Τελειώνει φίλε η εκδρομή κι αρχίζει το ταξίδι

Στο τελευταίο τραγούδι του δίσκου “Έμπορος Ονείρων”, η Αρλέτα με μια κλασική κιθάρα τραγουδά το “Τσιφτετέλι ξιδάτο” σε ένα κλείσιμο τόσο αυθεντικό και ξεγυμνωμένο από οτιδήποτε συνιστά ένα καλοκουρδισμένο τραγούδι και την Αρλέτα να ξεκινά με τα λόγια: Τελειώνει φίλε η εκδρομή κι αρχίζει το ταξίδι.

Έχουμε κλείσει αισίως τα τρία τεύχη και στα χέρια σας κρατάτε το τέταρτο που σηματοδοτεί για εμάς το ξεκίνημα του ταξιδιού του Digital Finance, απαλλαγμένο από τις αβεβαιότητες και την αστάθεια των προηγουμένων μηνών. Η αλήθεια είναι ότι όταν πρωτοβγήκαμε ξέραμε ότι η ύλη μας είναι υψηλού επιπέδου με μια θεματολογία νευραλγική και ανυπόφορα επίκαιρη για τον χρηματοοικονομικό τομέα. Το άγχος μας αν θέλετε ήταν αν η αγορά θα ήταν έτοιμη για ένα περιοδικό που στο επίκεντρο των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών τοποθετεί την τεχνολογία και την καινοτομία, ως τον πλέον βασικό παράγοντα ανάπτυξης των οργανισμών.

Με χαρά (και λίγη ανακούφιση) διαπιστώσαμε πως το άγχος μας ήταν σχεδόν ανυπόστατο, αφού η αγορά όχι μόνο έχει συνειδητοποιήσει τις νέες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί με τον εν εξελίξει ψηφιακό μετασχηματισμό της κοινωνίας, της αγοράς και των επιχειρήσεων, αλλά αποζητά επιπλέον ένα σημείο αναφοράς και ανταλλαγής απόψεων για τις βιβλικές αλλαγές που συντελούνται.

Πήγαμε λοιπόν στο τέταρτο τεύχος που έχει πια όλα τα συστατικά εκείνα που το συνιστούν ένα hub αν θέλετε, συλλογής απόψεων και προσώπων. Σε αυτό το τεύχος, έχουμε τη χαρά να φιλοξενούμε στο εξώφυλλο μας την Τειρεσίας ΑΕ, τα στελέχη της οποίας σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις τους μας μιλούν για την ψηφοποίηση των υπηρεσιών τους αλλά και το πώς συνεισφέρει ο ίδιος ο οργανισμός στο μετασχηματισμό των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Θα διαβάσετε μια πλειάδα συνεντεύξεων που έχουν επιμεληθεί ο υποφαινόμενος με τη Βίκυ Παυλάτου αλλά και τον Παναγιώτη Μαρκέτο – συνεντεύξεις που δίνουν μια σφαιρική και σαφή εικόνα για το πώς κινούνται τα πράγματα και κυρίως την κατεύθυνση που παίρνουν, προκειμένου να σχηματίσουμε μια εικόνα για το πώς μπορεί να διαμορφωθεί το μέλλον των τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Μιλώντας για Κύπρο, έχουμε ολοκληρώμενο ρεπορτάζ από το συνέδριο Digital Banking που διοργανώθηκε από την Boussias Cyprus και που φιλοξένησε μερικά από τα πιο σημαντικά πρόσωπα του κυπριακού χρηματοοικονομικού τομέα.

Δύο ξεχωριστά ρεπορτάζ από τον Γιάννη Ριζόπουλο και Γιάννη Μουρατίδη που ρίχνουν φως στα ψηφιακά πορτοφόλια αλλά και το μέλλον των αυτόματων πληρωμών που βρίσκονται στα λεγόμενα wearables – gadgets που έχουν ήδη ισχυροποιηθεί στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ και που αναμένεται να κατακτήσουν και την Ελλάδα σε λίγο καιρό.

Τέλος, θα ήθελα προσωπικά να ευχαριστήσω τους αναγνώστες του Digital Finance και όλα τα στελέχη της αγοράς που μας αγκάλιασαν από την πρώτη στιγμή. Στα επόμενα!

Τα κρυπτονομίσματα βλάπτουν σοβαρά τον πλανήτη

Η ενέργεια που απαιτείται για την εξόρυξή τους φτάνει ή και ξεπερνάει αυτήν που καταναλώνουν καθημερινά ολόκληρες χώρες, με ό,τι σημαίνει αυτό -ειδικά αν προέρχεται από μη ανανεώσιμες πηγές- για το περιβάλλον και τους φιλόδοξους στόχους που έχει θέσει ο ΟΗΕ για βιώσιμη ανάπτυξη ως το 2030.

Η ολοένα μεγαλύτερη δημοφιλία που γνωρίζουν τον τελευταίο καιρό τα κρυπτονομίσματα -η οποία, άλλωστε, αποτυπώνεται και στη σημαντική άνοδο της τιμής τους- φέρνει πάλι στο προσκήνιο και μάλιστα ακόμα εντονότερα αυτή τη φορά καθώς η σύνδεση γίνεται αμεσότερη, το θέμα της επίπτωσης που έχει η “εξόρυξή” τους (όπως ονομάζεται η δημιουργία τους, το crypto-mining), στο περιβάλλον, η οποία κάθε άλλο παρά αμελητέα μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί. Αλλεπάλληλες παρουσιάσεις στα μεγάλα διεθνή κι όχι μόνο στα εξιδεικευμένα ΜΜΕ -καθώς το θέμα έχει πάρει διαστάσεις, αγγίζοντας το ευρύ κοινό- δίνουν τον τόνο και συντηρούν έναν διάλογο όπου το πρόσημο γι’ αυτή τη δραστηριότητα είναι κυρίως αρνητικό.

Λίγες είναι οι φωνές που προσπαθούν να υπερασπιστούν τους “κρυπτωρύχους”, συστήνοντας μετριοπάθεια, καθώς τα στοιχεία και οι αριθμοί είναι συντριπτικά εις βάρος τους… Αποτελέσματα ερευνών, όπως πχ. εκείνων του πανεπιστημίου του Cambridge, ανεβάζουν την ενέργεια που απαιτείται ετησίως για την «εξόρυξη» στα επίπεδα της κατανάλωσης μικρο-μεσαίων χωρών, όπως η Δανία, η Ιρλανδία, το Μπαγκλαντές και η Αργεντινή, με συνέπεια ακόμα μεγαλύτερη επιβάρυνση του περιβάλλοντος, σε μια εποχή κατά την οποία οι στόχοι που έχουν θέσει τόσο ο ΟΗΕ για το 2030, όσο και η Συνθήκη του Παρισιού για ακόμα νωρίτερα, επιβάλλουν ακριβώς το αντίθετο, μείωση των εκπομπών CO2, ώστε να ανασταλεί κατά το δυνατόν η υπερθέρμανση του πλανήτη.

Σ’ αυτόν τον ανηλεή αγώνα για το κέρδος αλλά και τη γεωπολιτική κυριαρχία (υπαρκτός, βεβαίως, κι αυτός ο στόχος έστω κι αν δεν ομολογείται επισήμως), η «Μέκκα» των «κρυπτωρύχων» είναι αναμφισβήτητα η Κίνα, καθώς η συμμετοχή της στο παγκόσμιο hashing power (την ισχύ που καταναλώνουν ολόκληρες «φάρμες» υπολογιστών όπου «τρέχουν» οι εξειδικευμένοι αλγόριθμοι για τη δημιουργία κρυπτονομισμάτων και τη συντήρηση των blockchain στα οποία βασίζονται) ξεπερνά το 75%. Εξ ου και οι φωνές να μπει κάποιο φρένο, κάποια μορφή ρύθμισης σ’ αυτή την εν πολλοίς άναρχη, σήμερα, δραστηριότητα.

Προβλήματα και δεσμεύσεις
Μπορεί να γίνει κάτι προς αυτή την κατεύθυνση; ρωτήσαμε τον Αλέξη Ανανία, Research Coordinator στο Cambridge Centre for Alternative Finance και επίσης μέλος της ομάδας ειδικών του EU Blockchain Observatory & Forum, με αφορμή κάποιους περιορισμούς που επέβαλε στα τέλη Απριλίου η κινεζική κυβέρνηση, που έτσι κι αλλιώς έχει αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις, υπογράφοντας τη Συμφωνία του Παρισιού. “Κι εγώ το διάβασα, αλλά δεν νομίζω ότι το λένε στα σοβαρά”, απάντησε, επισημαίνοντας ωστόσο ότι “αυτό που μετράει περισσότερο δεν είναι η κατανάλωση, αλλά το αποτύπωμα άνθρακα κι αυτό εξαρτάται από τον τρόπο παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται – προσπαθούμε να το βρούμε, αλλά δεν το έχουμε καταφέρει ακόμα.

Ο υπολογισμός είναι δύσκολος και, ως γνωστόν, οι ‘κρυπτωρύχοι’ αφενός δεν έχουν ιδιαίτερα καλές σχέσεις με τη διαφάνεια, αφετέρου έχουν σκληρό ανταγωνισμό μεταξύ τους, προσπαθώντας να ξεπεράσουν ο ένας τον άλλον… Έχουμε κάποια data sets από την Κίνα, που είναι η χώρα με το μεγαλύτερο βαθμό εξόρυξης στον κόσμο, και προσπαθούμε να κάνουμε βάσει αυτών προβλέψεις. Όμως, είναι περισσότερο υποθέσεις, καθώς δεν έχουμε όλη την πληροφορία που χρειαζόμαστε για να είμαστε ακριβείς…”

Το περιβάλλον το σκέπτεται κανείς, ρωτάμε. “Διεθνώς, μεγάλο μέρος της εξόρυξης των bitcoin γίνεται με ‘πράσινη’ ενέργεια. Για να κερδίζουν περισσότερο, οι ‘κρυπτωρύχοι’ μετακινούνται συχνά, προτιμώντας απομονωμένες και κρύες (πχ. Σιβηρία ή Νορβηγία) περιοχές, αξιοποιώντας το φτηνό περίσσευμα ενέργειας από ΑΠΕ πχ. υδροηλεκτρικά, γεωθερμικά ή ηλιακά εργοστάσια. Στην Κίνα, όμως, τα εργοστάσια βασίζονται αρκετά στον λιγνίτη κι αυτό είναι ένα πρόβλημα… Σίγουρα ισχύει και εκεί η εποχικότητα – όπως τα καταστήματα αλλάζουν βιτρίνα ανά εποχή, έτσι και οι ‘κρυπτωρύχοι’ αλλάζουν τοποθεσία: στην ξηρασία αξιοποιούν τον λιγνίτη, τώρα που ξεκινάει η περίοδος των βροχών, θα πάνε εκεί όπου υπάρχουν υδροηλεκτρικά εργοστάσια…”

Είναι σπατάλη, τελικά, η “εξόρυξη”;  “Κάποιοι λένε ναι, κάποιοι όχι – εξαρτάται από το πώς βλέπεις το bitcoin: είναι κάτι άχρηστο, κάτι χρήσιμο μόνο για συναλλαγές κακοποιών ή μια μοναδική επανάσταση στα χρηματοοικονομικά; Ανάλογα με την οπτική γωνία που το βλέπει κανείς και τη φιλοσοφία στην οποία πιστεύει…”

Η απειλή και τα “συγχωροχάρτια”
Πόσο μεγάλη είναι τελικά η απειλή, ξαναρωτήσαμε τον Δρα Ιωάννη Βλάχο, ειδικό σε θέματα τεχνολογίας και ενέργειας, επίσης μέλος του expert panel, αλλά και της ομάδας υποστήριξης του Blockchain Observatory, ο οποίος συντόνισε το πρόσφατο ευρωπαϊκό webinar πάνω σ’ αυτό το αντικείμενο. “Το bitcoin και άλλα κρυπτονομίσματα βασίζονται, όπως ξέρουμε, στο Proof of Work, το οποίο είναι εκ σχεδιασμού ενεργοβόρο για λόγους ασφαλείας.

Κάποια θα πάνε στο Proof of Stake, που έχει μικρότερη ενεργειακή κατανάλωση… Όμως, το bitcoin έχει πολύ μεγάλη απήχηση, οπότε δεν αναμένουμε μεγάλο transition, οι νυν κάτοχοι και οι θεσμικοί επενδυτές δεν θα πάνε αλλού. Γίνονται προσπάθειες για μείωση της υπερβολικής κατανάλωσης, αλλά υπάρχουν και θέματα διαχείρισης – δεν μπορείς να μιλάς για αποκεντρωμένο δίκτυο, αν όταν βγαίνει εκτός μια περιοχή (όπως έγινε πρόσφατα στην Κίνα, λόγω προβλημάτων σε λιγνιτωρυχείο), χάνεις σημαντικό ποσοστό του δικτύου σου – εδώ, πάμε πλέον σε φιλοσοφικά ζητήματα…

Από την άλλη, δεν πρέπει να φτάσουμε στο άλλο άκρο, στο “πράσινο ξέπλυμα” – δεν χρειαζόμαστε “συγχωροχάρτια” για το περιβάλλον…

Δεν έχει νόημα μια μεγάλη εταιρία να αγοράζει φτηνά παγκόσμια certificates (χονδρικά, σε τεμάχια του 1 MW και πάνω) προκειμένου να εξωραΐσει το profile της, από μια χώρα που δεν έχει πρόβλημα – το δίκαιο είναι να αγοράζεις δικαιώματα συνδεδεμένα με τον τόπο σου και για τα συγκεκριμένα ωράρια, που εσύ λειτουργείς.

Υπάρχουν, πάντως, και εταιρίες 24/7, που αντισταθμίζουν το αποτύπωμα άνθρακα ανά ώρα της ημέρας κι όχι μήνα ή χρόνο. Μάλιστα, σε μια παράλληλη εξέλιξη, το Energy Web Foundation (με το οποίο επίσης συνεργάζομαι) ξεκίνησε πριν από λίγες εβδομάδες με το Rocky Mountain Institute και την Alliance for Innovative Regulation, την πρωτοβουλία Crypto Climate Accord που ήδη μετράει περισσότερα από 40 μέλη -crypto exchanges, μεγάλα κρυπτωρυχεία κλπ.- με στόχο να κάνουν το bitcoin «πράσινο».

Πάνε όπου γίνονται μεγάλες καταναλώσεις για mining και τους ζητούν για λόγους βιωσιμότητας, να αγοράζουν τα τοπικά renewable energy certificates, για να αντισταθμίσουν το ενεργειακό τους αποτύπωμα”.

Στις Βρυξέλλες τι λένε γι‘ αυτό το θέμα; “Σίγουρα δεν βλέπουν με καλό μάτι τις αντισταθμίσεις – στόχος πρέπει να είναι η αποθάρρυνση όσων χρησιμοποιούν ενέργεια από λιγνίτη, όχι απλώς ο ‘εξαγνισμός’ τους, με την τακτική των δικαιωμάτων – έτσι τους δίνεις κίνητρο να κάψουν παραπάνω…  Πρέπει να μειωθεί η υπερβολική κατανάλωση, να βρούμε άλλες λύσεις, λιγότερο ενεργοβόρες εν τη γενέσει τους, στον τρόπο που λειτουργούν, στο validation…”

O Elon, ο Jack και τα άλλα παιδιά
Μελέτη του Bitcoin Clean Energy Initiative (BCEI) προσπάθησε τον περασμένο μήνα να ανατρέψει τον ισχυρισμό ότι η εξόρυξη Bitcoin προκαλεί μεγάλη βλάβη στο περιβάλλον και καταστρέφει τον πλανήτη, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι -αντίθετα- δίνει κίνητρα για την παραγωγή ηλεκτρισμού από ΑΠΕ… Το αξιοσημείωτο είναι ότι τη συγκεκριμένη μελέτη “ενέκριναν” με δηλώσεις τους αρκετές διασημότητες – υπέρμαχοι των κρυπτονομισμάτων, όπως ο Elon Musk, o Jack Dorsey (συνιδρυτής και CEO του Twitter, αλλά και της εταιρίας πληρωμών Square) και η Cathie Wood της Ark Invest. Στο BCEI θεωρούν εφικτή τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος όπου «φωτοβολταϊκές και αιολικές ΑΠΕ θα συνυπάρχουν με συσσωρευτές και εξόρυξη bitcoin σε ένα ‘πράσινο’ δίκτυο το οποίο θα καλύπτει σχεδόν εξ ολοκλήρου τις ενεργειακές ανάγκες του μ’ αυτόν τον τρόπο, χωρίς υστέρηση ή υπερφόρτωση, καθώς το όποιο περίσσευμα θα κατευθύνεται στην ‘εξόρυξη’». Υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι μια τέτοια λύση όχι μόνο είναι εφικτή, αλλά δεν πρόκειται να βλάψει και τα κέρδη του κλάδου.

Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε – κι αν αλλάξετε γνώμη, δεν πειράζει! Όπως ακριβώς έγινε, λίγες ημέρες αργότερα: προφανώς αντιμέτωπος με αντιδράσεις εκ μέρους περιβαλλοντολόγων και επενδυτών, μετά την ανακοίνωση της Tesla ότι θα πουλάει τα αυτοκίνητά της και με Bitcoin εκτός από δολάρια, ο Elon Musk άλλαξε γραμμή και στις 13 Μαΐου ανακοίνωσε μέσω Twitter την αναστολή αυτής της απόφασης. “Ανησυχούμε για την ταχέως αυξανόμενη χρήση ορυκτών καυσίμων για την εξόρυξη και τις συναλλαγές με bitcoin, ειδικά λιγνίτη, ο οποίος προκαλεί τις χειρότερες εκπομπές (αερίων του θερμοκηπίου)”, διακήρυξε, προσθέτοντας, ότι “τα κρυπτονομίσματα είναι μια πολύ καλή ιδέα, σε πολλά επίπεδα, και πιστεύουμε ότι έχουν ένα πολλά υποσχόμενο μέλλον, όμως αυτό δεν μπορεί να γίνει εις βάρος του περιβάλλοντος. Η Tesla δεν πρόκειται να προχωρήσει σε πωλήσεις Bitcoin (ΣΣ. από το 1,5 δις σε $, που ανακοίνωσε επισήμως ότι συγκέντρωσε) – θα τα χρησιμοποιήσουμε μόλις οι εξορύξεις στραφούν στη χρήση περισσότερο βιώσιμης ενέργειας και, επίσης, εξετάζουμε άλλα κρυπτονομίσματα, που χρησιμοποιούν λιγότερο του 1% της κατανάλωσης για (την παραγωγή) Bitcoin”. Αμέσως μετά την ανακοίνωση, η τιμή του έκανε -όπως ήταν επόμενο- μια γενναία «βουτιά» στα crypto- exchanges, ανά τον κόσμο…

Ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για κίνηση καλής θέλησης, πράξη εντυπωσιασμού ή απλώς “ζαριά” σε ένα ακόμα παιχνίδι (από τα πολλά που παίζει ο Musk, σύμφωνα με τα αμερικανικά ΜΜΕ, που του “χρεώνουν” επίσης το “πουσάρισμα” του νεόκοπου κρυπτονομίσματος Doge), κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι αρκετές αμερικανικές Πολιτείες εζήλωσαν τη δόξα των Κινέζων και προσπαθούν να προσελκύσουν “κρυπτωρύχους” στο έδαφός τους. Έτσι, μετά το Τέξας, που ήδη φιλοξενεί μια τεράστια “φάρμα” (πιθανώς τη μεγαλύτερη παγκοσμίως) της γερμανικής Northern Data, προσφέροντάς της ηλεκτρική ενέργεια σε χαμηλές τιμές, στη μάχη μπήκε και το Κεντάκι, όπου το τοπικό Κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα δυο νομοσχέδια με τα οποία παρέχονται φορολογικά κίνητρα σε “κρυπτωρύχους”, προκειμένου να στήσουν εκεί τα εργοστάσιά τους.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός στο στόχαστρο της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ

Ο Πέτρος Καπασούρης, Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ, μιλά στο Digital Finance για τις νέες τάσεις στην αγορά δεδομένων, τοποθετώντας τον οργανισμό στο επίκεντρο των εξελίξεων σε μια προσπάθεια να επωφεληθούν οι ελληνικές επιχειρήσεις.

Είστε μια εταιρεία που “γεννήθηκε” από το τραπεζικό σύστημα και για αρκετό κόσμο έχει συνδυαστεί με πολύ συγκεκριμένες υπηρεσίες. Παρ’ όλα αυτά έχει λάβει αρκετές πρωτοβουλίες με υπηρεσίες που βοηθούν την οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ είναι διατραπεζική εταιρεία η οποία λειτουργεί το γραφείο πίστης (Credit Bureau) στην Ελλάδα ακολουθώντας την πορεία ανάπτυξης των περισσοτέρων τέτοιων γραφείων στην Ευρώπη. Τα γραφεία πίστης συμβάλλουν στην ανάπτυξη της οικονομίας και κατ’ επέκταση της χώρας, στην αποτροπή της υπερχρέωσης των νοικοκυριών ενώ διευρύνουν τις διαθέσιμες πιστώσεις σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά μειώνοντας ταυτόχρονα τους δείκτες αθέτησης της αποπληρωμής τους. Για το λόγο αυτό, η Διεθνής Τράπεζα (World Βank) υποστηρίζει τη λειτουργία τέτοιων γραφείων σε όλες τις χώρες και περιλαμβάνει ειδική κατηγορία κριτηρίων αξιολόγησης αναφορικά με το είδος των πληροφοριών που καλύπτονται καθώς και την πληρότητά στην παγκόσμια κατάταξη της ανταγωνιστικότητας των χωρών στην ετήσια αναφορά της Doing Business Report.

Το πρώτο σύστημα που δημιουργείται συνήθως σε ένα γραφείο πίστης είναι η λεγόμενη “μαύρη λίστα” η οποία περιλαμβάνει δημόσιες πληροφορίες που συλλέγονται από αποφάσεις δικαστηρίων και αφορούν στην αθέτηση οικονομικών υποχρεώσεων (πτωχεύσεις, διαταγές πληρωμής, κατασχέσεις, πλειστηριασμοί κλπ.). Έτσι το σύστημα αυτό που ονομάζεται Σύστημα Αθέτησης Υποχρεώσεων (ΣΑΥ) λειτουργεί και στην Ελλάδα από το 1987 και γι’ αυτό αρκετός κόσμος ταυτίζει την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ μαζί του.

Από  το 2009 όμως αναπτυχθηκε ολοκληρωμένα το Σύστημα Συγκέντρωσης Χορηγήσεων (ΣΣΧ) με δεδομένα διαφόρων πιστώσεων και της εξέλιξής τους.  Έτσι δημιουργήθηκε ο αποκαλούμενος “λευκός ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ”. Ταυτόχρονα αναπτύχθηκε και το σύστημα βαθμολόγησης της πιστοληπτικής συμπεριφοράς ιδιωτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.  Η βαθμολόγηση αυτή σχετίζεται με την πιθανότητα αθέτησης μελλονικής οικονομικής υποχρέωσης. Το σύστημα αυτό λειτουργεί με μεγάλη επιτυχία για λογαριασμό των τραπεζών ενώ η ακρίβειά του έχει αποδειχθεί σε όλη τη διάρκεια της 12ετούς λειτουργίας του.  Η αποτελεσματικότητά του εξετάζεται διαρκώς συγκρίνοντας τις εκτιμήσεις με τις πραγματικές εξελίξεις όπως αυτές διαμορφώνονται σε βάθος χρόνου.

Στο σημείο αυτό, εκ των υστέρων, θα πρέπει να τονιστεί το όφελος που θα αποκόμιζε η Ελληνική οικονομία, οι τράπεζες, οι επιχειρήσεις αλλά και τα νοικοκυριά εάν το σύστημα ΣΣΧ λειτουργούσε ολοκληρωμένα πριν το 2009 και οι τράπεζες είχαν πλήρη διατραπεζική εικόνα όλων των “ανοιγμάτων” των πελατών τους πριν προβούν στην έγκριση νέων πιστώσεων.

Ειδικότερα πείτε μας δυο λόγια για πρωτοβουλίες που έχετε αναλάβει για την υποστήριξη των επιχειρήσεων, αλλά και εν γένει για το πώς η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ βοηθά την οικονομία και τους οικονομικούς δείκτες της Ελλάδας.

Ειδικότερα για τις επιχειρήσεις παρέχεται από το 2014, μέσω της on line υπηρεσίας ΤΣΕΚ,  η δυνατότητα άντλησης δεδομένων που αφορούν σε πελάτες τους διευκολύνοντας έτσι και υποστηρίζοντας την αξιολόγηση από μέρους τους της φερεγγυότητας και της πιστοληπτικής ικανότητάς τους.  Με αυτό τον τρόπο μια επιχειρήση μπορεί, με μεγαλύτερη ασφάλεια, να διευρύνει τις πωλήσεις και το πελατολόγιό της μέσω πιστώσεων που μπορεί να παρέχει σε πελάτες της και ταυτόχρονα να περιορίζει της επισφάλειες της.  Αυτή η ασφαλής διεύρυνση των πιστώσεων βοηθά τις ίδιες να ανταγωνίζονται στο νέο περιβάλλον με αξιώσεις, ενώ ταυτόχρονα μειώνεται ο πιστωτικός κίνδυνος των επιχειρήσεων αυτών στις πιστώτριες τράπεζες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται προϋποθέσεις μείωσης του κόστους χρήματος, ανάπτυξης των επιχειρήσεων και τελικά της Ελληνικής οικονομίας.

Οι λειτουργίες του ΤΣΕΚ διευρύνονται συνεχώς και ήδη υπάρχει η δυνατότητα άντλησης οικονομικών δεδομένων επιχειρήσεων από 86 χώρες υποστηρίζοντας έτσι την εξαγωγική δραστηριότητα των επιχειρήσεων-πελατών του ΤΣΕΚ καθώς επίσης και ψηφιοποιημένων δεδομένων ισολογισμών και μεταβολών εταιρειών που δημοσιεύονται στο ΓΕΜΗ (Γενικό Εμπορικό Μητρώo) . Από τον Ιούνιο 2021 θα προστεθεί και η δυνατότητα βαθμολόγησης των εταιρειών βάσει αυτών των δημοσιευμένων στοιχείων.

Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι στην ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ η οποιαδήποτε παροχή δεδομένων, είτε σε τράπεζες είτε σε επιχειρήσεις, πραγματοποιείται με την απόλυτη εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και ειδικότερα του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR). Η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ δεν αντιμετωπίζει το γεγονός αυτό ως περιορισμό αλλά ως υποχρέωση έναντι των πολιτών και των επιχειρήσεων ενώ παράλληλα καθίσταται δυνατή η μέγιστη ανάπτυξή της και η συμβολή της στην Ελληνική οικονομία.

Ανήκετε εμφανώς στον κλάδο της αγοράς των πληροφοριών. Ποιες είναι οι τάσεις που επικρατούν αυτή τη στιγμή, πώς διαμορφώνεται το τοπίo;  Εσείς πώς “απαντάτε” σε αυτές τις αλλαγές;

Όλοι γνωρίζουμε τις εξελίξεις των τελευταίων ετών στο χώρο της ψηφιοποίησης, συλλογής, διάδοσης και επεξεργασίας των πληροφοριών.  Δεν θα αναφερθώ στην ανάπτυξη του ίντερνετ ή των νέων δυνατοτήτων που προκύπτουν σε ΑΙ, machine learning κλπ.  Θα αναφέρω μόνο ότι το μεγαλύτερο μέρος των δεδομένων στην ανθρωπινη ιστορία έχει δημιουργηθεί τα τελευταία λίγα χρόνια και το σπουδαιότερο, ότι διεθνείς οργανισμοί εκτιμούν ότι ο ρυθμός ανάπτυξή τους δεν αναμένεται να ισορροπήσει σύντομα. Θα επικεντρωθώ στις τάσεις που διαμορφώνοται στην Ευρώπη, διότι η Ευρώπη έως σήμερα έχει διεθνώς το πιο αναπτυγμένο πλαίσιο προστασίας και ταυτόχρονα υποστήριξης της χρήσης επιχειρηματικών και προσωπικών δεδομένων με απόλυτη διαφάνεια, ελέγχου, και περιορισμών της μη αναγκαίας και απαραίτητης χρήσης.

Έχει ήδη θεσμοθετηθεί το “open banking” όπου παρέχεται η δυνατότητα στους ιδιώτες ή σε επιχειρήσεις να διαθέτουν ψηφιακά και αυτοματοποιημένα τα τραπεζικά δεδομένα κινήσεως λογαριασμών που τους αφορούν όποτε και όπου αυτοί επιθυμούν. Διευκολύνεται έτσι η διάθεση και η χρήση τέτοιων πληροφοριών κατά περίπτωση, με πλήρη διαφάνεια, έλεγχο και όταν κατά την κρίση του διακαιούχου εξυπηρετείται ο σκόπος του.

Αυτή η τάση συζητείται να διευρυνθεί σε “open finance”.  Το open finance είναι μια πιο γενικευμένη πλέον χρήση οικονομικών πληροφοριών, πάντα κατ΄ εντολή των ιδιωτών ή των επιχειρήσεων που τους αφορά.  Γίνεται αντιληπτό ότι πλέον, κατά περίπτωση, είναι δυνατόν με την ακριβέστερη πληροφόρηση και τη βελτίωση της εκτίμησης της φερεγγυότητας και της πιστοληπτικής ικανότητας να διευρυνθεί σε περισσότερους η διαθεσιμότητα οικονομικών προϊόντων και υπηρεσιών αν και όποτε το επιλέξουν οι δικαιούχοι των πληροφοριών. Ενισχύονται οι οικονομικές επιλογές για την κάθε επιχείρηση ή ιδιώτη ενώ ταυτόχρονα βελτιώνεται η δυνατότητα να λαμβάνονται καλύτερες και ασφαλέστερες αποφάσεις.  Παράλληλα υπάρχουν ήδη διαθέσιμες πληροφορίες “alternative data” ή “Big Data” όπως είναι γνωστά, δηλαδή δεδομένα π.χ. του Δημοσίου στο σύστημα ΔΙΑΥΓΕΙΑ ή δεδομένα που δημιουργούνται με υψηλή συχνότητα, σε πραγματικό χρόνο και διατίθενται σε διαφορετικές μορφές και τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στη συμπλήρωση πληροφοριών επιχειρήσεων με πολύ αποδοτικό και αποτελεσματικό τρόπο.

Αναφορικά με την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ, μια εύλογη ερώτηση θα ήταν ή εξής: αφού ήδη διαθέτουμε ένα ώριμο σύστημα με σημαντικό πλήθος πληροφοριών, το οποίο όπως σας είπα συμβάλλει σε μια βαθμολόγηση της οποίας η ακρίβεια είναι εφάμιλλη των καλύτερων όμοιων Ευρωπαϊκών συστημάτων, γιατί να χρειάζεται κάτι περισσότερο είτε σε πληροφορία είτε σε μεθοδολογίες επεξεργασίας;   Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ότι υπάρχουν πολλές επιχειρήσεις που δεν έχουν ιστορική οικονομική συμπεριφορά διότι δεν είχαν ποτέ δάνεια ή ότι υπάρχουν νέοι άνθρωποι που επιθυμούν να δημιουργήσουν μια νέα επιχειρήση για πρώτη φορά και δεν διαθέτουν στοιχεία ώστε να δανειοδοτηθούν γρήγορα, χωρίς γραφειοκρατία (συλλογή υποστηρικτικών εγγράφων) και με ευνοϊκούς όρους (μικρότερο επιτόκιο, εγγυήσεις κλπ.). Υπάρχουν ιδιώτες με περιορισμένη τραπεζική εικόνα που πιθανόν να θελήσουν κάποια στιγμή να λάβουν πίστωση για την αγορά κατοικίας με ευνοϊκούς όρους.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι με περισσότερες κατά περίπτωση πληροφορίες θα μπορούσε να εκτιμηθεί ταχύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια η ανάκαμψη επιχειρήσεων ή ιδιωτών μετά από μια παρελθούσα αθέτηση υποχρέωσης λόγω ασταθμήτων παραγόντων δημιουργώντας έτσι προϋποθέσεις για “δεύτερη ευκαιρία”. Ιδίως με την αγορά όπως λειτουργούσε στην Ελλάδα μετά το 2012, λόγω της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας, πολλές επιχειρήσεις βρέθηκαν σε αχαρτογράφητες συνθήκες με επιπτώσεις που ήταν εκτός των δικών τους ενεργειών, δυνατοτήτων και εκτιμήσεων των κινδύνων.  Μετά όμως τις όποιες επιπτώσεις, αυτές που επιβίωσαν και ανέκαμψαν, όπως και οι νέες που δημιουργούνται, αξίζουν καλύτερες προοπτικές και υποστήριξη.  Με καλύτερη πληροφόρηση και ακριβέστερες εκτιμήσεις βιωσιμότητας και ανάπτυξης μπορεί να τους δοθεί μια νέα ευκαιρία με καλύτερους όρους χρηματοδότησης.

Να σημειώσουμε εδώ ότι οι τράπεζες έχουν κοινούς στόχους με τους υγιείς δανειολήπτες.  Και οι δύο επιθυμούν να δοθεί/εγκριθεί μια πίστωση. Και οι δύο επιθυμούν να αποπληρωθεί αυτή η πίστωση κανονικά.

Επίσης οι τράπεζες, εάν μειωνόταν το ποσοστό αθέτησης των δανειοληπτών, δηλαδή εάν είχαν τη δυνατότητα ακριβέστερης εκτίμησης της αποπληρωμής, θα μείωναν τις επισφάλειες και ως εκ τούτου θα μπορούσαν να διαθέσουν περισσότερες και ευνοϊκότερες πιστώσεις στην αγορά. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τις επιχειρήσεις που παρέχουν πιστώσεις στους πελάτες τους.

Τέλος εκτός των διαθέσιμων πληροφοριών που αυξάνονται και διευρύνονται συνεχώς πρέπει να λάβουμε υπόψη και τις τεχνολογικές εξελίξεις καθώς και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας μας, που αναπτύσσεται πλέον ραγδαία και ανοίγονται νέες προοπτικές αξιοποίησης, εκμετάλλευσης νέων ευκαιριών και διευκόλυνσης των πολιτών και των επιχειρήσεων. Το κινητό τηλέφωνο, για παράδειγμα, παρέχει τη δυνατότητα σύνδεσης από οπουδήποτε και οποτεδήποτε, με ευκολία και απόλυτη ασφάλεια, με πηγές δεδομένων οι οποίες μπορούν να υποστηρίξουν συναλλαγές που πραγματοποιούνται στην αγορά σε πραγματικό χρόνο.

Η δυνατότητα απομακρυσμένης αυθεντικοποίησης και ταυτοποήσης ιδιωτών και επιχειρήσεων υποστηρίζει και ενισχύει τη χρήση των πληροφοριών τους με διαφάνεια, κατ΄ επιλογήν τους και υποστηρίζοντας θεμιτούς και νόμιμους στόχους όπως τους κρίνουν οι ίδιοι. Δίνω ιδιαίτερη έμφαση στην απομακρυσμένη ταυτοποίηση διότι με τον τρόπο αυτό θα διευκολυνθούν πολλοί συμπολίτες μας και επιχειρήσεις χωρίς να είναι αναγκασμένοι να επισκέπτονται την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ, ή τα αστυνομικά τμήματα για το αληθές της υπογραφής. Στο εγγύς μέλλον ακόμη περισσότερο αλλά και σήμερα οι υπηρεσίες της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ μπορούν να προσφέρονται ηλεκτρονικά αντί να διαβιβάζονται μέσω ταχυδρομείου με τις γνωστές σε όλους καθυστερήσεις. Πάντα θα διατηρούμε και τη δυνατότητα, όποτε αυτό είναι απαραίτητο, να εξυπηρετούνται όσοι πολίτες το επιλέγουν και με τον παραδοσιακό τρόπο.

