Τα νούμερα είναι αμείλικτα καθώς σύμφωνα με τελευταίες μελέτες όλο και περισσότεροι GenX-ers, Millennials και GenZ-ers στη Δύση, εγκαταλείπουν μαζικά τις μεγάλες τράπεζες και τα παραδοσιακά χρηματοπιστωτικά δίκτυα για την ευκολία των fintech υπηρεσιών και την αμεσότητα των ψηφιακών neobanks.

Η νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Μάιο από την εταιρεία data analytics, FICO, είναι κατηγορηματική. Το νεότερο και δυναμικότερο κοινό υιοθετεί την banking as a service φιλοσοφία και χάρη σε αυτή εγκαταλείπει τα παραδοσιακά τραπεζικά ιδρύματα για fintechs και neobanks. Tα νούμερα της έρευνας «Counterattack: Banks Field Guide to Fintech Disruption» της Fico σε συνεργασία με την Cornerstone Advisors, δείχνουν αυτό που οι περισσότεροι περίμεναν ότι θα συμβεί αργά ή γρήγορα στο banking. Το disruption πέτυχε σε κλίμακα και ταχύτητα που κανείς δεν περίμενε και μάλιστα στο ζωτικότερο από όλα τα δημογραφικά κοινά. Τους πελάτες του μέλλοντος.

Εστιασμένη κυρίως σε ΗΠΑ και δυτική Ευρώπη η έρευνα δείχνει ότι 12% περισσότεροι πελάτες από το 2020 προτίμησαν την ψηφιακή τραπεζική ενός οργανισμού που δεν διαθέτει brick and mortar δίκτυο. Μόλις όμως ο φακός κάνει zoom στο ηλικιακό φάσμα της generation Z (γεννημένοι μετά το 1995 και πριν το 2010) τα νούμερα γίνονται ανησυχητικά. Μόλις το 25% τους χρησιμοποιεί παραδοσιακές «μεγάλες» τράπεζες. «Και τι να τις κάνει;» θα μπορούσε να είναι μια καθησυχαστική αντίδραση, αφού μιλάμε για τη γενιά που μεγάλωσε στο δυτικό κόσμο μέσα στην μεγάλη οικονομική κρίση, οπότε δεν έχει και ιδιαίτερη σχέση με οικονομικές δυναμικές των προηγούμενων γενεών και έχει την χειρότερη εικόνα για τις τράπεζες;

Δυστυχώς ούτε αυτή η ερμηνεία επαρκεί, αφού το ποσοστό έχει πέσει κατά 10% από το 35% του 2020. Δέκα ποσοστιαίες μονάδες σε πέντε χρόνια! Σύμφωνα με την ίδια μελέτη τα ποσοστά υποχωρούν στα μισά όταν εστιάσουμε στην generation X, αλλά αυτό δεν εμποδίζει το 47% των στελεχών σε αμερικανικές τράπεζες -που ρωτήθηκαν για το ποιον βλέπουν ως μεγαλύτερο ανταγωνιστή των ιδρυμάτων τους τη δεκαετία που έρχεται- να απαντήσουν «οι fintechs».

Όπως όλοι ξέρουν, η κλιμάκωση του φαινομένου ήρθε με την πανδημία, όταν όλοι αναγκάστηκαν να προσφύγουν στην ψηφιακή τραπεζική για να συνεχίσει να γυρίζει ο τροχός της οικονομικής ζωής. Μοιραία η ανάγκη για ψηφιακά τραπεζικά εργαλεία γιγαντώθηκε και το κοινό τους μαζί της. Σύμφωνα με τη μελέτη αυτό αποτυπώθηκε στις χρηματοδοτήσεις fintech startups και υπαρχόντων εταιρειών που έφτασε τα 131,5 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο το 2021.

Το κοινό άρχισε να ανακαλύπτει τα banking apps -πολλές φορές μέσα από το υπάρχον τραπεζικό δίκτυο- και να τα ακολουθεί έξω από αυτό, καθώς αυτά ανταγωνιζόντουσαν διαρκώς για τα δύο βασικά χαρακτηριστικά που το κοινό επιβράβευε. Την προσωποποίηση των -προσαρμοσμένων στον εκάστοτε πελάτη- υπηρεσιών και τη δυνατότητα άμεσης εξυπηρέτησης από οπουδήποτε και οποτεδήποτε.

Pain Points και Ευκαιρίες
Το σημαντικότερο σημείο εστίασης της έρευνας -μετά τις σειρήνες συναγερμού των στατιστικών μεγεθών- είναι η ανίχνευση των πέντε βασικών pain-points του παραδοσιακού συστήματος και ταυτόχρονα των κύριων λόγων της «διαρροής» πελατών και κεφαλαίων προς ένα υπολογιστικό τραπεζικό σύμπαν από αλγόριθμους, ΑΙ, API, open banking και υποκαταστήματα διαγώνιου εύρους συχνά μόλις εξίμιση ίντσες:

Overdraft: Ο ψηφιακός ανταγωνισμός ειδικά των αμερικανικών neobanks προσφέρει υπηρεσίες όπως προστασία από τις υπερχρεώσεις χωρίς επιπλέον fees. Κατά περίπτωση ανταγωνιστές όπως το SpotMe ή το Chime καλύπτουν μέχρι και 200 δολάρια υπερχρέωσης σε απλούς λογαριασμούς καρτών αλλά και υπεραναλήψεις ανάλογα με το -εύκολα ψηφιακά διαθέσιμο- προφίλ του πελάτη.

