Η Dr Leda Glyptis, με βαθιά γνώση για το fintech οικοσύστημα και σημαντική πορεία στο χώρο της τραπεζικής τεχνολογίας, που ζει κι εργάζεται στο Λονδίνο, μιλά στο Digital Finance για την Covid και μέτα-Covid εποχή και πώς η πανδημία επηρέαζει τις τεχνολογικές εξελίξεις στον τραπεζικό τομέα.

Πώς επηρέασε η πανδημία του κορωνοϊού την συμπεριφορά των τραπεζών στην υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών;

Έχουμε δει δύο κύματα ήδη και νομίζω μας έρχεται ένα τρίτο. Το πρώτο κύμα ήταν στις αρχές του lockdown πέρυσι την άνοιξη που άρχισαν οι τράπεζες να συνειδητοποιούν ότι αυτό θα κρατήσει παραπάνω από μια-δυο εβδομάδες. Το πρώτο πράγμα που έγινε είναι ότι αρχισαν να σταματάνε κάποια projects. Κάποια projects που δεν ήταν απαραίτητα πολύ visible, που δεν ήταν πολύ προχωρημένα αλλά που χρειάζονταν αρκετό χρόνο και σκέψη. Όχι απαραίτητα να σταματάνε για πάντα, αλλά να παγώνουν. Ειδικά οι τράπεζες που έχουν μεγαλύτερη δραστηριότητα σε δάνεια για εταιρικούς τομείς που άρχισαν να έχουν προβλήματα πολύ νωρίς στα ξεκινήματα της πανδημίας όπως logistics και μεταφορικά,, αρχισαν να σταματάνε κάποια μικρά projects και να λενε, “δε θα μπορέσουμε να κάνουμε deliver όλες τις ανειλλημμένες μας υποχρεώσεις για αυτό το διάστημα, οπότε ας το παγώσουμε μεχρι το επόμενο χρόνο.”

Το δεύτερο κύμα αφορούσε στο κομμάτι της λιανικής τραπεζικής δραστηριότητας. Πολλά πράγματα που δεν τους έδιναν πολλή σημασία, όπως για παράδειγμα ότι το app δεν εχει την ίδια λειτουργικότητα με το site, έπρεπε οπωσδήποτε να αλλάξουν. Κανένας από τους χρήστες δεν συνειδητοποιεί ότι η διαφορά στη λειτουργικότητα του app είναι λόγω περιορισμένης επένδυσης στα συστήματα, ωστόσο μεχρι πρότινος δεν μας ενδιέφερε ιδιαίτερα γιατί όλοι πηγαίναμε στα γραφεία μας ή  να παρουμε τα παιδιά από το σχολείο οπότε αν κατι δε δούλευε πεταγομασταν στην τράπεζα για να το λύσουμε. Το άλλο πολύ σημαντικό ήταν ότι για τις περισσότερες τράπεζες ειδικά στη Μεγαλη Βρετανία, τα call centers βρίσκονται σε χώρες που χτυπήθηκαν αλύπητα από την πανδημία, που σημαίνει ότι τη λειτουργικότητα που δεν είχες στην εφαρμογή σου ή στο site σου την κάλυπταν ή τα υποκαταστήματα ή το τηλέφωνο και αυτο εξαφανίστηκε σαν επιλογη.

Είδαμε μια εξαιρετικά καθυστερημένη σειρά επενδύσεων με περιορισμένη στρατηγική βούληση και μια βιαστική αντιμετώπιση να λυθούν καποια προβλήματα που θα έπρεπε να έχουν λυθεί πολύ πιο παλιά αλλά δεν ήταν προτεραιότητα. Δεν είδαμε απαραίτητα τη στρατηγική συνέχεια αυτών των επιλογών, και κατανοητό γιατί είμαστε υπό πίεση. Όμως δεν είδα κανέναν να λέει “ο κόσμος αλλαξε αρα πρέπει να προχωρήσουμε σε πληρη αλλαγή των συστηματων μας για να μπορούμε να ανταπεξέλθουμε.” Παρ’ όλα αυτά, το δεύτερο κύμα ήταν σαφώς πιο θετικό. Εγιναν κάποιες κινήσεις, μπήκαν κάποια χρηστικά συστήματα για να εξυπηρετήσουν και τον πελάτη και τον εργαζόμενο.