Ποια είναι η στρατηγική της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ και ποιες από τις τάσεις θεωρείτε ότι έχουν απόκριση στη δική μας εγχώρια πραγματικότητα; 

Η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ προετοιμάζεται να χρησιμοποιήσει, όποτε είναι αναγκαίο, όλες τις διαθέσιμες τεχνολογίες, πηγές και πληροφορίες σε όλες τις διαθέσιμες μορφές, οι οποίες συνάδουν με το σκοπό της και, όπως προαναφέραμε, πάντα στο πλαίσιο του GDPR.  Ο στόχος μας είναι η διευκόλυνση των υγειών δανειοληπτών και ταυτόχρονα των τραπεζών προκειμένου να εκτιμάται το κόστος των πιστωτικών κινδύνων με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια.

Ο τρόπος διάθεσης και χρήσης των πληροφοριών βάσει του open banking, δηλαδή γενικότερα η διάθεση με το μοντέλο BYOD (Bring Your Own Data) κατ’ αναλογία του bring your own device μπορεί να συμβάλλει στην ασφαλή χρήση πολλών νέων πληροφοριών. Έτσι διασφαλίζεται η διεύρυνση των πληροφοριών με την κατά περίπτωση εντολή του δικαιούχου των πληροφοριών και με πλήρη ενημέρωσή του. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα ενισχυθεί σημαντικά η πληροφόρηση και προς τις επιχειρήσεις.

Η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ επίσης επενδύει σε όλες τις νέες τεχνολογίες που ενισχύουν την ασφάλεια και ποιότητα των πληροφοριών προκειμένου να αποτρέπεται η μη θεμιτή χρήση και να γίνεται επεξεργασία μόνον όταν εξυπηρετείται ο σκοπός της εταιρείας. Η χρήση νέων τεχνολογιών γίνεται για την καλύτερη εξυπηρέτηση των πελατών αλλά και των δικαιούχων των πληροφοριών με σκοπό την αύξηση της ταχύτητας επικοινωνίας μαζί τους καθώς και την ενίσχυση της διαφάνειας, της ενημέρωσης και του ελέγχου από μέρους τους με το ελάχιστο κόστος. Η στρατηγική μας καλύπτει τη σημαντική αύξηση της χρήσης νέων πληροφοριών αλλά στοχευμένα.  Δηλαδή όποτε είναι απαραίτητο, θα είναι ανάλογη με τον σκοπό και την ανάγκη του παραλήπτη με πλήρη ενημέρωση και έλεγχο του δικαιούχου.

Πόσο επηρεάζουν τη λειτουργία των υπηρεσιών σας ευρωπαϊκοί κανονισμοί όπως το GDPR; Πως ξεπεράσατε τα εμπόδια και πώς προσαρμοστήκατε τελικά; 

Το GDPR στην ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ έχει ενταχθεί στο κέντρο της εταιρικής διακυβέρνησης και κουλτούρας. Καταβάλλεται προσπάθεια όχι μόνο για συμμόρφωση με τις οδηγίες και τη σχετική νομοθεσία αλλά σε κάθε υλοποίηση νέας υπηρεσίας λαμβάνονται υπόψη όλες οι προβλέψεις και οι απαραίτητοι έλεγχοι του GDPR από το στάδιο του σχεδιασμού προκειμένου να διευκολύνεται η διαφάνεια και ο έλεγχος καθώς και η ιχνηλάτηση της χρήσης και της διαγραφής των πληροφοριών.  Πολλές φορές ο σχεδιασμός υπηρεσιών γίνεται βάσει των προβλέψεων του GDPR ώστε η συμμόρφωση να είναι αυτόματη.

Στην ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ πιστεύουμε ότι για να μπορούν να αξιοποιηθούν όλες οι νέες ευκαιρίες και να αναπτυχθούν νέες υπηρεσίες, οι οποίες θα αξιοποιούν τις δυνατότητες του νέου περιβάλλοντος, η συμμόρφωση με το GDPR οφείλει να είναι στην αρχή κάθε σχεδιασμού.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός είναι ίσως το πιο σημαντικό θέμα συζήτησης για όλους τους κλάδους αυτή τη στιγμή. Πώς ανταποκρίνεται η εταιρεία σας σε αυτή την πρόκληση και ποιος είναι ο στόχος για το άμεσο μέλλον σε σχέση τόσο με την ίδια τη λειτουργία του οργανισμού όσο και με τις υπηρεσίες που προσφέρει; 

Η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ από την φύση της είναι εταιρεία ψηφιακή. 100% του κύκλου εργασιών μας από το 2000 και μετά προέρχεται από την παροχή πληροφοριών σε ψηφιακή μορφή. Ακόμη και σήμερα όταν η συλλογή πληροφοριών από τα δικαστήρια και τα υποθηκοφυλακεία γίνεται σε έντυπη μορφή αμέσως κατά την παραλαβή των δεδομένων. Μετά την ολοκλήρωσή της συλλογής οι πληροφορίες ψηφιοποιούνται και όλη η επεξεργασία στη συνέχεια είναι αυτόματη και ηλεκτρονική.

Την παρούσα στιγμή γίνεται πλήρης εκμετάλλευση του ψηφιακού μετασχηματισμού στους τομείς της απομακρυσμένης ταυτοποίησης (gov.gr), της άντλησης δεδομένων από ψηφιακές πηγές, της απομακρυσμένης ταυτοποίησης με την υποστήριξη των τραπεζών, της εξυπηρέτησης αιτήσεων πολιτών που κατατίθενται ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr ενώ πολύ σύντομα θα αποστέλλονται με ασφαλή τρόπο και μέσω email, πάντα με την επιλογή του ιδιώτη ή της επιχείρησης στους οποίους ανήκουν τα στοιχεία.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι από τότε που διατέθηκε η ταυτοποίηση φυσικών προσβάσεων μέσω του gov.gr ήδη λαμβάνεται το 50% των αιτήσεων των πολιτών για άσκηση των δικαιωμάτων τους σε ηλεκτρονική μορφή με απομακρυσμένη ταυτοποίηση.  Εάν αναλογιστούμε ότι κατατίθενται πάνω από 20.000 αιτήσεις ετησίως μπορεί κανείς να αντιληφθεί την ωφέλεια σε ταλαιπωρία, χρόνο και εξυπηρέτηση.

Στόχος είναι να εισέρχονται όλες οι πληροφορίες ψηφιακά, να πραγματοποιείται αυτόματη επεξεργασία και να διατίθενται όπως και σήμερα επίσης ψηφιακά.

Πώς συμβάλλει η ίδια η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ στην αναβάθμιση της ψηφιακής πραγματικότητας στον κλάδο;

Η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ έχει μετατρέψει τις περισσότερες εφαρμογές και υπηρεσίες της και συνεχίζει να μετατρέπει όλες τις υπόλοιπες ώστε να διατίθενται αυτοματοποιημένα και ηλεκτρονικά (δυνατότητα σύνδεσης application to application).  Έτσι οι χρήστες όλων των υπηρεσιών μπορούν να συνδέουν και να ενσωματώνουν τις υπηρεσίες μας με τις δικές τους.

Παράλληλα όλες οι εσωτερικές εργασίες μπορούν να εκτελούνται απομακρυσμένα και με ασφάλεια προκειμένου να υποστηρίζεται πλήρως η τηλεεργασία.  Σε ορισμένες περιπτώσεις έχει δοκιμαστεί με επιτυχία το crowd processing όπου κατανεμημένοι εξωτερικοί χρήστες μπορούν να εκτελούν επεξεργασίες δεδομένων.

Σημειώνεται ότι προετοιμάζεται, και τον Ιούνιο θα είναι διαθέσιμο, σύστημα υποστήριξης των τραπεζών για την έγκριση πιστώσεων 24 ώρες την ημέρα και 7 ημέρες την εβδομάδα με αδιάληπτη λειτουργία. Καθώς μεταβάλλονται οι ανάγκες και οι συνθήκες της αγοράς παρακολουθούμε και αλλάζουμε και εμείς.

Στην φωτογραφία από αριστερά προς τα δεξιά:

  • Πέτρος Καπασούρης, Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής
  • Ιωάννης Παλόγλου, Εμπορικός Διευθυντής
  • Μαρία Βιτζηλαίου, Διευθύντρια Τραπεζικών Σχέσεων

Στο επίκεντρο οι εξελίξεις για την ψηφιοποίηση των τραπεζικών υπηρεσιών

Οι τράπεζες της Κύπρου πρέπει να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις σύγχρονες ανάγκες του πελάτη και να επισπεύσουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους.

Με μεγάλη συμμετοχή πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο το 3ο Συνέδριο Digital Banking and Payments της Boussias Κύπρου, με τους ομιλητές να αποτελούν την αφρόκρεμα της Κυπριακής τραπεζικής και όχι μόνο αγοράς, ενώ ξεχώρισαν και διεθνείς συμμετοχές από την U.S. Bank, την HSBC και την Revolut Bank. Κοινός παρονομαστής ήταν ο ψηφιακός μετασχηματισμός που επισπεύθηκε λόγω του ξεσπάσματος της πανδημίας του κορωνοϊού αλλά και το πώς αντιμετωπίζουν οι τράπεζες τις νέες τεχνολογίες που έχουν “εισβάλλει” για τα καλά στις καθημερινές μας συναλλαγές. Το συμπέρασμα ήταν πως οι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί θα πρέπει να αφουγκραστούν τις αλλαγές, καθώς ένας νέος ψηφιακός πελάτης και καταναλωτής έχει κάνει την εμφάνισή του, απαιτώντας την εξυπηρέτηση που του προσφέρεται από άλλες ηλεκτρονικές υπηρεσίες.

Έτσι λοιπόν, η κατεύθυνση στην οποία θα πρέπει οι τράπεζες να κινηθούν αφορά ένα ευέλικτο, απλό και γρήγορο ψηφιακό πλαίσιο, με υπηρεσίες και προϊόντα που θα εξατομικεύονται και θα εξυπηρετούν τις διαφορετικές ανάγκες των πελατών. Αυτή η κατεύθυνση φαίνεται ότι θα μας απασχολήσει σίγουρα για τα επόμενα χρόνια, αφού η ψηφιοποίηση ήρθε για να μείνει διαμορφώνοντας ένα σκηνικό όπου τα ηλεκτρονικά εργαλεία θα εξελίσσονται συνεχώς και θα προσφέρουν λύσεις καινοτόμες και σύγχρονες. Η πλειονότητα των ομιλητών στο Συνέδριο παραδέχθηκε πως ο κορωνοϊός υπήρξε το σημείο αφετηρίας για τους περισσότερους να επιταχύνουν τις διαδικασίες σχετικά με τον ψηφιακό μετασχηματισμό αφού εν μία νυκτί, κλήθηκαν να συνεχίσουν τις λειτουργίες τους χωρίς την φυσική παρουσία. Παρά το γεγονός ότι οι τράπεζες είχαν ήδη ξεκινήσει τα πρώτα βήματα τους προς την ψηφιοποίηση, η επίσπευση αυτή δημιούργησε προκλήσεις που κλήθηκαν όλα τα τραπεζικά στελέχη να απαντήσουν, τόσο σε επίπεδο τεχνολογίας όσο και σε εταιρικό επίπεδο διεργασιών.

Το ταξίδι του μετασχηματισμού των Κυπριακών τραπεζών φαίνεται ότι βρίσκεται εν πλήρει εξελίξει, όπως διαβεβαιώνουν όλα τα στελέχη που μίλησαν στο 3ο Συνέδριο Digital Banking and Payments. Μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά αποσπάσματα των ομιλιών θα διαβάσετε τώρα εδώ, στο Digital Finance.

Ο Νικόλας Πρέντζας Deputy CEO & Chief Operating Officer στην Ancoria Bank υπογράμμισε τα οφέλη της ψηφιοποίησης των τραπεζικών υπηρεσιών.

Το ταξίδι της Ancoria Bank προς την πλήρη ψηφιοποίηση των λειτουργιών και υπηρεσιών της διήρκησε περί τα πέντε χρόνια. Η Ancoria Bank είχε ως στόχο να γίνει μια αμιγώς ψηφιακή τράπεζα ήδη από την ίδρυση της, καθώς τα στελέχη της προέρχονταν όλοι από τον τεχνολογικό τομέα. Ωστόσο, προκειμένου αρχικά να πετύχει το customer onboarding, και να προσελκύσει τους πρώτους της πελάτες, αποφάσισε να διαθέσει τρία φυσικά καταστήματα στο νησί της Κύπρου. Η δεύτερη φάση ξεκίνησε δύο χρόνια αργότερα, όταν έγινε phygital, συνδυάζοντας τις ψηφιακές υπηρεσίες μέσω των εφαρμογών της με την φυσική παρουσία στα πλαίσια της εξυπηρέτησης πελατών. Τον τελευταίο χρόνο και με αφορμή την πανδημία του κορωνοϊού, το ψηφιακό ταξίδι της Ancoria έφτασε στο αποκορύφωμα του, καθώς κατάφερε να ψηφιοποιηθεί πλήρως και να προσφέρει υπηρεσίες καθαρά μέσω εφαρμογών όπως για παράδειγμα την ψηφιακή ταυτοποίηση και την ψηφιακή υπογραφή. Τα οφέλη αυτού του ψηφιακού μετασχηματισμού ήταν πολλαπλά, καθώς η τράπεζα είδε κάθετη μείωση στο κόστος λειτουργίας της, που έφτασε μέχρι και 90% ανά πελάτη. Η ψηφιοποίηση έδωσε την ευχέρεια στην Ancoria να προσφέρει υπηρεσίες με μεγάλο scalability και να προσεγγίσει νέους πελάτες που το φυσικό customer onboarding δε θα μπορούσε να φέρει. Τέλος βελτιώθηκε σημαντικά η αποτελεσματικότητα και η ταχύτητα στην εξυπηρέτηση πελατών.

Ο Κυριάκος Κόκκινος Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής πολιτικής της Κύπρου, τόνισε την ανάγκη οι τράπεζες να επικεντρωθούν στην ασφάλεια των ψηφιακών συναλλαγών.

Η κρίση της πανδημίας έχει αφήσει ένα σοβαρό αντίκτυπο σε όλες τις οικονομίες του πλανήτη. Για την τραπεζική και τα payments, η κρίση έχει επιταχύνει τις εξελίξεις και έχει αναδείξει τάσεις στις καταναλωτικές συνήθειες οι οποίες χωρίς την κρίση θα έκαναν πολλά χρόνια ακόμα να εμφανιστούν. Μπορούμε να πούμε ότι η κρίση έχει φέρει τον ψηφιακό μετασχηματισμό πολύ νωρίτερα από όσο υπολογίζαμε. Οι νέες τεχνολογίες έχουν δημιουργήσει μια “χρυσή εποχή” καινοτομίας στον χρηματοοικονομικό κλάδο. Οι συναλλαγές έχουν γίνει άμεσες και εύκολες, με τη χρήση ενός αγγίγματος στην οθόνη του κινητού μας.  Κάθε τραπεζικός οργανισμός προσπαθεί να “κερδίσει” σε αυτόν τον ψηφιακό αγώνα, καθώς προσπαθούν να προσφέρουν άνεση, ευκολία, αποτελεσματικότητα και ασφάλεια στις υπηρεσίες τους για ένα κοινό που εξοικειώνεται ολοένα και περισσότερο με την τεχνολογική πρόοδο. Ωστόσο, το digital banking είναι κάτι περισσότερο από αυτό, καθώς η τεχνολογία έχει φέρει πολλές προκλήσεις κυρίως στο θέμα της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων αλλά και της ασφάλειας των συναλλαγών. Τα payments βρίσκονται στον πυρήνα των τραπεζικών υπηρεσιών και οι ψηφιοποίηση τους γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική και περιμένουν από τις τράπεζες τους να τους εξασφαλίσουν ότι δεν θα εκτεθούν σε οποιονδήποτε κίνδυνο. Αυτή είναι η στιγμή για τις τράπεζες να επιλύσουν τα προβλήματα τους και να προσφέρουν αυτή την ασφάλεια στους πελάτες τους, με τη βοήθεια φυσικά και των κανονιστικών αρχών αλλά και των κρατών.

Ο Δημήτρης Νικολάου Manager Digital Transformation της Τράπεζας Κύπρου υποστήριξε ότι η ψηφιακή κουλτούρα που αναπτύσσεται στην κοινωνία επιβάλλει στις τράπεζες να ακολουθήσουν διεθνή πρότυπα στο costumer experience.

Η εξοικείωση μεγάλης μερίδας των πελατών με την ψηφιακή πραγματικότητα οδηγεί τις τράπεζες να αναζητούν τους τρόπους εκείνους που θα είναι αποτελεσματικοί για την προσέλκυση αλλά και την διατήρηση των πελατών τους. Πλέον, επειδή η εμπειρία του χρήστη έχει χαραχθεί από πολιτικές που εφαρμόζουν μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί, οι τράπεζες πρέπει να συμβαδίσουν με τις νέες ανάγκες του πελάτη. Ο πελάτης έχει δει και ξέρει πώς λειτουργεί το customer experience μεγάλων εταιρειών όπως το facebook και το Instagram και τον ενδιαφέρει – και πολλές φορές το απαιτεί – να έχει το ίδιο επίπεδο εξυπηρέτησης. Δεν τον ενδιαφέρει αν είσαι τράπεζα ή όχι, έχει μάθει σε έναν τρόπο που τον βολεύει και κάνει τη ζωή του πιο εύκολη και αυτό αποζητά από την κάθε εμπειρία του με μια εταιρεία. Το μυστικό είναι να μπορέσει η τράπεζα να μετατρέψει το customer experience σε μια ψηφιακή εμπειρία που θα δίνει την ευκολία και την ευελιξία που απαιτούν οι σύγχρονοι πελάτες. Οι όποιοι περιορισμοί είτε είναι κανονιστικού χαρακτήρα είτε σε επίπεδο εσωτερικών λειτουργιών της τράπεζας θα πρέπει να προσαρμοστούν και να εξηγηθούν στους πελάτες δίνοντας παράλληλα την απαραίτητη ευελιξία προκειμένου να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει ότι αυτό μπορεί να γίνει, αρκεί οι τράπεζες να δουλέψουν προς μια ψηφιοποίηση που θα ανταποκρίνεται στα διεθνή πρότυπα.

