυτές τις περιπτώσεις υποχρεωμένη να κάνει έρευνες (forensics) – τριπλό κομμάτι που έχει να κάνει με cybersecurity, cyber forensics και process investigation. Οι τράπεζες θέλουν να γίνουν πιο πολύ fintech και να δώσουν περισσότερες ψηφιακές υπηρεσίες. Όσο ανοίγει αυτό το “μπουκέτο”, λοιπόν, τόσο ανοίγει και η δυνατότητα για τους εγκληματίες να δράσουν.

Το νομικό πλαίσιο – Πλαίσια υπάρχουν, αλλά αφήνουν αρκετά περιθώρια στην ερμηνεία τους. Στο PSD2 υπάρχουν ποσοτικά κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι τράπεζες πχ. μια συναλλαγή να ελέγχεται αν είναι πιθανώς απάτη μέσα σε χρόνο το πολύ 0,3’’ – αυτό είναι εντελώς ξεκάθαρο και στη συντριπτική πλειοψηφία τους μπορούν να το κάνουν, χάρη στην τεχνολογία.

Το πρόβλημα είναι να βρουν τα κριτήρια που πρέπει να καλύψουν, σ’ αυτό το χρονικό διάστημα. Υπάρχει μηχανισμός ελέγχου, αλλά δεν προλαβαίνει να εμπλουτιστεί με την κατάλληλη πληροφορία, με σενάρια εντοπισμού, δικλίδες ή και self-learning δυνατότητες, προκειμένου να πιάσει νέες περιπτώσεις απάτης.

Εκεί είναι το μεγάλο στοίχημα, όπως και σε κάποια άλλα θέματα, όπως πχ. τα βιομετρικά χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, στο mobile banking πολλές φορές το ένα password δεν φτάνει, σε κάποιες περιπτώσεις ίσως χρειάζεται 3-tier / 3 factor authentication. Είναι ένα περίεργο balancing act για τις τράπεζες, που πρέπει να τα συμβιβάσουν όλα.

Τρία Προβλήματα – Το πρώτο και μεγαλύτερο πρόβλημα είναι τα synthetic identities και το ότι οι τράπεζες δεν προλαβαίνουν να προσαρμοστούν σε νέες απειλές. Το δεύτερο, ότι γενικώς οι πηγές πληροφοριών που έχουν τα συστήματα ελέγχου είναι φτωχές (συνήθως το core banking σύστημά τους και το CRM) – θα μπορούσαν να συνδυάσουν πολύ περισσότερες πχ. κάποια mobile και web portals για βιομετρικά χαρακτηριστικά ή κάποια repositories (πχ. Τειρεσίας)

Υπάρχουν, βεβαίως, θέματα προστασίας του προσωπικού απορρήτου, αλλά και δικλείδες ασφαλείας – τα δεδομένα χρησιμοποιούνται masked, χωρίς να ανοίγουν, δίνουν μόνο ένα ναι ή ένα όχι ως απάντηση. Το τρίτο είναι ότι υπάρχει μεγάλη κατάτμηση μεταξύ τμημάτων και αρμοδιοτήτων σ’ ό,τι αφορά στις απάτες. Άλλοι κοιτούν fraud σε κάρτες, άλλοι σε ψηφιακά κανάλια, άλλοι για “ξέπλυμα” χρήματος.

Κάποιος μπορεί να κινηθεί στα όρια, ανάμεσα σ’ όλες αυτές τις διαφορετικές τυπολογίες, και να έχει περιθώριο δράσης. Έξω, υπάρχει η τάση αυτά να συγκεντρώνονται σε συνολικό εποπτικό όργανο, εκτός από κάποια ειδικά τμήματα, το οποίο μπορεί reactively (αν και όχι proactively) να εντοπίζει τις νεκρές ζώνες και να φροντίζει για βελτίωση της κατάστασης.

Εμπλέκονται, βεβαίως, πολλοί: τράπεζες, Mastercard – Visa και πάροχοι πληρωμών (η Viva wallet για την ώρα, η Revolut ήρθε επίσης, ενώ ακολουθούν με ανάλογες υπηρεσίες και οι τηλεπικοινωνιακές).

Τρεις προτάσεις – Είμαστε σε σχετικά καλό επίπεδο ωριμότητας, αλλά με αρκετά περιθώρια βελτίωσης. Μπορεί εύκολα να ξεγελάσει κάποιος το σύστημα, ειδικά αν έχει συνεργασία εκ των έσω, αλλά σαν μεγαλύτερο κίνδυνο θεωρώ τον εφησυχασμό – Μπορεί σήμερα να είμαστε καλά, αλλά σύντομα όχι, αν συνεχιστεί έτσι.

Οι τράπεζες πρέπει να αντιληφθούν ποια ακριβώς είναι τα δεδομένα και οι περιοχές που μπορούν να εκμεταλλευτούν σωστά και αποτελεσματικά, προκειμένου να βελτιστοποιήσουν τις διαδικασίες για εντοπισμό απάτης – όσο το δυνατόν σε πραγματικό χρόνο!