Το τρίτο κύμα μας ερχεται τώρα, γιατί αυτό που είδαμε μέχρι και τον Ιανουάριο ήταν αποφάσεις και κινήσεις που χρησιμοποιούσαν κεφάλαια του προϋπολογισμού του προηγούμενου έτους. Και όπως ξέρουμε όλοι, στις τράπεζες το budget σου δεν αλλάζει και ακόμα και αν αλλάξουν οι συνθήκες η αντιμετώπιση του τραπεζίτη είναι να χρησιμοποιήσει ό,τι εχει γιατί αν δεν το χρησιμοποιήσει όλο δε θα του το δώσουν αντιστοιχως του χρόνου. Αρα, χωρίς να θέλω να απλουστεύσω πολύ καταστάσεις, μεχρι και τώρα ξοδεύαμε τα περσινα λεφτά.

Η χρονια που πέρασε  με όλους τους περιορισμούς, με όλο το φόβο με όλο το αγχος και τη χασούρα που είχε η οικονομία πάει να πει ότι οι επιλογές που θα αρχίσουμε να κάνουμε τώρα θα βασίζονται σε εναν προϋπολογισμό που θα έχει γίνει μεσα στα πλαίσια του Covid-19. Στα πλαίσια μιας χρονιάς που έφερε πρώτον πολλές εκπλήξεις και δευτερον παρα πολύ μεγαλη συρρίκνωση της παγκόσμιας οικονομίας. Αρα οι προϋπολογισμοί που έγιναν τους μήνες που μας πέρασαν και θα αρχίσουν να επηρεάζουν αυτά που θα δούμε το 2021, είναι οι προϋπολογισμοί του Covid. Πιστευω θα δούμε μεγάλες αλλαγές. Κάποιες θετικές, γιατί θα πρέπει να γίνει επένδυση σε κάποια συστήματα, και κάποιες αρνητικές γιατί θα πρέπει να περιοριστούν πολύ οι επιλογές. Δε θα μπορείς να κάνεις δεκα πράγματα για να μπορεις απλώς και μόνο να λες ότι τα κάνεις. Θα πρέπει να εισαι πολύ πιο αφοσιωμένος.

Αυτό σημαίνει ότι θα παει πίσω την τεχνολογική εξέλιξη;

Θέλω να πιστεύω πως όχι. Μπορεί όμως να παει πίσω ως προς την ανάπτυξη του fintech ως οικοσυστήματος. Γιατί ενας από τους τρόπους που μεγάλωσε αυτός ο χώρος ήταν μέσα από proof of concepts και συνεργασίες πουν δεν είχαν απαραίτητα ούτε βάθος χρόνου, ούτε μεγάλα ποσά, αλλά κατάφεραν να κρατήσουν στην επιβίωση ένα πολύ μεγάλο νούμερο εταιρειών με μικρές συνεργασίες και άρα να υπάρχει μεγαλύτερη γκάμα δημιουργικότητας.