Η Mary Wharmby, Vice President, Group Product Manager for Employee Digital Strategist και CDO στη U.S. Bank είπε ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα πρέπει πρώτα να ξεκινά από τους υπαλλήλους κάθε οργανισμού.

Οι αλλαγές σε κάθε εταιρεία είναι μια πολιτική που πρέπει να εφαρμόζεται από τα πάνω προς τα κάτω, χρειάζεται ένα εύρωστο και σαφές πρόγραμμα, που πρέπει να το διαχειρίζονται οι επικεφαλής του κάθε οργανισμού, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις “απειλές” και τις αδυναμίες που μπορούν να προκύψουν. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός πρέπει να αρχίζει πρώτα από την μεταλαμπάδευση της τεχνικής γνώσης στους υπαλλήλους, προκειμένου να κατανοήσουν γιατί είναι αναγκαίος αλλά και γιατί θα πρέπει να εκπαιδευτούν πρώτα αυτοί προκειμένου να μπορούν να υποστηρίξουν την αλλαγή που θα επιφέρει ο μετασχηματισμός στις εσωτερικές διεργασίες αλλά και στις συναλλαγές με τους πελάτες. Η αλλαγή θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα “προϊόν” του οργανισμού, καθώς αυτό θα δημιουργήσει την απαραίτητη δέσμευση από τους υπαλλήλους στο νέο προφίλ της εταιρείας. Το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα για την εκπαίδευση του προσωπικού στον ψηφιακό μετασχηματισμό είναι η ηγεσία να κατανοήσει τα προβλήματα των υπαλλήλων και τις ανάγκες τους και να δώσει απαντήσεις στο πώς ο μετασχηματισμός θα ικανοποιήσει αυτές τους τις ανάγκες. Δευτερευόντως, θα πρέπει να αφιερωθούν πολλές ώρες στο να εκπαιδευτούν γι’ αυτές τις αλλαγές με τρόπο που θα τους δώσει να καταλάβουν γιατί πρέπει να ενσωματώσουν την ψηφιοποίηση στον τρόπο δουλειάς τους και όχι να το δουν σαν ένα άλλο task που πρέπει να γίνει. Τέλος, η ηγεσία πρέπει να προωθήσει την ψηφιακή κουλτούρα ως το κυριότερο τρόπο σκέψης και έκφρασης μέσα στον οργανισμό προκειμένου να αποκτήσει το προσωπικό ένα κοινό mindset που θα τους επιτρέψει να αναπτυχθούν ως επαγγελματίες.

Ο Σπύρος Λοϊζου, Chief Information Officer της Eurobank Κύπρου θεωρεί ότι η χρήση των διαθέσιμων τεχνολογιών παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη μιας τράπεζας.

Οι τεχνολογίες που υπάρχουν ήδη και που θα υπάρξουν στο μέλλον δεν θα πρέπει να τοποθετούνται στο επίκεντρο των συζητήσεων για τις τράπεζες, καθώς δεν έχει σημασία ποιες είναι αυτές αλλά πώς της χρησιμοποιεί η κάθε τράπεζα για να βελτιώσει τόσο τις λειτουργίες και τα προσφερόμενα προϊόντα όσο και την εξυπηρέτηση των πελατών της. Θα πρέπει να υπάρξει μια αλλαγή στο πώς βλέπουν οι τράπεζες την ανάδειξη νέων λύσεων και να χαράξει στρατηγικές βιώσιμες για την επιχείρηση που θα τις επιτρέψουν να αναπτύξει τα κατάλληλα εργαλεία για να έχει μια επιτυχημένη ψηφιοποίηση.  Αν το καλοσκεφτεί κάποιος, το κεντρικό προϊόν που προσφέρει μια τράπεζα δεν έχει αλλάξει καθόλου, αποταμιεύει τα χρήματα των πελατών της, τα διακινεί και δίνει πιστώσεις. Το προϊόν ήταν και θα είναι πάνω κάτω το ίδιο. Το θέμα είναι πώς χρησιμοποιείται η τεχνολογία για να βοηθήσει αυτό το προϊόν και ποια στρατηγική χαράσσει για να το κάνει πιο αποτελεσματικό. Η εξέλιξη του τρόπου προσφοράς του προϊόντος πρέπει να ακολουθεί την εξέλιξη της τεχνολογίας. Να παραδειγματιστούν από άλλες βιομηχανίες και εταιρείες που κατάφεραν να προσφέρουν με πιο πρωτότυπο και εύκολο τρόπο το ίδιο προϊόν, όπως για παράδειγμα το Airbnb που κατάφερε να κερδίσει ολόκληρη ξενοδοχειακή βιομηχανία και να επικρατήσει. Η αλλαγή του mindset λοιπόν και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την τεχνολογία θα πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο του ψηφιακού μας μετασχηματισμού.

Η Elena Lavezzi, Head of Southern Europe της Revolut υποστήριξε ότι η διαφάνεια είναι η συνταγή της επιτυχίας για την προσέλκυση περισσότερων πελατών.

Το Fintech “γεννήθηκε” από τις στάχτες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008, όταν ο περισσότερος κόσμος έχασε την πίστη του στις μεγάλες συστημικές τράπεζες και όλοι αναζητούν εναλλακτικά προϊόντα και υπηρεσίες με τεχνολογίες που θα έβαζαν τη διαφάνεια στο επίκεντρο των συναλλαγών. Στη Revolut, η οποία ξεκίνησε ως μια fintech startup κυρίως για ταξιδιώτες και όσους είχαν συχνές διακρατικές συναλλαγές, αυτό ήταν και το βασικό εργαλείο για την ανάπτυξη της εταιρείας.

Προσέφερε συναλλαγές με σχεδόν μηδαμινή προμήθεια. Τώρα που η εταιρεία έχει εξελιχθεί σε ένα παγκόσμιο χρηματοοικονομικό οργανισμό, και παρότι ο στόχος της είναι πλέον και οι mainstream πελάτες, η διαφάνεια βρίσκεται ακόμη σε αυτό το επίκεντρο της στρατηγικής της. Με πάνω από 70 προϊόντα και υπηρεσίες, οι πελάτες της Revolut ενημερώνονται με άμεσο και απλό τρόπο για οποιαδήποτε χρέωση υπάρχει, ενώ ως digital first τράπεζα προσφέρει απλές και ευέλικτες υπηρεσίες, με βάση την ψηφιακή τεχνολογία. Σημαντικό ρόλο παίζει φυσικά και εξατομίκευση των υπηρεσιών, καθώς η πλατφόρμα της τράπεζας μπορεί να προσαρμοστεί εύκολα στις ανάγκες του κάθε πελάτη, δίνοντας του επιλογές για το πως θα διαχειριστεί τόσο το λογαριασμό του όσο και τα προϊόντα τα οποία θέλει να χρησιμοποιήσει. Οι ανάγκες του κάθε πελάτη είναι όχι μόνο ξεχωριστές αλλά και συνεχώς μεταβαλλόμενες μέρα με την ημέρα, γι’αυτό χρειάζεται να έχει στη διάθεση του μια ψηφιακή υπηρεσία που θα το επιτρέπει γρήγορα και εύκολα να προσαρμόζει την πλατφόρμα και να αλλάζει κάθε φορά τα δεδομένα.

Ο Γιώργος Πάγλας, Chief Banking & Business Development Officer στην Ancoria Bank θεωρεί πως το πιο σημαντικό στον ψηφιακό μετασχηματισμό είναι το εξατομικευμένο customer journey.

Οι τράπεζες ήταν οι πιο έτοιμες από όλο το φάσμα του επιχειρηματικού κόσμου να αντιμετωπίσουν το κύμα της πανδημίας, καθώς ο ψηφιακός μετασχηματισμός είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα και έτσι είχαν τις απαραίτητες υποδομές προκειμένου να συνεχίσει να λειτουργεί απρόσκοπτα ο κλάδος. Ωστόσο το πιο σημαντικό στο ψηφιακό ταξίδι των τραπεζών είναι η ανάδειξη του customer journey ως βασικού παράγοντα ανάπτυξης ενός χρηματοοικονομικού οργανισμού. Η μεγαλύτερη πρόκληση σε αυτό είναι η μετατροπή του customer experience στην ανέπαφη επαφή του πελάτη με την τράπεζα, από τη φυσική παρουσία που απαιτούσε η εξυπηρέτηση μέχρι πριν από λίγο καιρό.

Η στροφή στις κάρτες, τα e-wallets και το e-banking αλλά και άλλα προϊόντα όπως το digital signatures αποτελούν βασικά βήματα για την αλλαγή του customer journey. Όλες οι τράπεζες που θέλουν να μείνουν σχετικές πρέπει να επικεντρωθούν σε αυτές τις υπηρεσίες, ωστόσο βασικό ρόλο πρέπει να διαδραματίσουν και οι εποπτικές αρχές, οι οποίες πρέπει να ενισχύσουν και να ενθαρρύνουν τη χρήση των νέων τεχνολογιών, προκειμένου να μπορούν οι τράπεζες να αξιοποιήσουν όλα αυτά τα εργαλεία που θα βελτιώσουν την εμπειρία του πελάτη. Σε κάθε περίπτωση, οι καιροί έχουν αλλάξει και οι πελάτες οι ίδιοι ζητούν την πλήρη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών και των προϊόντων, και άρα οι τράπεζες θα πρέπει να συμβαδίσουν με την εποχή και να βρίσκονται ένα βήμα μπροστά σε σχέση με τις ανάγκες του πελάτη.

Ο Scott Gaten, Global Head of Payment Operations της HSBC τόνισε πως μια πετυχημένη μετάβαση στις ψηφιακές υπηρεσίες πρέπει να έχει ως επίκεντρο το operational excellence.

Η δυνατότητα της HSBC να ανταποκριθεί εντός λίγων ωρών στο lockdown και την κρίση της πανδημίας επιτεύχθηκε κυρίως στο πρόγραμμα που είχε αναπτύξει από το 2018 και αφορούσε την προσπάθεια της τράπεζας να επιτύχει το operational excellence. Το πρόγραμμα είχε ως σκοπό η τράπεζα να μη σταματήσει ούτε στιγμή να λειτουργεί ακόμα και αν όλα πάνε λάθος. Το πρώτο σκέλος αυτού το προγράμματος ήταν η εκπαίδευση των στελεχών και η οργάνωση του τρόπου που διαχειρίζονται τις ομάδες τους. Το δεύτερο βήμα ήταν η ενσωμάτων της καινοτομίας και της τεχνολογίας στις λειτουργίες της τράπεζας και η εναρμόνιση τους με το καθημερινό σύστημα λειτουργιών. Το τρίτο και πιο κρίσιμο ήταν η εκπαίδευση των πελατών στο χειρισμό των ψηφιακών εργαλείων. Όλα αυτά, ή μαλλον ο συνδυασμός και των τριών βημάτων προσέφερε στην τράπεζα την ευκαιρία να δείξει πολύ γρήγορα αντανακλαστικά κατά το ξέσπασμα της πανδημίας, αφού τόσο ο τρόπος εργασίας, όσο και οι ενσωματωμένες τεχνολογίες βοήθησαν το σύστημα να μείνει σχεδόν ανεπηρέαστο από το κλείσιμο των τραπεζών. Ακόμα και αν βγάλουμε από την εξίσωση τον παράγοντα της πανδημίας, τα οφέλη του προγράμματος Operational Excellence είναι πολλαπλά αφού βελτιώνει την εμπειρία του πελάτη, ενώ προσφέρει ευκολία και αμεσότητα στις συναλλαγές του με τις τράπεζες.

Ο Γιάννης Πολλάλης, Καθηγητής Στρατηγικής και Διευθυντής του iLEADS Lab στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς ανέλυσε το πώς η πανδημία του κορωνοϊού ανάγκασε τις τράπεζες να επιταχύνουν τον ψηφιακό τους μετασχηματισμό.

Οι αλλαγές που έφερε η πανδημία σε παγκόσμιο επίπεδο αναμένεται να επικρατήσουν ακόμα και μετά το πέρας της κρίσης, καθώς πλέον οι περισσότεροι καταναλωτές δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν τις ψηφιακές συναλλαγές, στοχεύοντας περισσότερο στην αμεσότητα και την ευκολία που προσφέρουν οι ηλεκτρονικές πληρωμές ενώ σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστήμιου Πειραιώς οι περισσότεροι δηλώνουν ότι το mobile banking θα αντικαταστήσει την επίσκεψή τους στα υποκαταστήματα της τράπεζας τους. Αυτά τα δεδομένα δημιουργούν νέες συνθήκες για τις τράπεζες που πρέπει να ενσωματώσουν την ψηφιακή κουλτούρα στις εσωτερικές τους λειτουργίες προκειμένου να μπορέσουν ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις προκλήσεις που θα προκύψουν μετά την πανδημία. Οι τράπεζες θα πρέπει να αποκτήσουν και να κατακτήσουν τρεις νέες ικανότητες: το mindset της διαρκούς αλλαγής μέσα και έξω από τον οργανισμό, την πελατοκεντρική κουλτούρα που ανταποκρίνεται στις εξατομικευμένες ανάγκες του κάθε πελάτη και την ευελιξία που προσφέρει ο ψηφιακός κόσμος. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη και των τριών ικανοτήτων, ο οποίος ακουμπά τρεις πυλώνες: τον μετασχηματισμό της εμπειρίας του πελάτη, τον μετασχηματισμό των εσωτερικών λειτουργιών της τράπεζας και τον μετασχηματισμό του επιχειρηματικού μοντέλου. Όλα αυτά μπορούν να επιτευχθούν μόνο αν αλλάξει η νοοτροπία και η κουλτούρα των τραπεζών σε επίπεδο ανώτατων στελεχών, καθώς αυτοί είναι που οδηγούν τελικά στην επιτυχία ή την αποτυχία προσαρμογής στα νέα δεδομένα.

Ο Χρηστος Εοτζουριάν, Channels & Digital Products Manager στην Ελληνική Τράπεζα είπε ότι η εκπαίδευση των πελατών στον ψηφιακό μετασχηματισμό είναι εξίσου σημαντική.

Η Ελληνική Τράπεζα είχε ξεκινήσει το ταξίδι του ψηφιακού μετασχηματισμού πολύ πριν την έλευση του κορωνοϊού, ωστόσο η πανδημία επιτάχυνε τις εξελίξεις, αναγκάζοντας την τράπεζα να εισάγει νωρίτερα ψηφιακές υπηρεσίες αλλά και να διαθέσει στην αγορά το πρώτο της mobile app, το οποίο φιλοδοξεί να γίνει το πρώτο σημείο αναφοράς για τους πελάτες της. Ωστόσο, η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών θα πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να μη δημιουργήσει πελάτες “δύο ταχυτήτων”. Υπάρχουν οι πελάτες που είναι πλήρως εξοικειωμένοι με τον ψηφιακό τρόπο λειτουργίας και τις ηλεκτρονικές πληρωμές, υπάρχουν όμως και αυτοί που δεν έχουν καμία εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες. Είναι λοιπόν ευθύνη των τραπεζών να ενισχύσουν το λεγόμενο digital literacy στους πελάτες τους προκειμένου να συμβαδίσουν με τις εξελίξεις του ψηφιακού μετασχηματισμού. Η Ελληνική Τράπεζα γι’αυτό το λόγο έχει δημιουργήσει  “connect corners” όπου υπάλληλοι του οργανισμού εκπαιδεύουν όσους πελάτες θέλουν να μάθουν τις ψηφιακές λειτουργίες των υπηρεσιών, το mobile app αλλά και πώς να ολοκληρώνουν ηλεκτρονικά τις συναλλαγές τους. Η εκπαίδευση του κοινού πρέπει να γίνει ταχύτατα καθώς οι τάσεις που δημιουργούνται τόσο στην κοινωνία όσο και σε επίπεδο οργανισμών, κινδυνεύουν να αφήσουν πίσω τους ομάδες πληθυσμών και να δημιουργήσει την αποκαλούμενη “ψηφιακή ανισότητα”.

Στο 3ο Συνέδριο Digital Banking and Payments μίλησαν επίσης οι:

  • Κώστας Αγρότης, Πρόεδρος ΔΣ του Κυπριακού Συνδέσμου Πληροφορικής
  • Μαρίνος Θεμιστοκλέους, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και διευθυντής του IFF
  • Σαυρούλα Καμπουρίδου, CEO της ΔΙΑΣ Α.Ε.
  • Μαρία Ραφαήλ, Πρόεδρος της EADPP
  • Νικόλας Πρέντζας, Deputy CEO & Chief Operating Officer της Ancoria Bank
  • Μαρία Γερμανού, COO της Papaellinas Group
  • Ανδρέας Δημητρίου, CIO της AlphaMega Hypermarkets
  • Ελένη Κωνσταντίνου, CFO της Superhome Center (DIY)

To Χρηματιστήριο Αθηνών επενδύει στην καινοτομία

Το Χρηματιστήριο Αθηνών δείχνει το δρόμο για την ανάπτυξη του fintech στην Ελλάδα, με την ίδρυση ενός μόνιμου innovation hub, σε συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο.