Είναι, επίσης, πολύ βασικό να επιταχύνουν τις υπηρεσίες τους και δεν χρειάζεται να ανακαλύψουν τον τροχό – υπάρχουν οι τεχνολογικές δυνατότητες, πολλά έχουν ήδη γίνει στο εξωτερικό.

Εμείς, ας πούμε στη SAS, θέλουμε να τον εκδημοκρατίσουμε – να μπορεί ο business χρήστης να εισάγει στο σύστημα και να επεξεργαστεί τα δεδομένα του πάρα πολύ γρήγορα, χωρίς τη βοήθεια του τμήματος ΙΤ, που πλέον ασχολείται με άλλα πράγματα.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

Η καταπολέμηση της απάτης σε όλες τις εκφάνσεις, βαθμούς, κλάδους και μορφές της είναι ο βασικός σκοπός και στόχος του διεθνούς μη-κερδοσκοπικού Association of Certified Fraud Examiners, του οποίου το ελληνικό τμήμα -ως Ινστιτούτο Αντιμετώπισης Απάτης- πραγματοποίησε τον περασμένο Νοέμβριο και για πρώτη φορά δικτυακά, εβδομαδιαίο συνέδριο στο πλαίσιο της παγκόσμιας Fraud Awareness Week.

Ο πρόεδρός του, Χαράλαμπος Ξύδης, δίνει στο Digital Finance την εικόνα του eFraud σήμερα και τα βασικά αντίμετρα για την αντιμετώπισή του. Καταπολέμηση σημαίνει… πρόληψη – ανίχνευση – καταστολή, σε όλο το φάσμα του φαινομένου της απάτης και των περιστατικών που συνδέονται μ’ αυτήν.

Ο συνδυασμός των γρήγορων εξελίξεων στους τομείς της τεχνολογίας και των τηλεπικοινωνιών, της ψηφιοποίησης των συστημάτων που χρησιμοποιούν οι εταιρείες, σε σχέση και με τη ραγδαία αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, έχει σαν αποτέλεσμα την τεράστια αύξηση του όγκου της συνολικής απάτης -στην περίπτωσή μας, στην ηλεκτρονική απάτη- με μεγάλη οικονομική επίπτωση.

Εμείς, σαν Ινστιτούτο, θεωρούμε ότι η ενημέρωση και κατάρτιση των στελεχών επιχειρήσεων για τις ηλεκτρονικές απάτες, όπως και η δημιουργία πλαισίου ετοιμότητας σε επίπεδο εργαλείων από κάποιον οργανισμό, είναι σε θέση να αποτρέψουν   τέτοιου είδους ηλεκτρονικά εγκλήματα που έχουν ως στόχο είτε το οικονομικό όφελος είτε την κλοπή προσωπικών δεδομένων.

RED FLAGS

Έχει αποδειχθεί διαχρονικά και σε εποχές που το εργαλείο αιχμής για τον απατεώνα δεν ήταν η τεχνολογία αλλά το μυαλό του, πως το τελευταίο παραμένει η κινητήρια δύναμη και ο μοχλός που τον φέρνει πάντοτε ένα βήμα μπροστά από το ανυποψίαστο θύμα ή κι από τις αρχές.

Είναι σημαντικό τα στελέχη σε καίριες θέσεις, να μπορούν να αναγνωρίσουν σαφείς ενδείξεις (red flags) της ηλεκτρονικής (και όχι μόνο…) απάτης! Είναι πολύ βασικό να κάνουν ανίχνευση και πρόληψη, να γνωρίζουν τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας, και -κυρίως- ο κόσμος των επιχειρήσεων πρέπει να αρχίσει να κατανοεί τις διάφορες τεχνολογίες για ενίσχυση της ιδιωτικότητας, κρυπτογράφηση κλπ. Το αντίθετο μπορεί να έχει πολύ αρνητικά, καταστροφικά αποτελέσματα!

Η καθημερινότητά μας και η επιχειρησιακή ζωή ψηφιοποιούνται πλέον πλήρως, όλες οι συναλλαγές είναι ηλεκτρονικές όπως και η συντριπτική πλειοψηφία της δραστηριότητας μιας εταιρίας ή οργανισμού.

Τα ERP συστήματα αποτελούν μέρος της ζωής μας, εξελίσσονται διαρκώς και γίνονται πιο περίπλοκα, ενώ μπαίνουν επίσης στη ζωή μας με ομαλό μεν αλλά πολύ γρήγορο τρόπο, και συστήματα τα οποία έχουν σχέση με την απάτη και τη διαφθορά πχ. συστήματα whistleblowing με σχετικές πλατφόρμες προειδοποίησης.

ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Όλα αυτά συνδέονται με το συνολικά governance της εταιρείας –όλα όσα ακουμπάνε στο fraud examination, στον έλεγχο, την οικονομική διαχείριση, σε θέματα νομικά και ΙΤ, σε θέματα συμμόρφωσης (ethics & compliance), ανταγωνισμού, ξεπλύματος χρημάτων κλπ., μας πήρε πολύ καιρό να το καταλάβουμε– και συγκεκριμενοποιούνται όχι μόνο με το νόμο της εταιρικής διακυβέρνησης, που έχουμε από το περασμένο καλοκαίρι.

Οι τάσεις, οι εξελίξεις και οι ανάγκες της αγοράς, μπαίνουν επίσης κάτω από τη μεγάλη ομπρέλα του corporate governance, η οποία καλύπτει πάρα πολλούς τομείς. Τα συστήματα ήρθαν για να μείνουν.

Για εμάς, το τρίπτυχο είναι ενημέρωση, κατανόηση συστημάτων και πρόληψη! Αν αυτό μπορούσαμε να το περάσουμε σε όλο τον κόσμο σαν φιλοσοφία κι όποιος μπορεί να το εφαρμόσει στην καθημερινή του ζωή, θα γλυτώναμε πολλά…

«Η χρήση μηχανισμών ανάμειξης συναλλαγών κρυπτονομισμάτων (τα λεγόμενα mixing services ή tumblers) οδηγεί στην απόκρυψη της ροής του χρήματος.»

Βασίλης Παπακώστας, Αστυνομικός Διευθυντής – Διευθυντής της Δίωξης Ηλεκτρονικόύ Εγκλήματος

«Υπάρχει μηχανισμός ελέγχου, αλλά δεν προλαβαίνει να εμπλουτιστεί με την κατάλληλη πληροφορία, προκειμένου να πιάσει νέες περιπτώσεις απάτης.»

Ανδρέας Κίτσιος, Head of Customer Advisory, Greece & Eastern Europe της SAS Institute

«Ο κόσμος των επιχειρήσεων πρέπει να αρχίσει να κατανοεί τις διάφορες τεχνολογίες για ενίσχυση της ιδιωτικότητας.»

Χαράλαμπος Ξύδης, Πρόεδρος Ινστιτούτου Αντιμετώπισης Απάτης

ΣΤΟ ΣΤΟΧΑΣΤΡΟ Ο CEO

To phishing, η «αλίευση» προσωπικών δεδομένων, μπορεί να έχει ως αποδέκτη τον καθένα από εμάς, αλλά είναι ευνόητο πως στο στόχαστρο των κακόβουλων βρίσκονται πολύ περισσότερο κάποια «επώνυμα» και «προβεβλημένα» άτομα, όπως πχ. οι CEO και τα κορυφαία στελέχη μεγάλων επιχειρήσεων και οργανισμών.

Αυτοί είναι τα «μεγάλα ψάρια» από τους οποίους προσδοκούν πολλά και υπάρχει ολόκληρη κατηγορία για τέτοιου είδους επιθέσεις, το CEO Fraud. Ο Διευθυντής Τεχνολογίας της ειδικής σε θέματα ασφαλείας εταιρείας Systecom, Χρήστος Αντωνόπουλος, αναλύει αυτή την περίπτωση Πάνω στις Phishing τεχνικές βασίζονται το eFraud και το CEO Fraud.

Στο πρώτο, οι εγκληματίες του κυβερνοχώρου πλαστογραφούν λογαριασμούς email εταιρειών ή πλαστοπροσωπούν τα στελέχη, για να ξεγελάσουν έναν υπάλληλο που ασχολείται κυρίως με τα οικονομικά στοιχεία του οργανισμού ή το τμήμα HR, για την εκτέλεση μη εξουσιοδοτημένων τραπεζικών εμβασμάτων ή την αποστολή εμπιστευτικών φορολογικών πληροφοριών.

Αντίστοιχα, στο δεύτερο, προσπαθούν να ξεγελάσουν στοχευμένα στελέχη με εξελιγμένες τεχνικές για την απόσπαση πολύτιμων πληροφοριών, με κόστος που ξεπερνά -σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του FBI- τα 26 δις δολάρια και πλέον διπλασιάζεται κάθε χρόνο.

ΠΟΛΛΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Εκτός από τον CEO, το eFraud στοχεύει συχνά και σε άλλες ομάδες εργαζομένων, που θεωρούνται «πολύτιμοι», λόγω του ρόλου τους. Το οικονομικό τμήμα μιας εταιρίας είναι συχνά στόχος, λόγω της πρόσβασης σε οικονομικά στοιχεία.

Στόχοι υψηλής αξίας είναι και οι ομάδες πληροφορικής/ασφαλείας με εξουσία ελέγχου, όπως πρόσβαση σε κωδικούς και λογαριασμούς email. Aν τα διαπιστευτήριά τους παραβιαστούν, οι κακόβουλοι αποκτούν πλέον πρόσβαση σε κάθε μέρος του οργανισμού.