Το budget που πήγαινε σε όλα αυτά τα POCs αρχίζει να συρρικνώνεται ή και να εξαφανίζεται, γιατί πρέπει να κανεις διαφορετικές επιλογές λόγω Covid. Από αυτή την άποψη η περιοδος της ποικιλιας και της αφθονίας θα σταματήσει. Αυτό που ελπίζω ειναι ότι οι συνεργασίες που θα επιβιώσουν θα ειναι ουσιαστικές και για τις τράπεζες και για τις εταιρείες. Διότι πρέπει για όλους μας να κάνεις το χρόνο και το χρήμα που θα αφιερωσεις να σου δώσει αποτελέσματα που δε θα είναι απλά μια ανακοινωση, ή ενα επιτυχημένο proof of concept. Θα πρέπει να είναι κατι που θα μπεί in production στα χέρια των πελατών σου για να σου λύσει ουσιαστικά προβλήματα που σου δημιούργησαν και η ιστορία και τα συστήματα που σερνεις τόσα χρόνια αλλά και η εμπειρία του τελευταίου χρόνου.

Εχω την αίσθηση ότι όλο αυτό δε θα πλήξει μόνο τις startups αλλά και τις τράπεζες, καθώς η καινοτομία και αυτή η επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών θα ανακόψει και την όποια πρόοδο στα χρηματοοικονομικά ιδρύματα.

Σίγουρα. Θα το δούμε πολύ έντονα όσο περνάνε οι μήνες, γιατί οι τράπεζες είχαν πάντα ένα περιβάλλον το οποιο δυσκόλευε την δημιουργικότητα, και δυστυχώς όλες οι κακές συνήθειες γιγαντώνονται όταν είμαστε μακριά και ζούμε από conference call σε conference call. Όλες αυτές οι κουλτούρες “θα σου στείλω ενα email με 87 νοματαίους στο cc γιατί δεν εμπιστεύομαι ότι θα πεις στο αφεντικό σου αυτά που θα πω εγώ στο αφεντικό μου”, αυτές είναι συνήθειες που τις ειχαμε δει πολύ σταθερά τα τελευταια 30 χρονια στις τράπεζες και η απόσταση δυστυχώς πάντα σε κάνει να επιστρέφεις στις παλιες σου συνήθειες.

Το άλλο θεμα είναι ότι οι απολύσεις και τα redundancies που εχουμε δει σε άλλους κλάδους είναι πολύ πιθανό να χτυπησουν και τις τράπεζες. Αυτό σημαίνει ότι αν ο κόσμος αρχίσει να ζει με το φόβο του ποιος θα έχει δουλειά αύριο, η δημιουργικότητα πέφτει κατακόρυφα γιατί κανείς δεν θα πάρει ρίσκα. Δε μπορείς να έχεις δημιουργικότητα χωρίς ρίσκα – το έζησα πολύ εντονα με την προηγούμενη κρίση στον τραπεζικό χώρο. Όταν ξέρεις ότι ενα ποσοστό του πληθυσμού δεν θα είναι μαζί μας μεχρι το Μάρτη, δε θα παρεις ρισκα. Θα είσαι όσο πιο προσεκτικός γινεται.

Ωστόσο ενας μεγάλος κίνδυνος για τις startups είναι ότι μπορεί να μην παρουν το πράγμα πολύ σοβαρά γιατί για μενα η εκπληξη του 2020 ήταν ότι δεn σταμάτησε η επενδυτικη δραστηριότητα. Ναι επρόκειτο για τα λεφτά της προηγούμενης χρονιά αλλά δεν είδαμε καμιά αλλαγή. Είδαμε μεγάλες επενδύσεις, ίσως λιγότερες αλλά πιο μεγάλες. Το χρήμα έρεε, που σημαίνει ότι οι startups δεν είναι απαραίτητο ότι εχουν φοβηθεί όσο θα έπρεπε.

Μέσα σε όλη αυτήν την κατάσταση, ποιες βλέπεις να είναι οι τεχνολογικές τάσεις για το 2021;

Αυτό που βλεπω είναι μια αποδοχή του ότι δεν ειναι απαραίτητο να εχεις το πιο θορυβώδες και γυαλιστερό “παιχνιδάκι”. Είναι απαραίτητο να εχεις αποτελέσματα. Και η αντιμετώπιση που είχαν οι τράπεζες για ενα πολύ μεγάλο διάστημα προς το fintech ήταν λίγο “καινουριο μου κοσκινάκι και πού να σε κρεμάσω – να σε κρεμάσω να φαίνεσαι!”