Η πρόσκληση από το Χρηματιστήριο της Αθήνας, τον περασμένο Νοέμβρη, προς κάθε ενδιαφερόμενο από τους χώρους της έρευνας, της καινοτομίας και των νεοφυών να πάρουν μέρος στο Πρόγραμμα ATHEX Innovation, το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με το Κέντρο Επιχειρηματικότητας & Καινοτομίας (ACEin) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, μπορεί να ξάφνιασε πολλούς, αλλά όχι όσους έχουν παρακολουθήσει τις ολοένα μεγαλύτερες επενδύσεις και τη συμβολή των τεχνολογιών αιχμής στην πορεία του, τα τελευταία χρόνια. Συμβολή που είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο την καλύτερη λειτουργία του ίδιου του Χρηματιστηρίου, αλλά και τη διάχυση της τεχνογνωσίας που απέκτησε, με τη μορφή ψηφιακών προϊόντων και υπηρεσιών, ακόμα και εκτός συνόρων, με σημαντικό όφελος στα έσοδα και το κύρος του. Το Πρόγραμμα και η μετεξέλιξή του σε Κόμβο Καινοτομίας είναι απλώς τα επόμενα βήματα στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας, όπως φάνηκε καθαρά στη συζήτηση που είχε το Digital Finance με τους βασικούς συντελεστές της. “Η αποτελεσματική διαχείριση της τεχνολογίας και της καινοτομίας αποτελεί πάγιο στόχο του Ομίλου του Χρηματιστηρίου Αθηνών”, μας ξεκαθάρισε ευθύς εξαρχής ο Σωκράτης Λαζαρίδης, διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου Χρηματιστηρίου Αθηνών. “Πέρυσι, δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στα πιθανά σενάρια εκσυγχρονισμού των συστημάτων και υποδομών μας και σ’ αυτό το πλαίσιο προέκυψε η ιδέα για διαμόρφωση ενός νέου προγράμματος καινοτομίας, του οποίου ο ρόλος δεν θα εξαντλείται στην εκπαίδευση νέων στελεχών και τη βράβευση κάποιων ιδεών και προτάσεων, αλλά θα επενδύει στη διαμόρφωση άμεσων σχέσεων συνεργασίας των συμμετεχόντων με το Χρηματιστήριο και την υποστήριξη των στρατηγικών μας στόχων.”

Έργο Ανοικτής Καινοτομίας
Στην προσπάθεια για την υλοποίηση της πρωτοβουλίας του ATHEX Innovation, καθοριστική ήταν η συμβολή του καθηγητή και μέλους του ΔΣ του Χρηματιστηρίου, Γιώργου Δουκίδη, αλλά και η συνεργασία με το ACEin, το οποίο έχει πλούσια εμπειρία στο σχεδιασμό και την υλοποίηση αντίστοιχων προγραμμάτων.

“Το Χρηματιστήριο Αθηνών είναι διεθνώς γνωστό για τη σημαντική τεχνογνωσία που έχει στα πληροφοριακά συστήματα, τα οποία προσφέρει ως υπηρεσίες και σε άλλα Χρηματιστήρια. Άρα, ως εξειδικευμένος διεθνής πάροχος ψηφιακών υπηρεσιών προβληματίζεται για το πώς θα συνεχίσει να είναι ανταγωνιστικός, αξιοποιώντας τις αναδυόμενες τεχνολογικές τάσεις, όπως τεχνητή νοημοσύνη, μεγάλα δεδομένα, υποδομές cloud, blockchain κλπ,” τόνισε στο Digital Finance ο κ. Δουκίδης. “Επειδή οι εξελίξεις γενικά στον χώρο των FinTech προχωρούν με μεγάλη ταχύτητα, αποφασίστηκε η υλοποίηση project ανοικτής καινοτομίας, ώστε το χρηματιστήριο να συνεργαστεί με startups που έχουν ήδη σχετική τεχνογνωσία και παρόμοια συστήματα/υπηρεσίες. Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο διαθέτει σχετική τεχνογνωσία στην οργάνωση έργων ανοικτής καινοτομίας και ήταν πολύ λογικό να συνεργαστούν, προκειμένου να υλοποιηθεί με επαγγελματικό τρόπο αυτό το σημαντικό έργο.”

Από τη μεριά της, η αναπληρώτρια καθηγήτρια του ΟΠΑ, Κατερίνα Πραματάρη, επιστημονικά υπεύθυνη του Κέντρου ACEin, διευκρίνισε ότι “στα προγράμματα ανοιχτής καινοτομίας, μεγάλες επιχειρήσεις και οργανισμοί έρχονται σε αλληλεπίδραση με το οικοσύστημα καινοτομίας, το οποίο περιλαμβάνει νεοφυείς επιχειρήσεις και ερευνητικές ομάδες, αλλά κι ένα pool με ταλαντούχα άτομα και επιστήμονες που ενδιαφέρονται να αναπτύξουν καινοτόμα προϊόντα/υπηρεσίες, αξιοποιώντας τεχνολογίες αιχμής”. Σύμφωνα με την κ. Πραματάρη, σε αυτό το εγχείρημα το ACEin διαδραμάτισε κομβικό ρόλο, αφού ήταν ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο Χρηματιστήριο Αθηνών και τις startups.

“Πέρα από τον αρχικό σχεδιασμό, είχαμε καθοριστικό ρόλο σ’ ό,τι αφορούσε στην εστιασμένη επικοινωνία και τον εντοπισμό (scouting) σχετικών νεοφυών επιχειρήσεων, ερευνητικών ομάδων και ταλαντούχων ατόμων από πολλά διαφορετικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, οδηγώντας σε συμμετοχές-ρεκόρ στο πρόγραμμα,” είπε η κ. Πραματάρη. “Επιπλέον, η συμβολή μας ήταν καθοριστική στο σχηματισμό ομάδων και τον προσδιορισμό συγκεκριμένων έργων και αναγκών του Χρηματιστηρίου, πάνω στα οποία ξεκίνησε η συνεργασία του μ’ αυτές τις ομάδες και τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Το Κέντρο ACEin, ως ενδιάμεσος συνεργάτης, παρέχει δοκιμασμένη μεθοδολογία για τον σχεδιασμό και τη διεξαγωγή ενός τέτοιου προγράμματος και υποστηρίζει τις ομάδες μέσα από μία συστηματική διαδικασία επιτάχυνσης. Επιπλέον, βοηθά τον ίδιο τον Οργανισμό και τα στελέχη του να αλληλοεπιδράσουν με τις ομάδες με οργανωμένο τρόπο, που εγγυάται μία win-win συνεργασία, εμπλέκοντας στη διαδικασία επιστήμονες και διδάκτορες του Κέντρου, εξειδικευμένους στην καθοδήγηση και υποστήριξη καινοτόμων ιδεών”.

Αριθμός-ρεκόρ συμμετοχών
Η κ. Πραματάρη είναι ενθουσιασμένη με τον αριθμό-ρεκόρ των συμμετοχών, που ξεπέρασαν τις 400. Τόνισε ότι στο μεγαλύτερο μέρος τους είναι φοιτητές και νέοι επιστήμονες με ισχυρό τεχνολογικό ή/και χρηματοοικονομικό υπόβαθρο που έδειξαν ενδιαφέρον να συμμετάσχουν σε ομάδες, να συνεργαστούν στενά με το Χρηματιστήριο και να αναπτύξουν καινοτόμες υπηρεσίες και μοντέλα βασισμένα στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και αλγορίθμων, για τη χρηματιστηριακή διοίκηση και τις ευρύτερες ανάγκες της κεφαλαιαγοράς. Μάλιστα, οι συμμετοχές δεν προέρχονταν μόνο από το ΟΠΑ, αλλά από πολλά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα της χώρας (22, συνολικά), ενώ σημαντική ήταν η συμμετοχή νεοφυών επιχειρήσεων, μεμονωμένων φοιτητών με υπόβαθρο στην Πληροφορική, την Επιστήμη των Δεδομένων και τα χρηματοοικονομικά, όσο και ερευνητικών ομάδων (33 ερευνητικές ομάδες και ερευνητές) οι οποίες αναπτύσσουν μοντέλα και τεχνολογίες που μπορούν να βρουν εφαρμογή στον ευρύτερο κλάδο του Χρηματιστηρίου και του fintech.

“Πολύ σημαντικό είναι το γεγονός ότι, μέσα από αυτή τη διαδικασία, νέες και νέοι με μεγάλο εύρος δεξιοτήτων μπορούν να προτείνουν λύσεις και να δουν άμεσα την ανταπόκριση της αγοράς, επιταχύνοντας έτσι την επιχειρηματική τους δραστηριότητα,” υπογράμμισε η κ. Πραματάρη. Από την πλευρά του ο Γιώργος Δουκίδης συμπλήρωσε ότι αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, είναι η επιθυμία κορυφαίων ερευνητικών ομάδων από ελληνικά πανεπιστήμια να συνεργαστούν με το Χρηματιστήριο σε μακροπρόθεσμη βάση και να πειραματιστούν με εφαρμοσμένα ερευνητικά δεδομένα που θα τους δώσει. “Αυτό δίνει στο Χρηματιστήριο τη δυνατότητα να παίξει κομβικό ρόλο στην υποστήριξη της ερευνητικής κοινότητας των fintech, εξέλιξη που θεωρούμε ιδιαίτερα θετική στη συνεργασία των ΑΕΙ με την πραγματική οικονομία,” επεσήμανε ο κ. Δουκίδης.

Η συμμετοχή ξεπέρασε τις προσδοκίες
Ο κ. Λαζαρίδης υπογράμμισε πως αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στη δεύτερη και κρισιμότερη φάση του προγράμματος, χαρακτηρίζοντας εντυπωσιακό γεγονός– το οποίο απέδωσε κυρίως στο όνομα και τη φήμη του Χρηματιστηρίου. Στην παρούσα δεύτερη φάση, έχουν περάσει οκτώ ομάδες από αυτές που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος, οι οποίες προσπαθούν με τη βοήθεια μεντόρων από την πλευρά του Χρηματιστηρίου να διαμορφώσουν την τελική πρόταση στην οποία θα αξιολογηθούν. Μέσα στο επόμενο δίμηνο, οι ομάδες που έχουν προτάσεις με προστιθέμενη αξία και είναι σε θέση να τις υλοποιήσουν, αναμένεται να συνεργαστούν με τον Όμιλο, αφού διαμορφωθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο ενδεχομένως να περιλαμβάνει και κάποιου είδους χρηματοδότηση. Πέρα από την εξειδικευμένη εκπαίδευση και ενημέρωση στα σύγχρονα θέματα των Χρηματιστηρίων, στις ομάδες δόθηκε υποστήριξη σ’ ό,τι αφορά στη σχεδίαση και ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών, αλλά και στην οργάνωση μιας startup εταιρείας από 10 και πλέον εξειδικευμένα στελέχη του Χρηματιστηρίου.

Ο διευθύνων σύμβουλος του Χρηματιστηρίου Αθηνών αποκάλυψε, επίσης, ότι ήδη συνεργάζονται με δυο startup, εξετάζοντας τα προϊόντα που προσφέρουν και την πιθανότητα τροποποίησής τους προς μια κατεύθυνση που εξυπηρετεί τον Όμιλο, ενώ προχωρούν οι συζητήσεις και με τις ερευνητικές ομάδες, προκειμένου να επιδιώξουν κοινούς στόχους και να ‘παντρέψουν’ τα δικά τους ερευνητικά ενδιαφέροντα με τις ανάγκες του business. “Όπως μπορείτε να φανταστείτε, η πανδημία δυσκόλεψε μεν το έργο μας, αλλά η ομάδα που ‘τρέχει’ το πρόγραμμα έχει καταφέρει να βρει δημιουργικές λύσεις και να φέρει τον κόσμο που συμμετέχει κοντά, δίνοντάς του κατάλληλη καθοδήγηση και εργαλεία,” είπε ο κ. Λαζαρίδης.

Αναζητώντας νέους συνεργάτες
Ο κ. Λαζαρίδης δεν κρύβει πως στόχος του ATHEX Innovation δεν είναι μονάχα η λειτουργία του ως παραδοσιακό πρόγραμμα καινοτομίας, στο πλαίσιο του οποίου ομάδες και νέοι δημιουργοί θα εξοικειωθούν με τις δραστηριότητες και τις ανάγκες της κεφαλαιαγοράς και θα συνεργαστούν μεταξύ τους, έχοντας στη διάθεσή τους έμπειρα στελέχη για να στηρίξουν τις προσπάθειες και τις ιδέες τους. “Κεντρικός στόχος και φιλοδοξία μας είναι να βρούμε τους νέους συνεργάτες που θα υποστηρίξουν τον Όμιλο άμεσα, στην προσπάθεια υλοποίησης των σκοπών του,” είπε ο κ. Λαζαρίδης. “Το πρόγραμμα δεν φιλοδοξεί απλώς να βραβεύσει κάποιες ομάδες με ενδιαφέρουσες προτάσεις, αλλά να δημιουργήσει τις συνθήκες για τη συνεργασία του Ομίλου με αυτές, πάνω σε συγκεκριμένους άξονες που μας ενδιαφέρουν.

Φιλοδοξεί, δηλαδή, να κατευθύνει νέους επιστήμονες με επιχειρηματικό δαιμόνιο να καταπιαστούν με κάποια από τα βασικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει η σύγχρονη κεφαλαιαγορά, αλλά και η ελληνική οικονομία, στην προσπάθειά της να χρηματοδοτήσει τις ελληνικές επιχειρήσεις. Μάλιστα, για να τροφοδοτήσουμε τους συμμετέχοντες και τις ομάδες με τα κατάλληλα ερεθίσματα για να καινοτομήσουν, φροντίσαμε να εντοπίσουμε τις βασικότερες προκλήσεις που αναμένεται να αντιμετωπίσει ο χώρος το επόμενο διάστημα και να εξετάσουμε πώς οι νέες τεχνολογίες θα μπορούσαν να δώσουν απαντήσεις σε αυτές.” O κ. Λαζαρίδης ανέφερε ότι στόχος για το ATHEX Innovation, είναι να καθιερωθεί ως μόνιμο innovation hub, και να αποτελεί ένα πυλώνα μέσω του οποίου ο Όμιλος θα δύναται να διατηρεί συνεχή επαφή με τις νέες τεχνολογίες και τις τελευταίες εξελίξεις στο χώρο, αλλά και να συνεισφέρει στον εντοπισμό ατόμων και ομάδων που χαρακτηρίζονται από ευρηματικότητα και επιχειρηματικότητα. “Πιστεύουμε βαθύτατα στην εξωστρέφεια και τις συνέργειες και ευελπιστούμε ότι μέσω αυτού θα γίνουμε πόλος έλξης για άτομα που θέλουν να πάνε την ελληνική οικονομία μπροστά, φέρνοντας σημαντική προστιθέμενη αξία,” τόνισε ο κ. Λαζαρίδης. “Εννοείται ότι θα το θεωρήσουμε τρομερή επιτυχία αν οι προτάσεις και τα project που θα προκύπτουν από το πρόγραμμα διευκολύνουν το άνοιγμα του Ομίλου σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες. Η κατεύθυνση αυτή, δηλαδή η διεύρυνση των παρεχόμενων υπηρεσιών στους συμμετέχοντες στην κεφαλαιαγορά, πέρα από την αμιγώς συναλλακτική δραστηριότητα, αποτελεί συγκεκριμένο στρατηγικό προσανατολισμό του Ομίλου”.

Ανάλογο ήταν και το σχόλιο του κ. Δουκίδη, σ’ ό,τι αφορά στην αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος, καθώς τονίζει ότι το Χρηματιστήριο ενδιαφέρεται να αξιοποιήσει τις καινοτόμες υπηρεσίες, εφ’ όσον αποδειχτεί ότι αντιμετωπίζουν τις σύγχρονες προκλήσεις με αποδοτικό τρόπο. Επισημαίνει ότι στόχος τους είναι να βοηθηθούν οι συμμετέχουσες startup στα αρχικά τους βήματα, με καλά επαγγελματικά συμβόλαια ως τεχνολογικοί προμηθευτές και με τη δυνατότητα να προωθήσουν τις νέες υπηρεσίες τους διεθνώς.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η καινοτομία
Όταν έχεις στη διάθεσή σου τον διευθύνοντα σύμβουλο του Χρηματιστηρίου, που μάλιστα ομολογεί το τεράστιο ενδιαφέρον του Ομίλου για την τεχνολογία και την καινοτομία, δεν μπορείς να μην τον ρωτήσεις κάτι παραπάνω γι’ αυτή τη σχέση. Ο κ. Λαζαρίδης αποδέχεται την “πρόκληση”, τονίζοντας ότι η διαχείριση της τεχνολογίας και της καινοτομίας είναι κάτι που τους απασχολεί σοβαρά: “Ο Όμιλος διαθέτει πλούσια τεχνογνωσία, αναπτύσσει και επενδύει σημαντικά ποσά στα συστήματα του και τις τεχνολογίες του, γεγονός που του επιτρέπει να τις εκμεταλλεύεται εμπορικά και σε διεθνές επίπεδο. Δεν είναι άλλωστε τυχαία η πρόσφατη επιτυχία μας σε δύο διεθνείς διαγωνισμούς, αλλά και η καθοριστική συμβολή του Ομίλου στη δημιουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας και της ανάλογης πλατφόρμας. Παρακολουθούμε από πολύ κοντά τα trends του χώρου, με σκοπό να αναζητούμε καινοτόμες λύσεις στα θέματα αυτά. Ενδεικτικά, αναφέρω τα SMEs funding & ESG – Roots & ESG – Το ATHEX Innovation προσπαθεί να στηρίξει και αυτά”.

Οι προσπάθειες για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Χρηματιστηρίου βρίσκονται στο επίκεντρο των εργασιών καθώς είναι αδήριτη ανάγκη να συμβαδίσει η ελληνική κεφαλαιαγορά με τις νέες τεχνολογίες και νοοτροπίες.