Αποταμιεύσεις και επενδύσεις: Όλο και περισσότερα fintech based «ιδρύματα»/apps προσφέρουν προγράμματα αυτόματης αποταμίευσης τα οποία συνδυάζουν με ψηφιακά προγράμματα επενδύσεων, σε μια φιλοσοφία που μοιάζει να συνδυάζει την λογική και ευχρηστία ενός mobile app δίαιτας ή γυμναστικής με την stress free διαδικασία του «με το πάτημα ενός κουμπιού».

BNPL (Buy Now Pay Latter): Λίγες πρακτικές έπιασαν τόσο πολύ τόσο απότομα όσο το ψηφιακό microfinancing της κατανάνωσης. Ενδεικτικό της εξάπλωσης της πρακτικής δανεισμού του bnpl είναι ότι ανάμεσα στα μέλη της generation Ζ από το 6% που το χρησιμοποιούσαν το 2019 σήμερα έχει φτάσει το 36%.

Niche Neobanks: Τίποτα δεν είχε τα τελευταία χρόνια στη Δύση την γοητεία των neobanks που έλεγαν από την αρχή και ανοικτά ότι θέλουν για πελάτες όσους το παραδοσιακό «λευκό /αγγλoσαξονικό / καθωσπρέπει» τραπεζικό σύστημα κοιτούσε σηκώνοντας το φρύδι του. Νeobanks για έγχρωμους νέους, μεξικανούς μετανάστες ή μη, μέλη της LGTBQ κοινότητας κλπ εμφανίστηκαν και με φυσικότητα έκοψαν πολλά, μικρά, αλλά δυναμικά κομμάτια από το αθέατο μέχρι εκείνη τη στιγμή κοινό της παραδοσιακής τραπεζικής.

Open Banking: Ποιος να το έλεγε στους boomers που προστάτευαν κάθε σελίδα δημόσιου εγγράφου τους από τα μάτια τον ξένων σαν ψυχροπολεμικό κρατικό top secret, ότι οι απόγονοι τους θα θεωρούσαν σε ποσοστό 66% βασικό απαιτούμενο για τον τραπεζικό λογαριασμό τους να μπορεί να συνδεθεί με app εκτός της τράπεζας στην οποία ανήκει. Και να παρέχει σε κάποιο άυλο σύστημα όλα τα προσωπικά banking data τους. Ή -ακόμα χειρότερα- ότι το 69% των απογόνων αυτών θα ήταν διατεθειμένο να αλλάξει τράπεζα αν η τράπεζα του δεν επιτρέπει αυτή τη διασύνδεση με τον πιο εύκολο και άμεσο τρόπο;

Σημαντικό παραμένει ωστόσο ότι ανάμεσα στα ίδια τα δυσοίωνα αυτά σημάδια η έρευνα αναδεικνύει και τα «αντίμετρα» που η «παραδοσιακή» τραπεζική μπορεί να πάρει για να μην χάσει τον πόλεμο με τις neobanks. Παραδόξως, το δυνατότερο σημείο των τραπεζών είναι αυτό που οι fintechs χρησιμοποιούν εναντίον τους, τα data. H μέση «παλιά» κλασσική τράπεζα έχει ήδη data πολλών πηγών -πιστώσεων, κινήσεων, αιτήσεων, φορολογικά, ασφαλιστικά κλπ- και σε πολύ μεγαλύτερο βάθος χρόνου από μια fintech. Απλά πρέπει να βρει τρόπο να τα «ελευθερώσει» από τα δεσμά των legacy συστημάτων της που τα καθιστούν «άχρηστα».

Αυτό θα της δώσει τη δυνατότητα -με την πλήρη χρήση των νέων τεχνολογιών σε agile φιλοσοφία- όχι απλά να ανταγωνιστεί το αποκλειστικά digital banking αλλά να το ξεπεράσει, σε όλα τα παραπάνω pain-points. Αφενός γιατί διαθέτει πολύ μεγαλύτερα κεφάλαια, αφετέρου γιατί μπορεί να συνδυάσει όλα τα παραπάνω pain-points σε διαλειτουργικές υπηρεσίες, προσφέροντας για παράδειγμα συνολική πιστωτική εικόνα με bnpl evaluation scoring ανά πελάτη σε app. Και αποδίδοντας σε διαδικασίες επενδύσεων που συχνά θυμίζουν …online τζόγο, αξιοπιστία και ενημέρωση για τα ρίσκα και τις ευκαιρίες ανάλογα με αυτά ενός χρηματοπιστωτικού οργανισμού με κύρος ανάλογου της ιστορίας του.

Αλλά πριν από όλα καλύπτοντας όλες τις διαδικασίες με μια «ομπρέλα» από τεχνολογίες και εφαρμογές που θα κάνουν πιο εύκολη τη ζωή των πελατών τους και θα κάνουν πιο προσωποποιημένη την πελατειακή εμπειρία, εμπλουτίζοντας την με αξίες -όπως την ασφάλεια και την σταθερότητα- του παλιού offline κόσμου. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε και ο Nikhil Behl, chief marketing officer της FICO, όμως αυτό δεν μπορεί να γίνει όταν περίπου το 60% των συστημικών τραπεζών των ΗΠΑ προσπαθεί να κάνει ότι έκανε παραδοσιακά, με τον ίδιο τρόπο, αλλά με ψηφιακά εργαλεία, χωρίς να αλλάξει το core banking του. «Έτσι χάνει το κύριο πλεονέκτημα του ψηφιακού περιβάλλοντος που είναι ότι μπορεί να δημιουργεί μια πλούσια πελατειακή εμπειρία».