Eπιτέλους εχει αρχίσει να φεύγει αυτή η νοοτροπία και η διαφορετική αντιμετώπιση του fintech το οποίο πια ισούται με διαφορετικούς τρόπους εργασίας, διαφορετικούς τρόπους να φέρεις κερδοφόρα οικονομικά μοντέλα χρησιμοποιώντας τεχνολογία που δεν είναι απαραίτητο να είναι ολοκαίνουρια, αλλά είναι καινούρια για σένα. Αυτή η μετάβαση του ας βγούμε επιτέλους από τα εργαστήρια και ας μην κάνουμε εφτα POCs αλλα ας προχωρήσουμε να κάνουμε βασικές αλλαγές στην τεχνολογία μας για να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε καλύτερα στην επόμενη κρίση.

Για μένα αυτό είναι επιτέλους το trend και καιρός ήταν!

Πώς βλέπεις την αντίδραση των ελληνικών τραπεζών στον ψηφιακό μετασχηματισμό;

Είναι πολύ ενδιαφέρον γιατί εγώ αν και ελληνίδα δεν εχω λογαριασμό στην Ελλάδα. Δεν εχω προσωπική εμπειρία, ωστόσο όταν εργαζόμουν στην Mellon καποιες ελληνικές τραπεζες ήταν πελάτες μας.

Η αντιμετώπιση για πολλά χρόνια των ελληνικών τραπεζών ήταν σχεδόν ίδια με των βρετανικών, δηλαδή υποτιμούσαν την τεχνολογία. Απλά στην Ελλάδα αυτή η στάση κράτησε λίγο περισσότερο από τη στη Μεγάλη Βρετανία διότι το ανταγωνιστικό τοπίο δεν άλλαξε τόσο γρήγορα όσο αλλαξε αλλού.

Αυτό που βλεπω είναι ότι για πρώτη φορά στα ελληνικά δεδομένα είναι ότι βλεπω ανθρωπους σε θέσεις κλειδιά που έχουν διεθνή εμπειρία. Που εχουν βγει έξω και εχουν αντιμετωπίσει μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα με μια διαφορετική ταχύτητα και αυτοί οι άνθρωποι γυρνάνε στην Ελλάδα και φέρνουν μαζί τους μερικά δεδομένα που μας έλειπαν. Διότι η ψηφιοποίηση του αγοραστικού κοινού εχει ήδη συμβεί. Υπάρχει μεγάλο digital maturity στην Ελλάδα. Αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν που έρχονται απέξω και εχουν τη διεθνή εμπειρία έχουν ανοιχτά αυτιά και μάτια και άρα έχουν αλλους τρόπους και αλλες απόψεις. Και αυτό είναι υπέροχο.

Είμαστε λίγο πίσω από την άποψη ότι κάποιες συζητήσεις που ξεκινάνε τώρα στην Ελλάδα δεν είναι καινούριες, γίνονται εδώ και χρόνια. Αλλά αυτό εχει ενα αβαντάζ καθώς μπορείς να μάθεις από τα λάθη του άλλου. Υπάρχουν πολλα πράγματα που εγιναν με τρόπους που δεν ήταν ούτε οι πιο αποτελεσματικοί, ούτε οι πιο γρήγοροι, ούτε οι πιο οικονομικοί, και το να μην είσαι πρωτοπόρος δεν είναι απαραίτητα κακό, ειδικά όταν έχεις ηγεσία που είναι έτοιμη να πάρει αποφάσεις. Μπορείς να μάθεις από τα λάθη των άλλων, οπότε η ευκαιρία για την Ελλάδα ειναι μεγάλη, αλλά ο χρόνος είναι περιορισμένος. Πρέπει να κινητοποιηθουμε