“Έχοντας επενδύσει πρόσφατα στην αναβάθμιση των υπολογιστικών του υποδομών στα ιδιόκτητα Κέντρα Δεδομένων, το Χρηματιστήριο μπορεί να εξετάζει προσεκτικά τις επόμενες κινήσεις και επιλογές του που θα εξασφαλίσουν το επιθυμητό αποτέλεσμα για τον μετασχηματισμό όχι μόνο του ιδίου, αλλά και του οικοσυστήματος των συμμετεχόντων στις αγορές του,” ανέφερε ο κ. Λαζαρίδης. “Έχει γίνει αντιληπτό ότι τεχνολογίες όπως το cloud παίζουν κεντρικό ρόλο στον ψηφιακό μετασχηματισμό κάθε επιχείρησης, καθώς δίνουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε τεχνολογίες που, χωρίς αυτό, θα είχαν δυσβάστακτο κόστος πρόσβασης, Επίσης, επιδιώκοντας να λειτουργεί ως πάροχος λύσεων με το μοντέλο SaaS, το Χρηματιστήριο αξιολογεί τις  εναλλακτικές λύσεις και τις δυνατότητες αυτών των τεχνολογιών και ήδη προγραμματίζει την αναβάθμιση των πληροφοριακών συστημάτων του προκειμένου να το επιτύχει. Είναι προφανές ότι το πρόγραμμα Ανοικτής Καινοτομίας μπορεί να συμβάλει με πολλούς τρόπους προς αυτή την κατεύθυνση, διότι φέρνει σε επαφή καινοτόμες ομάδες με ιδέες και δυνατότητες, ώστε να μπορέσουν να λύσουν σύνθετα προβλήματα των αγορών”. Η τελευταία ερώτηση ήταν εστιασμένη στο μέλλον των κεφαλαιαγορών. Διεθνώς, παρατηρούμε -αν και όχι με τόση έκπληξη, πια- την “επέλαση” των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας και την επικράτησή τους στα “ταμπλό”, εις βάρος των εκπροσώπων πολλών άλλων κλάδων, που χάνουν έδαφος. Πώς το σχολιάζει αυτό, ρωτήσαμε τον κ. Λαζαρίδη, πώς βλέπει αυτή την τάση και τι συμβαίνει στα καθ’ ημάς;

“Τη δεκαετία του ΄90 συντελέσθηκε πραγματική επανάσταση τόσο σε συστήματα trading και post trading, όσο και σε συστήματα συγκέντρωσης εντολών. Οι αγορές θα πρέπει να αναγνωρίζονται  ως αποτελεσματικοί μηχανισμοί διαμόρφωσης τιμών και συγκέντρωσης κεφαλαίων. Και στις δύο αυτές διαστάσεις, καταλυτικό ρόλο παίζουν τα κανάλια πληροφόρησης του επενδυτικού κοινού και η συγκέντρωση του ενδιαφέροντος. Προφανώς, η χρήση και επίδραση της τεχνολογίας σε όλα τα παραπάνω, είναι κομβικής σημασίας,” ανέφερε ο κ. Λαζαρίδης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η τεχνολογία και η ραγδαία εξέλιξή της θα κρίνουν το μέλλον πολλών τομέων και χώρων, γιατί επιτρέπουν την επίλυση σημαντικών προβλημάτων και δημιουργούν προστιθέμενη αξία που είναι το βασικό ζητούμενο. Φυσικά, ένας χώρος που στόχο έχει να “παντρέψει” την προσφορά με τη ζήτηση, να διασφαλίσει την ομαλή και ασφαλή λειτουργία αυτής της επαφής και να διαμοιράσει την απαιτούμενη πληροφορία δεν είναι δυνατόν να μην επηρεαστεί από τις ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνολογία για να κάνουμε τη δουλειά μας όλο και πιο αποτελεσματικά, εξ ου και μια ισχυρή τάση διεθνώς για “από-διαμεσολάβηση” (disintermediation).

“Βέβαια, όπως συμβαίνει και σε κάθε άλλο χώρο, η τεχνολογία δεν είναι πανάκεια, αλλά αναγκαίο εργαλείο, ιδιαίτερα την τρέχουσα εποχή. Χρειάζεται, όμως, να εστιάσουμε εμφατικά, όπως συμβαίνει σ’ όλη την Ευρώπη, από τη μία στο financial literacy κι από την άλλη στη διευκόλυνση των startuppers να εξασφαλίσουν τα κεφάλαια ανάπτυξης που χρειάζονται. Επομένως, το μέλλον του Χρηματιστηρίου δεν είναι δυνατό να είναι αμιγώς τεχνολογικό,” είπε ο διευθύνων σύμβουλος του ΧΑ.

H Walmart μπήκε στο fintech και κονταροχτυπιέται με την Amazon

Η μεγαλύτερη είδηση των τελευταίων εβδομάδων στη διεθνή κοινότητα του Fintech δεν είναι καμία άλλη από την απόφαση του αμερικανικού κολοσσού Walmart να κάνει δυναμική είσοδο στον τομέα. Σε πολλούς, και ειδικά στην Amazon, αυτό δεν άρεσε καθόλου.

Η είδηση προκάλεσε πηχυαίους τίτλους, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το όνομά της είναι σχεδόν συνώνυμο της λιανικής καταναλωτικών αγαθών: “Η Walmart μπαίνει στο fintech!” Αφορμή στάθηκε η “αρπαγή” δυο ανώτερων στελεχών της επενδυτικής τράπεζας Goldman Sachs, των Omer Ismail και David Stark, στα τέλη Φεβρουαρίου, προφανώς για να ετοιμάσουν το επόμενο μεγάλο βήμα εκ μέρους της, που μένει να δούμε τι ακριβώς είναι.  Η αίσθηση στην κοινή γνώμη ήταν μεγάλη, αλλά όχι και στους ειδήμονες – οι παλιοί, έμπειροι αναλυτές της αμερικανικής αγοράς απλώς χαμογελούσαν, καθώς ο γίγαντας των 11.500 καταστημάτων σε 27 χώρες και των 2,2 εκατομμυρίων εργαζομένων, τον οποίο επισκέπτονται κάθε εβδομάδα περισσότερα από 150 εκατομμύρια καταναλωτές, αν και ελαφρώς κλονισμένος λόγω της κρίσης δεν έκανε κάτι απροσδόκητο.

Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’50, η Walmart έμπαινε σταδιακά όλο και περισσότερο στο χώρο του χρήματος. Αρχικά, το έκανε για να καλύψει τις ανάγκες των πελατών της με εγκατάσταση ΑΤΜ και πρόσθετες υπηρεσίες οι οποίες στήριζαν τα δικά της προγράμματα πιστότητας, με κουπόνια, εκπτώσεις και προσφορές, ώστε να υπερισχύσει των ανταγωνιστών της, που ολοένα έριχναν τις τιμές, στενεύοντας όσο δεν παίρνει άλλο τα περιθώρια κέρδους. Όμως, σιγά-σιγά, από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 και μετά, άρχισε όλο και πιο πολύ πραγματικά να “βάζει πόδι” στον χώρο.

Η πρώτη προσπάθεια
Πρώτα, προσπάθησε να αγοράσει μια μικρή τράπεζα της Οκλαχόμα, αλλά δεν της το επέτρεψε η τότε νομοθεσία. Λίγο αργότερα, προσπάθησε να κάνει κάτι ανάλογο στην Καλιφόρνια – ξανά “πόρτα”.

Το 2015 ξεκίνησε το Walmart Pay, για πληρωμές μέσω κινητών, τομέας που στην αμερικανική αγορά θα φτάσει τα επόμενα δυο χρόνια στα 3 τρις δολάρια, από μόλις 550 δις σήμερα, άρα, ο αγώνας της μάλλον θα δικαιωθεί νωρίς. Την ίδια χρονιά ξεκίνησε και τις προπληρωμένες κάρτες με τη Walmart MoneyCard, ενώ ένα χρόνο νωρίτερα είχε ξεκινήσει τις μεταφορές χρημάτων με την Walmart2Walmart (για όσους βρίσκονταν εκτός τραπεζικού συστήματος, αλλά είχαν κάρτα για τις αγορές τους), που συμπληρώθηκαν με την Bluebird2Walmart (εντολή μέσω κινητού για πληρωμή μετρητών) και την πιο πρόσφατη Walmart2World (με στόχο τα περίπου 2 δισεκατομμύρια εκτός τραπεζικού συστήματος κατοίκους αυτού του πλανήτη). Άρα, έχουν γνώσιν (και πόρους, αφού τα κέρδη από προμήθειες συνεχώς αυξάνουν) οι “χρηματο-φύλακες”. Δεν είναι αυτός, όμως, ο μοναδικός λόγος της επέκτασης.

Η αντιπαλότητα με την Amazon
H Walmart ιδρύθηκε από τον Sam Walton to 1962 και παραμένει η μεγαλύτερη επιχείρηση στον κόσμο, πραγματική αυτοκρατορία, με έσοδα σχεδόν 560 δις δολάρια. H Amazon ιδρύθηκε από τον Τζεφ Μπέζος 32 χρόνια αργότερα, το 1994, όμως τα έσοδά της ξεπέρασαν πέρυσι τα 386 δις δολάρια, με έντονα αυξητικές τάσεις.

Με άλλα λόγια, ο πρώτος νιώθει καυτή στην πλάτη του την ανάσα του δεύτερου, που θέλει να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη. Ο πρώτος βασίζεται στην κλίμακα και στον όγκο για να προσφέρει τις χαμηλότερες δυνατές τιμές. Ο δεύτερος βασίζεται στην τεχνολογία και στις καινοτομίες, για να πάρει όσο γίνεται μεγαλύτερο μερίδιο από την πίτα της αγοράς. Μοιραίο ήταν να μπει ο ένας στα “χωρικά ύδατα” του άλλου, όσο κι αν το βασικό κοινό τους παραμένει διαφορετικό: σύμφωνα με τις έρευνες αγοράς, ο μέσος πελάτης της Walmart είναι μια 51χρονη γυναίκα με ετήσιο εισόδημα λίγο πάνω από τα 56.000 δολάρια, ενώ του Amazon είναι 37 χρονών, με εισόδημα της τάξεως των 90.000 δολαρίων.

H Walmart στρέφεται στην τεχνολογία και στο fintech, λοιπόν, για να κρατήσει τη βάση της και να αποκρούσει την επίθεση του πλουσιότερου ανθρώπου στον κόσμο, έχοντας ως στόχο να προλάβει να γίνει εκείνη Amazon, πριν η Amazon γίνει Walmart Μπορεί, άραγε, να τα καταφέρει;

Οι αναλυτές ξεκινούν από την παραδοχή πως δεν θα μπορέσει ποτέ να “χτυπήσει” την Amazon μέσα στο ίδιο της το “σπίτι”, στο ηλεκτρονικό εμπόριο – τουλάχιστον, όμως, η διαφορά πρέπει να μείνει σε λογικά επίπεδα, εξ ου και η εξαγορά από την Walmart ήδη από το 2018 πλειοψηφικού μεριδίου στην Flipkart, το μεγαλύτερο ηλεκτρονικό κατάστημα λιανικής της Ινδίας με πλούσια τεχνογνωσία, αντί 16 δις δολαρίων. Με δεδομένο το τεράστιο πλήθος καταστημάτων offline που διαθέτει στις ΗΠΑ. τo μοντέλο που μάλλον προκρίνει, είναι μεικτό: παραγγελία online και παραλαβή στην πόρτα του καταστήματος ή σε ειδικά εξωτερικά κιόσκια.

Αγώνας σε νέο γήπεδο
Η προειδοποιητική βολή ότι τα πράγματα έχουν σοβαρέψει για τη fintech στροφή της Walmart ρίχτηκε τον περασμένο Ιανουάριο, όταν ανακοίνωσε ότι ιδρύει μια νέα εταιρία, προκειμένου “να αναπτύξει μοναδικά και προσιτά χρηματοοικονομικά προϊόντα για τους πελάτες και τους εργαζομένους της”. Κι εδώ αναζήτησε βοήθεια, καθώς συνεργάζεται στη δημιουργία της νέας startup με ένα VC, τη Ribbit Capital (επενδυτή, επίσης, στην πολυσυζητημένη RobinHood), κρατώντας όμως για λογαριασμό της την πλειοψηφία των μετοχών και τοποθετώντας στο ΔΣ της νεοφυούς τον US CEO, John Furner και τον CFO Brett Biggs. Σαφές το μήνυμα ότι τα πράγματα είναι σοβαρά και εντάσσονται σε μια ευρύτερη, μακροχρόνια στρατηγική, καθώς υπήρχε και υποσημείωση ότι δεν αποκλείεται να υπάρξουν και άλλες συνέργειες.

Στόχος της Walmart είναι να βασιστεί στο μέγεθος και τον όγκο της -αλλά και στα δεδομένα των εκατοντάδων εκατομμυρίων πελατών της που έχει συγκεντρώσει τόσα χρόνια- για να επεκταθεί σε άλλους χώρους, κάτι που δεν έκρυψε ο CEO της, Doug McMillon, μιλώντας στα μέσα Φεβρουαρίου σε επενδυτές και αναλυτές. Αποδεχόμενος πως η λιανική δεν φτάνει πιά για να στηρίξει το μέλλον της, δήλωσε πως θα κινηθούν “γρήγορα και επιθετικά” σε οτιδήποτε μπορεί να εξυπηρετήσει τους πελάτες τους, από τα χρηματοοικονομικά και το delivery ως τη δημιουργία κέντρων υγείας! Η αλλαγή στους τρόπους αγοράς, που επέβαλε η πανδημία, δεν τους αφήνει, επίσης, αδιάφορους, με την έμφαση να δίνεται στο ηλεκτρονικό εμπόριο και τη δημοφιλέστατη εφαρμογή της Walmart για κινητά.

Τεχνολογικές με άδεια τραπέζης
Οι ανατροπές σε πλήθος τομείς, με αποτελεσματικότατο καταλύτη την πανδημία, μάλλον δεν έχουν τελειωμό. Τα σύνορα ανάμεσα στους κλάδους καταλύονται με συνοπτικές διαδικασίες και με τρόπο ανάλογο της κατάλυσης των φυσικών συνόρων, μετά την επικράτηση του Internet ως βασικού στην καθημερινότητά μας αγαθού. Η τεχνολογία αποτελεί όλο και πιο συχνά τη βάση πάνω στην οποία “κτίζονται” με νέα μορφή παλιοί και κρίσιμοι κλάδοι. Ανώτερο στέλεχος συστημικής τραπέζης ομολόγησε, πριν από λίγους μήνες στον γράφοντα, ότι “είμαστε κατά βάση μια εταιρεία τεχνολογίας, με άδεια τραπέζης”.

Η υπόθεση της Walmart δείχνει πως ακόμα κι ένας μεγάλος retailer μπορεί να γίνει πλέον τράπεζα, ή ό,τι άλλο χρειαστεί η πελατεία του. Άλλωστε, τα δεδομένα, το brand, τα κεφάλαια που μπορεί να διαθέσει και η μακροχρόνια σχέση με την πελατεία της αποτελούν το καλύτερο “διαβατήριο” για επέκταση σε όποιον άλλο χώρο θελήσει. Ή και να επανεφεύρει την οικονομία, με τη μορφή ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος βασισμένου στην ψηφιακή τεχνολογία και τις κινητές εφαρμογές.

Γιάννης Σηφάκης: Το νέο μοντέλο μετασχηματισμού των ασφαλιστικών

Ο Γιάννης Σηφάκης, Διευθυντής Εταιρικής Επικοινωνίας, Marketing & Δημοσίων Σχέσεων στην Εθνική Ασφαλιστική μιλά στην Βίκυ Παυλάτου για το νέο επιχειρηματικό μοντέλο των ασφαλιστικών εταιρειών και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν.

Οι συνέπειες που επιφέρουν πανδημία και ψηφιακός μετασχηματισμός έχουν μεταμορφώσει το τοπίο στον χρηματοοικονομικό τομέα. Ο Γιάννης Σηφάκης της Εθνικής Ασφαλιστικής αναφέρει πως οι πιέσεις που δέχεται ο ασφαλιστικός κόσμος αναγκάζει τις εταιρείες να επανασχεδιάσουν την στρατηγική τους.

Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες που ενεργοποιούν το νέο μοντέλο μετασχηματισμού;

Η κρίση που βιώνει η χώρα μας και όλος ο πλανήτης, είναι αναμφισβήτητα ένα ιστορικό γεγονός με πολλαπλές επιπτώσεις στην καθημερινότητα και στον  τρόπο ζωής όλων των ανθρώπων στο πλανήτη. Η αναπάντεχη σφοδρότητα της πανδημίας ήταν και εξακολουθεί να είναι μια ισχυρή δοκιμασία  για  όλη την οικονομία και  για τον ασφαλιστικό κλάδο. Ως οικονομία προσπαθούμε να ανταπεξέλθουμε στον φονικό ιό και την οικονομική κρίση που έχει επιφέρει, μια κρίση που πλήττει το σύνολο της κοινωνίας και σίγουρα μεταβάλλει τόσο τις συμπεριφορές αλλά και τις αγοραστικές  συνήθειες των πολιτών.

Τα νέα δεδομένα οδηγούν προφανώς σε ένα μικτό μοντέλο στο οποίο το  φυσικό και ηλεκτρονικό εμπόριο θα συνυπάρχουν, δίνοντας λύσεις τόσο στην συνέχιση των επιχειρήσεων  και της δραστηριότητας τους,  όσο και στην απρόσκοπτη λειτουργία της οικονομίας. Παράλληλα  οι ραγδαίες μεταβολές που υπέστη το παγκόσμιο εμπόριο οδηγεί σε γενικότερο μετασχηματισμό της οικονομίας καθώς και στην δημιουργία μεγαλύτερων επιχειρηματικών σχημάτων  με σκοπό  την αύξηση της παραγωγικότητας, την εξωστρέφεια, την δημιουργία μεγάλων μονάδων  logistics  και την διευκόλυνση των χρηματοδοτήσεων.  Το νέο μοντέλο μετασχηματισμού οδηγεί  στην ισχυροποίηση μεγάλων brand names,  που διαθέτουν πολλαπλούς τρόπους εξυπηρέτησης πελατών, μεγάλες βάσης δεδομένων, διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων των πελατών, προσωποποιημένο marketing , καθώς και γρήγορη και αποτελεσματική διακίνηση των προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ποιες είναι οι προκλήσεις και ποιες οι προοπτικές για τις ασφαλιστικές εταιρείες;

Όσο η ύφεση απειλεί την παγκόσμια  οικονομία οι επιχειρήσεις δέχονται  μεγάλη πίεση. Αυτό σε συνδυασμό με την μεταβολή στο οικογενειακό εισόδημα, έχουν άμεση επίπτωση στην συμπεριφορά των καταναλωτών. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα για τις αλλαγές στην συμπεριφορά των καταναλωτών που έφερε η πανδημία, η έρευνα έδειξε ότι οι καταναλωτές ανάλογα με το πώς αξιολογούν τις επιπτώσεις από την πανδημία, περιορίζουν ή όχι τις καταναλωτικές τους συνήθειες, έτσι για παράδειγμα οι μεγαλύτερη  άνω των 45 ετών αποφασίζουν να περιορίσουν τις καταναλωτικές τους συνήθειες. Σε αυτό συντελεί το οικονομικό και κοινωνικό του υπόβαθρο καθώς και η φάση στην οποία βρίσκονται επαγγελματικά. Αντίστοιχα οι νεότερες ηλικιακά ομάδες συνεχίζουν να καταναλώνουν σε υψηλότερα ποσοστά. Παράλληλα, ο τρόπος αγοράς έχει αλλάξει, με το  internet- τα  social media,  να αποτελούν το σημαντικότερο μέσο προώθησης προϊόντων και υπηρεσιών και τα e-shops και το  e-purchase   να αποτελεί την κύρια πηγή προμήθειας  αγαθών. Παράλληλα παρατηρείται μια ενίσχυση της μάρκας και των ισχυρών  World Brands  που οι καταναλωτές δηλώνουν ότι θα ήθελαν να  βρίσκουν στα  αγαπημένα  sites  που επισκέπτονται. Τόσο τα γνωστά brand names,  όσο και ο κοινωνικός τους αντίκτυπος μέσα στην πανδημία  παίζουν σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση των αγοραστικών συμπεριφορών των καταναλωτών.

Σε γενικές γραμμές  οι νέες τάσεις οδηγούν σε ευέλικτα κανάλια διανομής όπου ο πελάτης ανάλογα με το είδος του προϊόντος , την ηλικία του, και την κοινωνικοοικονομική του κατάσταση επιλέγει το κανάλι διανομής από το οποίο θα προμηθευτεί το προϊόν ή την υπηρεσία. Στην φάση αυτή είναι δύσκολο να εκτιμήσει κανείς με σιγουριά την έκβαση της όλης κατάστασης. Θα πρέπει να υπάρξει μια μακροχρόνια  σταθεροποίηση ώστε να υπάρξει ολοκληρωμένη εικόνα του νέου μοντέλου αγοραστικής συμπεριφοράς.

Plum: Η ελληνική startup που επενδύει στο ESG

Τα τελευταία πέντε χρόνια, η Plum, με έδρα την Αθήνα και το Λονδίνο, έχει καταφέρει να εδραιωθεί στην Ευρώπη ως μια από τις πιο επιτυχημένες fintech startups.

Η διαχείριση χρημάτων για καθένα από εμάς δεν είναι εύκολη υπόθεση, και αυτό είχε στο μυαλό του ο Κύπριος Trokoudes, όταν ξεκινούσε να υλοποιεί το σχέδιο του για την ανάπτυξη της startup Plum. Με μια αισθητική και νοοτροπία όπως αρμόζει σε μια generation Y εταιρεία, η Plum κατάφερε να προσελκύσει το ενδιαφέρον των επενδυτών και να συγκεντρώσει γύρω όσους διέβλεπαν πως η τεχνητή νοημοσύνη είναι το μέλλον των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Πέντε χρόνια μετά την ίδρυση της, η Plum αριθμεί δεκάδες εργαζόμενους σε Αθήνα και Λονδίνο, και προϊόντα από όλο το χρηματοοικονομικό φάσμα, όπως την αποταμίευση, την ασφάλεια και τις επενδύσεις. Η αεικίνητη παρουσία της τής επιτρέπει να παρουσιάζει νέες υπηρεσίες και νέα προϊόντα που “αγκαλιάζουν” τις σύγχρονες ανάγκες των πελατών της.

Τον Μάρτιο αυτής της χρονιάς μάλιστα, ανακοίνωσαν και την εισαγωγή δύο ESG Funds στην επενδυτική της πλατφόρμα, για το οποίο και το Digital Finance συνομίλησε με τον Θάνο Μπισμπιγιάννη, Head of Product Money.

Μιλήσαμε εκτενώς γι’αυτά αλλά και για το πώς βλέπει τη startup σκηνή στην Ελλάδα.

Πείτε μας δυο λόγια για την Plum. Πώς ξεκινήσατε και με ποιο όραμα; Και τι προσφέρεται ως υπηρεσία;

Η Plum ιδρύθηκε το 2016 με στόχο να γίνει το απόλυτο εργαλείο διαχείρισης χρημάτων. Σήμερα είναι μια απο τις ταχέως αναπτυσσόμενες Fintech εταιρείες με έδρα το Λονδίνο, όπου οι χρήστες της εξοικονομούν χρήματα, αποταμιεύουν αυτόματα και επενδύουν έξυπνα.

Η εφαρμογή μας αυτοματοποιεί τη διαχείριση χρημάτων των χρηστών μας χρησιμοποιώντας την τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης.

Η τεχνολογία αυτή, αναλύει τις αγοραστικές συνήθειες του χρήστη και αυτοματοποιεί την αποταμίευση μικροποσών. Μέσω της εφαρμογής, ο χρήστης έχει την δυνατότητα εύκολων επενδύσεων, ακόμη και με μικρά ποσά. Επιπλέον, παρέχει προτάσεις για την εξοικονόμηση χρημάτων μέσω εναλλαγής παρόχων σε λογαριασμούς (π.χ. ηλεκτρικής ενέργειας).

Με λίγα λόγια η Plum γίνεται ο καλύτερος σου φίλος στην διαχείριση των χρημάτων σου, από τα καθημερινά έξοδα μέχρι και τις πιθανές επενδύσεις.

Πρόσφατα ανακοινώσατε ότι έχετε συμπεριλάβει δύο νέα ESG Funds. Μιλήστε μας λίγο γι’αυτά.

Έχουμε προσθέσει δύο νέα ESG κεφάλαια στην επενδυτική μας πλατφόρμα. Το πρώτο, Balanced Ethical, έχει μια ευρεία, παγκόσμια γκάμα με 61% μετοχές, 37% σταθερό εισόδημα και 1% μετρητά / παράγωγα. Το δεύτερο, Growth Ethical, επικεντρώνεται σε παγκόσμιες εταιρείες υψηλής ανάπτυξης που επιλέγονται με βάση μια σαφή δέσμευση για ηθική και κοινωνική αλλαγή. Αυτά τα κεφάλαια έχουν επιλεγεί ως απάντηση στο αυξανόμενο ενδιαφέρον για ESG κεφάλαια, καθώς οι επενδυτές ενδιαφέρονται για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των αποφάσεών τους και την κοινωνικη ευθυνη των εταιριων που στηριζουν μεσω των επενδυσεων τους.

Η υιοθέτηση τέτοιων πρακτικών τόσο από θεσμικούς όσο και από μεμονωμένους επενδυτές έχει επιταχυνθεί σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια, ιδιαίτερα κατά τα μεταγενέστερα στάδια της επιδημίας COVID-19, καθώς οι επενδυτές ενδιαφέρονται για το μέλλον τους μετά την πανδημία. Στην Plum, είχαμε ήδη ένα ESG κεφάλαιο, το «Clean and Green», το οποίο είδε μια αξιοσημείωτη αύξηση της κατανομής των νέων επενδυτών από 5,5% σε 8,9% στο δεύτερο “lockdown” μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου σε σύγκριση με το πρώτο “lockdown” τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2020 *.

Πόσο δημοφιλές είναι το ESG investing στην Ευρώπη και πώς βλέπετε να ανταποκρίνονται στα ESG κριτήρια τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι επενδυτές;

Μια πρόσφατη έκθεση της Deloitte έδειξε ότι στις ΗΠΑ τα EGS περιουσιακά στοιχεία θα μπορούσαν να αυξηθούν σχεδόν τρεις φορές ταχύτερα από τα μη-ESG περιουσιακά στοιχεία και να αποτελούν το ήμισυ όλων των επαγγελματικά διαχειριζόμενων επενδύσεων έως το 2025. Επίσης, φαίνεται πως η πανδημία το έχει επιταχύνει αυτό ακόμη περισσότερο, με την Morningstar να αναφέρει ότι τα βιώσιμα κεφάλαια διατηρήθηκαν καλύτερα από τα συμβατικά κεφάλαια μέσα στους πρώτους μήνες της πανδημίας.

Αν πάρουμε για παράδειγμα την πρόσφατη έρευνα που διεξήγαμε, θα δούμε ότι οι πιο βιώσιμες επενδυτικές ευκαιρίες συγκέντρωσαν την μεγαλύτερη ζήτηση ανάμεσα στους πελάτες μας.

Συγκεκριμένα, Οκτώβριο του 2020, σχεδόν το 30% των επενδυτών κατέταξε τα ESG κεφάλαια ως την κορυφαία προτίμησή τους για νέες προσθήκες κεφαλαίων στην πλατφόρμα μας. Επιπλέον οι μισοί από όλους τους επενδυτές έχουν κατατάξει ως πρώτη ή δεύτερη επιλογή τους ένα ESG κεφάλαιο.

Η ιδέα ότι οι επενδύσεις μπορούν να αποφέρουν καλές αποδόσεις ενώ ταυτόχρονα ωφελούν το περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία υπάρχει εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία. Αυτό που είναι πραγματικά συναρπαστικό για εμάς στην Plum είναι ότι βλέπουμε μια νέα γενιά επενδυτών που θεωρούν την ESG ουσιαστικό μέρος της επενδυτικής τους στρατηγικής. Αυτό θα αποτελέσει ένα σημαντικό παράγοντα για περισσότερες εταιρείας ώστε να υιοθετήσουν ESG κριτήρια στις στρατηγικές τους αποφάσεις.

Ποιοι είναι οι στόχοι σας για το μέλλον; Τι προγραμματίζετε για το 2021;

Η κύρια προτεραιότητα μας για το 2021 είναι η επέκταση μας σε νέες ευρωπαϊκές αγορές. Έχουμε ήδη ξεκινήσει τις δραστηριότητες σε χώρες όπως η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Γαλλία, ενώ επεκτείνουμε την ομάδα μας σε Αθήνα, Λευκωσία και Λονδίνο.

Παράλληλα, λανσάρουμε και νέες υπηρεσίες όπως το πρώτο μας συνταξιοδοτικό προϊόν στους πελάτες του Ηνωμένου Βασιλείου μαζί με μερικές συναρπαστικές εξελίξεις για την επενδυτική μας πλατφόρμα και καθώς και την δημιουργία ενός νέου καινοτόμου  αυτόματου προϋπολογισμού.

Πώς βλέπετε το fintech στην Ελλάδα και γενικά τη startup σκηνή;

Η Ελληνική Startup σκηνή τα τελευταια χρόνια βρίσκεται σε ρυθμούς ανάπτυξης. Το 2019 η αποτίμηση των ελληνικών Startup εταιρειών ανήλθε σε 3,5 δισ. Ευρώ, από 2,5 δισ. Ευρώ, ενώ πριν από 8 χρόνια, η εκτίμηση αυτή ήταν μηδενική. Επίσης η Ελλάδα ανεβαίνει σταδιακά στην «Global Fintech Rank» και πρόσφατα η κυβέρνηση της Ελλάδας ανακοίνωσε φοροαπαλλαγές για τους διεθνείς εργαζόμενους που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ενίσχυση της σκηνής ακόμη περισσότερο. Πιστεύουμε ότι είναι μια πολύ καλή στιγμή για να επενδύσει κάποιος στην Ελλάδα, και εμείς στοχεύουμε να αναπτύξουμε περαιτέρω την ομάδα μας στην Αθήνα το 2021. Η Αθήνα διαθέτει ένα ποικίλο και φιλόδοξο νέο εργατικό δυναμικό στο οποίο οι εταιρείες θέλουν να αξιοποιήσουν. Η Ευρώπη αλλάζει και δημιουργεί προοπτικές και για άλλα κράτη μέλη της, να εξελιχθούν σε ανταγωνιστικά fintech κέντρα, με την Ελλάδα και την Κύπρο να πρωταγωνιστούν.

Δημήτρης Πλέσσας: Η νέα ημέρα στις τραπεζικές υπηρεσίες είναι digital

Ο Δημήτρης Πλέσσας, Βοηθός Γενικός Διευθυντής Cards & Digital Business της Εθνικής Τράπεζας μιλά στη Βίκυ Παυλάτου για το μέλλον του digital banking και τις νέες ψηφιακές συνήθειες των καταναλωτών.

Με την πανδημία του κορωνοϊού εν εξελίξει, η ψηφιακή κουλτούρα έχει πλέον καθιερωθεί στη συνείδηση των περισσότερων καταναλωτών, και αυτό αποτυπώνεται και στις υπηρεσίες που προσφέρουν πλέον οι τράπεζες που απευθύνονται σε ένα digital savvy κοινό. Ο Δημήτρης Πλέσσας  εξηγεί στο Digital Finance πως ο αυτοματισμός και τα ψηφιακά κανάλια αναμένεται να κυριαρχήσουν στην τραπεζική αγορά και τις υπηρεσίες στο άμεσο μέλλον.

Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά στη χρήση ηλεκτρονικών υπηρεσιών τραπεζικής και ποιες οι πρόσθετες υπηρεσίες που εκτιμάτε ότι θα ευδοκιμήσουν στο άμεσο μέλλον;

Σήμερα βρισκόμαστε σε ένα πολύ καλό επίπεδο αποδοχής και υιοθέτησης των ηλεκτρονικών τραπεζικών υπηρεσιών. Όπως οι περιορισμοί από τα capitalcontrols μερικά χρόνια πριν μας έμαθαν να χρησιμοποιούμε τις κάρτες για συναλλαγές, πέρα από την ανάληψη μετρητών από τα ΑΤΜ, έτσι και σήμερα, οι περιορισμοί στην κίνηση εξαιτίας της πανδημίας μας έμαθαν, κάπως απότομα είναι η αλήθεια, να αξιοποιούμε τα ηλεκτρονικά μέσα, τις online υπηρεσίες των τραπεζών.

Έτσι, ενώ δύο χρόνια πριν το ποσοστό των εγχρήματων συναλλαγών που ολοκληρώνεται σε ψηφιακά μέσα (digitalbanking και self-servicemachine) ήταν στο 70% το τελευταίο έτος έχει ξεπεράσει το 90% ενώ σήμερα φλερτάρει με το 95% με το ποσοστό των συναλλαγών στο δίκτυο καταστημάτων να έχει συρρικνωθεί αντίστοιχα στο 5-10%Αναμένουμε με ενδιαφέρον να δούμε πώς θα κινηθεί ο συγκεκριμένος δείκτης μετά την άρση των περιορισμών. Σίγουρα πάντως το κέρδος από την απότομη αυτή εισαγωγή μας στις ψηφιακές υπηρεσίες θα είναι μεγάλο.

Πέρα από την επίδραση των περιορισμών στην κίνηση, επίσης καθοριστικός παράγοντας στην υιοθέτηση των ψηφιακών τραπεζικών υπηρεσιών ήταν και η προσπάθεια των τραπεζών προς αυτήν την κατεύθυνση. Η εν λόγω προσπάθεια κινήθηκε σε δύο διαστάσεις: την υλοποίηση νέας καινοτόμου λειτουργικότητας και την εκπαίδευση των πελατών τους στη χρήση της.

Εμείς στην Εθνική, επενδύσαμε και εργαστήκαμε τα τελευταία δύο έτη συστηματικά, θέτοντας το digital banking στην κορυφή της στρατηγικής μετασχηματισμού μας. Αρχικά με τη δυνατότητα να εγγράφεται κάποιος πελάτης στην τράπεζα, να ανοίγει τον πρώτο του λογαριασμό και να παίρνει χρεωστική κάρτα και πρόσβαση στο digital banking με μια απλή διαδικασία που διαρκεί 35 λεπτά, αποκλειστικά από το smartphone του, χωρίς επίσκεψη στο κατάστημα. Επίσης δώσαμε τη δυνατότητα σε υφιστάμενους πελάτες μας να αποκτήσουν πρόσβαση στις online υπηρεσίες μέσα από το κινητό τους σε 3 μόλις λεπτά. Κάθε ημέρα πάνω από 1500 πελάτες εγγράφονται στο digitalbanking της Εθνικής. Κάθε ημέρα.

Επιπλέον σχεδιάσαμε και υλοποιήσαμε υπηρεσίες που δίνουν χρήσιμες δυνατότητες στους πελάτες μας. Όπως η δυνατότητα διαχείρισης των προσωπικών οικονομικών, μέσω μιας εφαρμογής PFM που επιτρέπει σε όλους να δουν πού ξοδεύουν τα χρήματά τους, να θέσουν όρια και στόχους για κάθε κατηγορία εξόδων ξεχωριστά. Όπως η δυνατότητα να φέρουν την κάρτα τους στις δικές τους απαιτήσεις μέσα από μια σειρά επιλογών. Από τη δυνατότητα ανάληψης μετρητών, τη χρήση online, τη χρήση στο εξωτερικό, ανέπαφα και όρια σε κάθε συναλλαγή, ο κάτοχος μιας κάρτας της Εθνικής μπορεί να την παραμετροποιήσει όπως ακριβώς θέλει, ώστε να την κάνει μοναδική.

Τέλος δώσαμε τη δυνατότητα στους πελάτες μας να αποκτήσουν προϊόντα και υπηρεσίες που έχουν ανάγκη αποκλειστικά online, χωρίς επίσκεψη σε κατάστημα. Λογαριασμοί, προθεσμιακές καταθέσεις, κάρτας, ασφάλεια και τώρα ένα προσωπικό δάνειο, με άμεση έγκριση και εκταμίευση. Όντως για προσωρινές ανάγκες έως 2000 ευρώ ο πελάτης μας μπορεί να κάνει την αίτηση και μέσα σε 5 λεπτά να δει τα χρήματα στο λογαριασμό του. Όλα αυτά, όπου κι αν βρίσκεται από το κινητό του τηλέφωνο.

Η ανταπόκριση των πελατών μας ήταν εντυπωσιακή. Αυτήν τη στιγμή έχουμε πάνω από 3 εκατομμύρια εγγεγραμμένους πελάτες στο digital banking εκ των οποίων πάνω από 2εκ ενεργούς χρήστες. Μάλιστα κάθε ενεργός χρήστης στο mobilebanking χρησιμοποιεί την εφαρμογή πάνω από 15 φορές το μήνα, εντυπωσιακός αριθμός για ένα τραπεζικό app.

Συνεχίζοντας εστιάζουμε περισσότερο στους business πελάτες μας, υλοποιώντας μια σειρά από χρήσιμες υπηρεσίες, όπως η δυνατότητα online νομιμοποίησης, online αποπληρωμής δανείων, διαμόρφωσης του δέντρου εταιρικών χρηστών με συγκεκριμένες αρμοδιότητες σε κάθε θέση εργασίας και πολλές ακόμα εντυπωσιακές υπηρεσίες που θα δείτε τους επόμενους μήνες πρώτα στην ελληνική αγορά από την Εθνική.

Τι ρόλο πιστεύετε ότι θα έχουν τα διαφορετικά κανάλια των τραπεζών, όπως το δίκτυο καταστημάτων, τα μηχανήματα αυτόματων συναλλαγών και το digital banking στο μέλλον;

Οι τράπεζες έχουν αναπτύξει πολλά διαφορετικά κανάλια, μέσω των οποίων εξυπηρετούν τους πελάτες τους. Από το δίκτυο καταστημάτων, ως τα μηχανήματα συναλλαγών, τα τηλεφωνικά κέντρα και το digital  banking, υπάρχει ένα κανάλι για κάθε ανάγκη και για κάθε πελάτη.Δεν είναι όμως όλα τα κανάλια κατάλληλα για όλες τις τραπεζικές υπηρεσίες. Κάποια κανάλια είναι πιο κοντά στις συναλλαγές, άλλα σε προσωπική εξυπηρέτηση και συμβουλευτικές υπηρεσίες.Ξεκινώντας από το πιο παραδοσιακό κανάλι, γίνεται πολύς λόγος στις μέρες μας για το μέλλον του δικτύου καταστημάτων των τραπεζών. Πρόκειται για ένα κανάλι ακριβό. Έτσι όλες οι τράπεζες, τόσο στην Ελλάδα, όσο στο εξωτερικό, έχουν προχωρήσει σε έναν εξορθολογισμό του δικτύου αυτού.

Ασφαλώς όμως και εξακολουθεί να έχει σημαίνουσα θέση στην επαφή των τραπεζών με τους πελάτες τους. Είναι το κανάλι μέσα από το οποίο οι τράπεζες χτίζουν σχέσεις εμπιστοσύνης με κάθε πελάτη ξεχωριστά. Στο μέλλον το δίκτυο καταστημάτων θα απαλλαγεί από τη διαχείριση και τη συναλλαγή με μετρητά και αυτό θα του επιτρέψει να γίνει πιο προσιτό και ανθρωποκεντρικό. Χωρίς πόρτες ασφαλείας, πιο ανοικτό, χωρίς ουρές και ταμεία, σε ένα φιλικό περιβάλλον, ο πελάτης θα μπορεί να καθίσει με τον προσωπικό του σύμβουλο, ενδεχομένως στη γωνία ενός καθιστικού,για να συζητήσουν για όποιο θέμα τον απασχολεί, να διαγνώσουν τις προσωπικές του ανάγκες και να σχεδιάσουν τις κατάλληλες λύσεις. Οι συναλλαγές θα μεταφερθούν εκτός καταστημάτων, είτε στα αυτόματα μηχανήματα, είτε online, όπου μπορούν να γίνουν άμεσα και εύκολα, από όπου βρίσκεται ο πελάτης μας και όποια ώρα της ημέρας ή της νύχτας επιθυμεί.Οι πωλήσεις απλών προϊόντων και υπηρεσιών θα μεταφερθούν και αυτές online, καθώς τα προϊόντα θα γίνουν πιο απλά και κατανοητά για τον πελάτη.Η εξυπηρέτηση πελατών θα γίνεται μέσω email, chat ή τηλεφώνου. Συναλλαγή online και μέσω μηχανημάτων λοιπόν, εξυπηρέτηση μέσω ψηφιακών μέσων και τηλεφώνου, πωλήσεις απλών προϊόντων online και συμβουλευτική τραπεζική μέσα από το δίκτυο καταστημάτων. Αυτό θα είναι το σύγχρονο πρόσωπο της τραπεζικής.

Η πιστότητα των πελατών σας εξαρτάται από την βελτίωση του customer experience. Ποιες ενέργειες εφαρμόζετε για βελτίωση της εμπειρίας των πελατών σας;

Το κοινό των τραπεζών είναι σε γενικές γραμμές πιστό. Καθώς στην τράπεζα εμπιστευόμαστε τις οικονομίες μας και χτίζουμε πάνω σε αυτές το μέλλον το δικό μας και της οικογένειάς μας είμαστε ιδιαίτερα επιλεκτικοί όσον αφορά στην επιλογή της τράπεζας με την οποία συνεργαζόμαστε. Δύο είναι οι παράγοντες που συμβάλουν περισσότερο σε αυτήν την επιλογή: το όνομα, το κύρος που συνοδεύει μια τράπεζα, η ασφάλεια που νοιώθουμε σε αυτήν και η εμπειρία, το customer experience που αποκομίζει ο πελάτης σε κάθε επαφή του με την τράπεζα.

Στην Εθνική Τράπεζα έχουμε ξεκινήσει να σχεδιάζουμε από την αρχή μια διαφορετική τραπεζική εμπειρία για τους νέους πελάτες μας. Μια εμπειρία που θα ξεκινάει από τα μαθητικά ή φοιτητικά χρόνια και θα συνοδεύει τον πελάτη σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Οι νέοι σήμερα δε θέλουν να έχουν ιδιαίτερη σχέση με την τράπεζα, δεν αισθάνονται κοντά στην τράπεζα. Περνούν 6-8 ώρες κάθε μέρα με το κινητό τους. Εκεί βρίσκονται με τους φίλους τους μέσω εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook, το Instagram, το Snapchat, το TikTok, εκεί διασκεδάζουν μέσα από τοYouTube, το Spotify, το Netflix, εκεί αγοράζουν προϊόντα και υπηρεσίες στο e-food, το Amazon, το Asos, και εκεί απαιτούν να τους συναντήσουμε. Όχι μέσα από μια τραπεζική πλατφόρμα, αλλά μέσα από ένα lifestyle app. Ένα app που δε θα περιορίζει την επαφή ανάμεσα στον χρήστη και την τράπεζα, αλλά θα έχει κοινωνικές προεκτάσεις και θα του επιτρέπει να δημιουργεί νέες σχέσεις με συγγενείς και φίλους. Μέσα από ένα απλό και λειτουργικό interface που θα κάνει ευχάριστη την επαφή με την τράπεζα.

Τα βασικά συστατικά αυτής της εμπειρίας είναι η απροβλημάτιστη, γρήγορη και απλή διαδικασία εγγραφής, η οποία θα ολοκληρώνεται αποκλειστικά online, η κάλυψη των καθημερινών συναλλακτικών αναγκών του χρήστη μέσα από έναν απλό τραπεζικό λογαριασμό και μία κάρτα, φυσική ή virtual που θα ζει στο κινητό του, η ενημέρωση για τις συναλλαγές και την πρόοδο των οικονομικών του, η εκπαίδευση μέσα από ένα περιβάλλον που θα θυμίζει παιχνίδι, αλλά και η επαφή με συγγενείς και φίλους, μέσα από την προσωπική ή ομαδική αποταμίευση με συγκεκριμένους ατομικούς ή ομαδικούς στόχους, όπως ένα ταξίδι, η αγορά ενός υπολογιστή ή οτιδήποτε άλλο. Ένα social lifestyle banking app.

Οι ESG δραστηριότητες βελτιώνουν τις εταιρικές οικονομικές επιδόσεις;

Τις τελευταίες δεκαετίες, μια ισχυρή τάση έχει αρχίσει να εμφανίζεται στην εταιρική βιωσιμότητα, εθελοντικής δέσμευσης σε βιώσιμες δραστηριότητες. Ο αριθμός των εταιρειών που χρησιμοποιούν στρατηγικές βιωσιμότητας και αποκαλύπτουν περιβαλλοντικές, κοινωνικές και κυβερνητικές πληροφορίες (ESG) συνεχίζει να αυξάνεται, γεγονός που έχει προκαλέσει θεμελιώδεις αλλαγές στα επιχειρηματικά μοντέλα και τη διοικητική επιστήμη. Η συμβατική διοίκηση με γνώμονα τους μετόχους στοχεύει στην ενίσχυση της οικονομικής απόδοσης και τη μεγιστοποίηση των οφελών των μετόχων.

Αντίθετα, η βιώσιμη επιχείρηση προωθεί τη διοίκηση προσανατολισμένη στους ενδιαφερόμενους, η οποία λαμβάνει υπόψη όλους τους συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων των μετόχων, των καταναλωτών, πελατών, κοινοτήτων και άλλων  σχετικών ομάδων. Μέχρι σήμερα, ένα μεγάλο μέρος της υπάρχουσας βιβλιογραφίας έχει εξετάσει τη σχέση μεταξύ της εταιρικής χρηματοοικονομικής απόδοσης (CFP) και της εταιρικής βιωσιμότητας για τον εντοπισμό των επιπτώσεων της διοίκησης προσανατολισμένης στους ενδιαφερόμενους για την CFP. Όσον αφορά αυτή τη σχέση, στη βιβλιογραφία επικρατούν δύο απόψεις. Από τη μια πλευρά, οι δραστηριότητες εταιρικής κοινωνικής ευθύνης (CSR), ειδικά οι περιβαλλοντικές  αποτελούν πηγή καινοτομίας που δημιουργεί επιπλέον έσοδα που μπορούν να καλύψουν το πρόσθετο κόστος, επομένως μια κατάλληλη στρατηγική ΕΚΕ μπορεί να σχετίζεται θετικά με την CFP. Η πλειονότητα των εμπειρικών μελετών δείχνει θετική σχέση μεταξύ CFP και CSR. Από την άλλη πλευρά, οι δραστηριότητες ΕΚΕ επιφέρουν πρόσθετο κόστος που προκαλείται από προβλήματα οργανισμού και αναποτελεσματική κατανομή των πόρων, γεγονός που θα βάλει την εταιρεία σε δυσμενή θέση στην ελεύθερη και ανταγωνιστική αγορά. Η αβεβαιότητα στα επιστημονικά ευρήματα αφήνει αναπάντητα ερωτήματα.

Οι λόγοι για την αποτυχία επίτευξης συναίνεσης σχετικά με τις επιπτώσεις της ΕΚΕ στην CFP σχετίζονται με διάφορες πτυχές. Πρώτον, το ευρύ φάσμα εκτιμήσεων CFP καθιστά δύσκολο τον προσδιορισμό μιας γενικής σχέσης σχετικά με αυτό το ζήτημα. Οι εκτιμήσεις με βάση την αγορά είναι οι πιο συχνά εφαρμοζόμενες προσεγγίσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν τιμή μετοχής, αποδόσεις αμοιβαίων κεφαλαίων και αγοραία αξία. Η CFP αξιολογείται ευρέως από εκτιμήσεις που βασίζονται στη λογιστική, όπως η απόδοση περιουσιακών στοιχείων (ROA) και η απόδοση ιδίων κεφαλαίων. Η επιλογή του κατάλληλου μηχανισμού για την ουσιαστική υποστήριξη της εταιρικής λήψης αποφάσεων και της ανάλυσης πολιτικής μπορεί να είναι προβληματική. Η μεμονωμένη εκτίμηση που χρησιμοποιείται συχνά δεν καταγράφει πιθανές επιπτώσεις CSR.Δεύτερον, μια ποικιλία από έννοιες και κατηγορίες ΕΚΕ περιπλέκουν τα συμπεράσματα για τη σχέση CSR-CFP. Το CSR είναι μια πολυδιάστατη έννοια. Οι εταιρείες έχουν διαφορετικά κίνητρα για την εξάσκηση στρατηγικών ΕΚΕ και χρησιμοποιούν ένα ευρύ φάσμα πόρων, οι οποίες οδηγούν σε διαφορετικές επιπτώσεις επί της CFP. Μελέτες που επικεντρώνονται σε διαφορετικούς τύπους δραστηριοτήτων ΕΚΕ μπορεί να καταλήξουν σε διαφορετικά συμπεράσματα σχετικά με τη σχέση ΕΚΕ- CFP. Τρίτον, η σχέση μεταξύ CFP και CSR δεν είναι ούτε αυστηρά θετική ούτε αυστηρά αρνητική.

Αποκάλυψη: CFP & ESG δεδομένων
Αρκετές θεωρίες εξηγούν τους λόγους για τους οποίους οι εταιρείες αποκαλύπτουν εθελοντικά πληροφορίες ESG. Πρώτον, η αποκάλυψη δεδομένων ESG στοχεύει στην απόκτηση κοινωνικής νομιμότητας για περιβαλλοντικές ή κοινωνικές επιπτώσεις που προκαλούνται από τη λειτουργία της εταιρείας. Η νομιμότητα ESG μιας εταιρείας είναι ένα ισχυρό κίνητρο για αποκάλυψη δεδομένων ESG. Επιπλέον, υπό την πίεση των κοινωνικών μέσων μαζικής ενημέρωσης και την προσοχή των ενδιαφερομένων, η αποκάλυψη του ESG είναι ένα εργαλείο διοίκησης  εντυπώσεων που μπορεί να διατηρήσει και να ενισχύσει την εταιρική φήμη. Δεύτερον, η ασυμμετρία πληροφοριών μεταξύ διευθυντικών στελεχών και εξωτερικών επενδυτών είναι ένα άλλο κίνητρο. Το πρόβλημα προκύπτει από την ασυμμετρία των πληροφοριών μεταξύ μάνατζερ και εξωτερικών επενδυτών. Οι επενδυτές θα υποτιμήσουν τις εταιρείες με καλή απόδοση και θα υπερεκτιμούν τις εταιρείες με κακή απόδοση με βάση τις περιορισμένες πληροφορίες. Έτσι, η κεφαλαιαγορά δεν θα κατανείμει  με βέλτιστο τρόπο τους πόρους.

Μια λύση γι’ αυτό το πρόβλημα που αποκαλείται “Lemon theory” είναι να σταλούν αξιόπιστα σήματα στην αγορά για να μειωθεί η ασυμμετρία των πληροφοριών μεταξύ μάνατζερ  και εξωτερικών επενδυτών. Οι κοινωνικά υπεύθυνες επενδύσεις έχουν αυξηθεί δραματικά παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες. Οι επενδυτές με εγγενείς κοινωνικές προτιμήσεις είναι πιο πιθανό να κατέχουν κοινωνικά υπεύθυνα κεφάλαια, παρά συμβατικά κεφάλαια υψηλότερης οικονομικής απόδοσης. Έτσι, οι εταιρείες έχουν γίνει πιο επιρρεπείς στην αποκάλυψη πληροφοριών ESG.  Τρίτον, η αποκάλυψη εταιρικών πληροφοριών είναι μια αποκάλυψη που βασίζεται στη διακριτική ευχέρεια, η οποία αντικατοπτρίζει τη διακριτική ευχέρεια της διοίκησης σχετικά με τον αριθμό των πληροφοριών που επιλέγουν οι μάνατζερ. Υπάρχει μια αντιστάθμιση που αντιμετωπίζουν οι μάνατζερ σχετικά με το βαθμό στον οποίο πρέπει να αποκαλύπτουν εταιρικές πληροφορίες, ευνοϊκές ή δυσμενείς, για να εκτιμήσουν την εταιρεία σε μια λογική αγορά.

Οι εταιρείες προτιμούν να αποκαλύπτουν ευνοϊκές πληροφορίες και να αποκρύπτουν δυσμενείς πληροφορίες για να ενισχύσουν την αξιολόγησή τους στην αγορά. Από την άλλη πλευρά, οι εξωτερικοί επενδυτές προεξοφλούν την αξία της επιχείρησης θεωρώντας τις μη αποκαλυφθείσες πληροφορίες ως δυσμενείς πληροφορίες. Αυτό αναγκάζει τις εταιρείες να αποκαλύψουν περισσότερες πληροφορίες, παρόλο που μπορεί να είναι δυσμενείς. Η αποκάλυψη δεδομένων ESG μπορεί να φέρει στις επιχειρήσεις ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Συμπερασματικά, θεωρείται βέβαιο ότι η σχέση μεταξύ των στρατηγικών ΕΚΕ και της CFP είναι θετική και πρέπει οι επιχειρήσεις για να ενισχύσουν την CFP να αναπτύξουν αγαθές δραστηριότητες. Επιπλέον, η ανταπόκριση στις δραστηριότητες ΕΚΕ από τα ενδιαφερόμενα μέρη είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει την επιλογή της στρατηγικής ΕΚΕ μεμονωμένων εταιρειών.